Kanaalroute Vilvoorde

Grote Markt

Vilvoorde

Het stadhuis is gelegen in het hart van de stad, op het gezellige plein van de Grote Markt. Het neo-classicistische stadhuis werd opgetrokken tussen 1870 en 1873 naar de plannen van architect Trappeniers. Het majestueuze gebouw werd in de jaren zeventig volledig opgefrist ter gelegenheid van zijn 100-jarig bestaan. Eind 2003 startten nieuwe renovatiewerken die in 2005 werden voltooid.
Aan de andere kant van het stemmige, met kastanjelaren omzoomde plein, staat de "Met", een overdekte markthal.
Vroeger werd de wekelijkse markt er gehouden en nadien vervulde het gebouw een aantal losse functies. De auto's van de gemeentediensten en politie werden er een tijdje gestald, de stempelcontrole vond er plaats, in de kelders kwam zelfs een tijdlang een schietstand.
De markthal is beschermd sinds 1974 en werd in 1989 in pacht gegeven aan een privé-onderneming, die de restauratie op zich nam. Sinds 1993 bevindt er zich een een brasserie met terras, een luxueuze feestzaal en een aantal vergaderzalen.

Onze-Lieve-Vrouwekerk

Vilvoorde

In de 14de eeuw werd begonnen met de bouw van de kerk, ontworpen in gotische stijl door bouwmeester Adam Gherijs. De bestaande Romaanse dorpskerk werd vervangen door een grote, nieuwe kerk. In de daaropvolgende eeuwen werd er steeds verder gebouwd aan deze toch wel imposante kerk.
Na een instorting van de gewelven enkele jaren geleden, werd begonnen met vrij ingrijpende restauratiewerken. De kerk ziet er weer prachtig uit en is sinds 1996 opnieuw voor het publiek toegankelijk.
Het meest opvallende meubilair wordt ontegensprekelijk gevormd door het rijkversierde, barokke koorgestoelte uit 1663. Het koorgestoelte werd naar Vilvoorde overgebracht uit de voormalige priorij van Groenendaal, nadat deze tijdens de Franse Omwenteling volledig werd ontmanteld.

Tuchthuis

Vilvoorde

Het Tuchthuis wordt in de volksmond, tot op vandaag, 'de correctie' genoemd.
De gebouwen van het Tuchthuis hebben een bewogen geschiedenis achter de rug. Ze werden opgetrokken op het einde van de 18de eeuw en dienden als tuchthuis voor criminelen, prostituees, landlopers en deserteurs. De gevangenen leerden er een ambacht of een beroep. Er werd in de gevangenis wol, katoen, hennep en glas verwerkt, bestemd voor verkoop. De gebouwen dienden ook als interneringsoord voor psychisch gestoorden en als militair hospitaal.
Na 1920 werd het Tuchthuis overgenomen door het leger en werd een opleidingscentrum voor de transmissietroepen.
Het leger verliet in 1974 de gebouwen en in 1981 kocht de stad Vilvoorde het hele complex op om er een aantal stadsdiensten in te huisvesten. Voor de renovatie van deze site werd een nieuw project opgestart, het zogenaamde Watersite Campusproject. Het tuchthuis kwam ook in de aandacht met het VRT-programma Monumentenstrijd, waar het de halve finale haalde.

Domein Drie Fonteinen

Vilvoorde

Het 50 ha grote gemeentelijk domein Drie Fonteinen, een vroeger kasteeldomein, is sinds 1976 een beschermd landschap.
Het park dankt zijn naam aan een fontein die werd opgericht na de aanleg van het kanaal Brussel-Rupelmonde in 1561 om te voorzien in drinkwater voor de schippers. Deze fontein omvatte een waterbekken dat gevoed werd met bronnen en een fontein met 4 waterstralen. Omdat de schippers bij het naderen van de fontein maar 3 van de 4 stralen konden zien, werd het domein door hen de "Drie Fonteinen" genoemd.
Dit domein is vooral historisch belangrijk omdat het één van de eerste parken in ons land was dat op het einde van de 18de eeuw werd aangelegd in de landschappelijke Engelse stijl. De pittoreske elementen zoals de ´vallei´ en de kanaalvijver zijn typisch voor tuinen uit die periode, net zoals de monumentale toegangspoort. Voor de oranjerie, nu omgevormd tot restaurant, ligt een neoklassieke Franse tuin die bestaat uit geometrische grasperken met in de vorm gesnoeide taxussen.Het park herbergt verder heel wat prachtige en door hun afmetingen, vorm of zeldzaamheid merkwaardige bomen. Langs de rand van het park loopt een zeer mooie holle weg, typisch voor het Brabantse landschap.

VTM

Vilvoorde

De Vlaamse Televisie Maatschappij (VTM) is een Vlaamse televisiezender. Ze zond voor het eerst uit op 1 februari 1989. Het was destijds het eerste commerciële televisiestation in Vlaanderen. Het is in handen van de Vlaamse Media Maatschappij (VMMa).

Tangebeekbos

Vilvoorde

Het Tangebeekbos is een oud parkbos met elzenbroeken en populierenaanplantingen die geleidelijk worden vervangen door gemengd loofbos met Gewone es, Zwarte els, Zomereik, Gewone esdoorn, Haagbeuk, Beuk, Boswilg, Berk, Lijsterbes, Boskers, Hazelaar en Meidoorn.
Overlevenden uit de parktijd zijn een aantal niet-inheemse bomen en sierbomen, zoals Hemelboom, Reuzenzilverspar, Treurwilg, Taxus, Hemlockspar, Californische cipres en Robinia.In de kruidlaag van de Tangebeekvallei vindt men zowel typische bossoorten als ruigtekruiden.

Museum voor Oudere Technieken (MOT)

Grimbergen

Prinsenkasteel

Grimbergen

Het Prinsenkasteel was vanaf de 14e eeuw de verblijfplaats van de Heren van Grimbergen. De ruïnes van het prinsenkasteel bevinden zich in het Prinsenbos, ten zuiden van het centrum van de Vlaamse gemeente Grimbergen.
Filips Frans van Glymes (1646 - 1704), prins van Grimbergen, maakte van het bestaand kasteel in de 17e eeuw een prinselijk domein. Deze bewoner van het kasteel stond in hoog aanzien bij het Spaanse hof. Koning Filips V benoemde hem tot gouverneur van Bergen-op-Zoom en hoogbaljuw van Henegouwen. In 1695 werd hij gouverneur van Brussel. Zijn grafmonument is te bewonderen in het koor van de Sint-Servaasbasiliek (evangeliezijde).
Het waterkasteel werd in het begin van de 17de eeuw vergroot en werd medio 18e eeuw tot circa 1900 aangepast. Het kwam in 1757 in bezit van de familie de Mérode die er verbleef tot aan de Franse Revolutie. Het werd ook nog bewoond door verdreven Franse Norbertinessen uit Bonlieu, die er verbleven van 1901 tot 1933. Het kasteel bleef tot 1959 eigendom van de familie de Mérode. In dat jaar verkochten ze het kasteel en het omringende park aan de gemeente Grimbergen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het kasteel in handen van de Duitse bezetter. In september 1944 werd het door Duitse soldaten van het luchtmachtonderdeel dat op het vliegvled gelegerd was, in brand gestoken. De donjon in de zuidwesthoek en een ronde hoektoren in het noordwesten verbonden door de westergevel bleven overeind.
In de kelder van de waterburcht treft men indrukwekkende pijlers aan met wapenschilden van de familie van Bergen die afstammelingen waren van de Berthouts.
De paardenstallen en de bergplaats van het kasteel vormen samen met een aanpalende boerderij het Guldendal.

Sint-Servaasbasiliek

Grimbergen

De Sint-Servaasbasiliek in Grimbergen wordt beschouwd als een van de mooiste en meest harmonieuze barokkerken in de Lage Landen. De kerk maakt onderdeel uit van de Norbertijner abdij van Grimbergen maar doet tevens dienst als parochiekerk. In 1999, op het hoogfeest van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria, werd aan de kerk de eretitel van basiliek verleend.
Onder het abbatiaat van Carolus Fernandez de Velasco werd in 1660 de bouw aangevat van deze abdijkerk volgens de plannen van de norbertijn Gilbert van Zinnick (1627 - 1665). In 1700 waren de werken dermate gevorderd dat de kerk kon worden ingewijd.

Volksterrenwacht Mira

Grimbergen

Volkssterrenwacht Mira is de oudste volkssterrenwacht van België en is gelegen in Grimbergen, ten noorden van Brussel. Ze werd in 1967 opgericht door de Norbertijn Godfried Thomas Pieraerts (1908 - 1984).
De sterrenwacht is open voor groepen op maandag, vrijdag en zaterdag van 14 tot 22 h, op dinsdag en donderdag van 9 tot 22 h en op woensdag van 9 tot 18 h. Individuele bezoekers kunnen de volkssterrenwacht bezoeken op woensdagnamiddag van 14 tot 18 h, zondagnamiddag van 14 tot 18 h, of kunnen bij een groep aansluiten na telefonische afspraak.
Elke laatste vrijdag van de maand kan men ook naar een waarnemingsavond gaan (Astroclub), die telkens aanvangt om 19:30 h met een spreekbeurt door weerman Frank Deboosere, die tevens secretaris is van de sterrenwacht.
De sterrenwacht beschikt over een uitgebreid bibliotheek- en documentatiecentrum dat open is op woensdagnamiddag van 14-18h en vrijdagavond van 19-22h.
www.mira.be

Liermolen

Grimbergen

De Liermolen is één van de vier watermolens aan de Maalbeek in de Vlaamse gemeente Grimbergen. De gebouwen van deze korenmolen stammen gedeeltelijk uit de 17e eeuw en werden verbouwd in 1759 en 1762. De Liermolen is een voormalige abdijmolen en is opgetrokken in witgekalkte bak- en zandsteen. Hij was tot eind 1971 bewoond en werd op het einde van de jaren 1970 gerestaureerd. Sinds 1980 is hier de afdeling malen van het Museum voor de Oudere Technieken (MOT) in ondergebracht. De bedrijfsklare watermolen heeft een intact binnenwerk en wordt draaiende gehouden voor maaldemonstraties.
De Liermolen is genoemd naar de heren van Lire, die in 1341 hun watermolen aan de abdij verkochten.

Charleroyhoeve

Grimbergen

De Charleroyhoeve is een voormalige abdijhoeve van de Abdij van Grimbergen. Ze werd in 1665 gebouwd door de Grimbergse abdijgemeenschap. Haar naam verwijst naar Karel II die in de 17e eeuw koning van Spanje was en landsheer van de Spaanse Nederlanden.
De fraaie rondbogige inrijpoort vermeldt 1741, het jaar waarin de boerderij werd vernieuwd. De bijgebouwen dateren uit de 19e eeuw.
Na een hevige brand in 1976 werd het gedeeltelijk vernield woonhuis in de restauratie geïntegreerd.
In de hoeve zijn een afdeling van de gemeentelijke bibliotheek en vergaderzalen voor allerlei culturele verenigingen gevestigd.

Tommenmolen

Grimbergen

De Tommenmolen is één van de vier watermolens aan de Maalbeek in de Vlaamse gemeente Grimbergen.
In deze 16e eeuwse molen (1541 of 1547) zijn de afdelingen 'molen en malen' en 'beter koken' van het Museum voor de Oudere Technieken (MOT) ondergebracht.
De molen die nu Tommenmolen heet, werd oorspronkelijk Liermolen genoemd. Omstreeks 1400 kreeg hij de naam Tommenmolen naar de familie Van der Tommen, die er meer dan een eeuw in het bezit van was. Mogelijk werd de Tommenmolen gebouwd nadat de eerste Liermolen aan de abdij werd geschonken. In 1573 kochten de Norbertijnen van Grimbergen de molen en bleef in hun bezit tot aan de Franse bezetting.
Tijdens de godsdiensttroebelen in de 16e eeuw raakte de molen in verval. Ook in de 18e eeuw was de molen aan herstelling toe. Het uitwendige drijfwerk werd in 1930 vernieuwd en de molen bleef in werking tot in de jaren 1960. De molen werd in 1967 door de gemeente aangekocht en in 1971 gerestaureerd. Het unieke eiken binnenwerk van de molen en de broodoven bleven volledig bewaard. Het molenmechanisme kan nog steeds in werking worden gesteld.

Vliegveld van Grimbergen

Grimbergen

Het vliegveld van Grimbergen werd gebouwd en in gebruik genomen in 1939 als militair hulpvliegveld. Bij de invasie van België door de Duitse troepen viel het al op 18 mei 1940 in vijandige handen. In opdracht van de Luftwaffe werd het verder uitgebouwd. Na de bevrijding in september 1944 kwam het vliegveld in handen van de geallieerden die het verder gebruikten tot het vanaf 1946 overgedragen werd aan de burgerlijke autoriteiten. Vanaf dan zou het nog haast enkel voor sportvliegtuigen gebruikt worden. Ook Sabena maakte gebruik van het vliegveld voor de opleiding van zijn piloten.

Verbrande Brug

Grimbergen

De Verbrande Brug dankt zijn benaming aan het feit dat kort na de bouw van de brug de Spanjaarden die in Vilvoorde gelegerd waren in 1577 de brug in brand staken om te verhinderen dat de Geuzen hen langs die weg konden aanvallen.

Zeekanaal Brussel-Schelde

Grimbergen

Het Zeekanaal Brussel-Schelde, ook Willebroekse Vaart genaamd, is de nieuwe naam voor het Zeekanaal Brussel-Rupel, sinds in 1997 een rechtstreekse verbinding met de Schelde ontstond.
Het kanaal is (na de Lieve) een van de oudste bevaarbare kanalen van België en zelfs Europa. De werken aan het kanaal begonnen in 1550 en duurden tot 1561. Er was nochtans reeds in 1436 door Filips de Goede toestemming gegeven om de werken aan het kanaal uit te voeren. Maar door protest van de stad Mechelen, die als enige tol mocht heffen op de Zenne , werden de plannen gedurende ruime tijd opgeborgen. In 1531 zal Keizer Karel V voor een ommekeer zorgen door de toestemming van Filips de Goede voor het graven van een kanaal te hernieuwen.
Het 28km lange, 30m brede en 2m diepe kanaal verbond Brussel met Willebroek, waar het bij het gehucht Klein-Willebroek uitmondde in de Rupel. Het hoogteverschil van 14m tussen Brussel en de Rupel werd overwonnen door 4 sluizen. Door de ingebruikname konden schepen voortaan de wispelturige Zenne en de tol voor de doorvaart van Mechelen op weg naar de Rupel vermijden.
In 1922 werd een gemoderniseerd kanaal in gebruik genomen waarbij de monding in de Rupel verlegd werd naar de nieuwe sluis van Wintam. De sluizen van Vilvoorde (Drie Fonteinen) en Humbeek werden vervangen door de sluis van Kapelle-op-den-Bos. In 1965 werd het kanaal uitgediept en verbreed tot 55m (25m voor de sluizen). Door de grote nieuwe sluizente Zemst en Hingene werd het aantal sluizen teruggebracht tot 2, en ontstond een rechtstreekse verbinding met de Schelde. De Haven van Brussel is nu bereikbaar voor zeeschepen tot 4500 Ton en binnenschepen (duwvaartconvooien) tot 9000 Ton.

Humbeek Sas

Humbeek

De buurt rond het kanaal heet in de volksmond nog steeds "Het Sas" verwijzend naar de sluis die er tot de modernisering van het kanaal in 1922 lag. Door de vernieling van de kanaalbrug tijdens WO II was de wijk aan de rechteroever van het kanaal, bijgenaamd "Muskepie", zowat 20 jaar enkel via een veerpont te bereiken vanuit het centrum. Pas in 1968 werd de nieuwe brug geopend.

Sluis Kapelle-op-den-Bos

Zemst

Koningsteen

Kapelle-op-den-Bos

In het gehucht Oxdonk is er het Koningsteen. De oorsprong ervan is onbekend. Algemeen wordt verondersteld dat het oorspronkelijk een jachtpaviljoen was van de hertogen van Brabant. Wel weten we dat het reeds vermeld wordt in oude kronieken die dateren uit de 16de eeuw. Het veranderde dikwijls van eigenaar. Pas in 1671 kreeg het zijn benaming "Coninckxsteen" en dit op verzoek van de toenmalige eigenaar.

Halve Steen

Zemst

In het gehucht Laar vind je aan de Halvesteenstraat, naast een kapelletje, de 'Halve Steen'. Het gaat om een verhevenheid die in 1930 werd opgegraven. Vandaag is het een beschermd monument. Sommigen beweren dat het een heidens altaar is, waar ook nu nog de geest van de druïden zou rondwaren. Vermoedelijk is het gewoon een grenssteen.

Franklin Rooseveltplein

Vilvoorde

De Franklin Rooseveltlaan werd op het einde van de 19de eeuw aangelegd langsheen een gedeelte van de oude stadsomwalling.
Momenteel is de Franklin Rooseveltlaan vooral het decor van de Vilvoordse markt op woensdag en zaterdag.
Op het einde van de laan bevindt zich het beeld van "het Brabants trekpaard" van Koen Van Daele uit 1993.
Het Brabantse trekpaard is niet alleen een symbool van Vlaams-Brabant, maar zeker ook van Vilvoorde, dat zijn naam als "Pjeirefrettersstad" hierin herkent.