Laveren tussen kerken en kapellen in Knokke-Heist

Sint-Antoniuskerk

Heist

Een brokje geschiedenis
Een oude bron, gedateerd 1188, vermeldt een kapel op het grondgebied van 'Coudekerke', zoals Heist toen heette. In 1227 wordt Coudekerke een zelfstandige parochie, los van Lissewege. De kapel wordt vervangen door een driebeukige vroeggotische kerk, die in de loop der tijden meermaals werd geplunderd. In 1600 brandde zij volledig uit. Dertig jaar later werden enkel de hoofdbeuk (29m x 7m) en de toren herbouwd. Op 13 mei 1875 werd meer noordwaarts de huidige neogotische kerk ingewijd. Pas in 1887 was de slanke torenspits voltooid. Deze werd weggeblazen bij de orkaan op 25 januari 1990 en twee jaar later (4m minder hoog) herplaatst.

Bezienswaardigheden
Wat onmiddellijk opvalt is het sierlijk lijnenspel van spitsbogen en gewelven, de hoge, overvloedige lichtinval en de warme en smaakvolle aankleding van dit gebouw. Het hoofdaltaar (1896) brengt taferelen en figuren uit het Oude en Nieuwe Testament. De preekstoel in Lodewijk XVIde stijl (1786) bevat ovaalvormige medaillons met de vier evangelisten. Onderaan de kuip bevond zich het roetbruin Sint-Antoniusbeeld met zwijntje (zie foto). Thans staat dit beeld tegen de hoofdpilaar aan de kant van de lezenaar. Uiterst waardevol is het oudste beeld dat de kerk van haar patroonheilige bezit, namelijk het borstbeeld dat in 1738 door Jan van Hecke werd gesneden. Het kreeg een ereplaats in de devotiekapel. De zilveren reliekhouder werd vervaardigd door de befaamde Brugse kunstsmid Andries Petyt. Dit reliekborstbeeld komt evenals de preekstoel, de biechtstoelen en de marmeren doopvont uit de oude kerk. Het eerste moois van de nieuwe kerk (1875) zijn de veertien kruiswegtaferelen in mooie eikenhouten kaders. Van recentere datum is het snij- en beeldhouwwerk van Ramon Caguin (Filippijnen). Achteraan in de kerk vindt men een stemmige rouw- en een drukbezochte devotiekapel. Het orgel werd in 1967 vernieuwd en uitgebreid tot 1160 pijpen. In 1985 kreeg het er nog 42 bij. Boven de orgelkast prijken twee zingende en musicerende engelen (1999), werk van Herman De Somer (Erpe-Mere). Tot de meest recente aanwinst behoort de 'laetere beiaard - anno 2000'. De 24 klokken en klokjes, samen goed voor 1.125 kg, bestrijken twee volle octaven met kruis en bes. Hun melodietjes verblijden inwoners en bezoekers. Vooral tijdens het jongste decennium werd de Sint-Antoniuskerk verrijkt met kunstvolle sculpturen en prachtige brandglasramen, elk met eigen verhaal en betekenis, (cfr. de bordjes met uitleg). Vanaf 1993 zijn deze glasramen ontworpen en uitgevoerd door het Gentse echtpaar LUC en Ingrid Mestdagh-Meyvaert. Opvallend, kleurrijk en indrukwekkend zijn beide roosvensters in het transept. Het noordelijk roosvenster (25 m2) brengt een eerbetoon aan de zeevisserij en schetst in overwegend blauwe en paarse tinten het wel en wee van het vissersbestaan. Het zuidelijk roosvenster (1994) biedt het zonnige goud van strand en duinen, het groen van het vlakke polderland, en het warmrood van de oudste woonkern. Dit glasraam brengt hulde aan de twee kloostercongregaties die jarenlang instonden voor de vorming van de jeugd. Geel en groen prijken ook in het centraal afgebeelde wapenschild van Heist. De oprijzende flatgebouwen en tafereeltjes aan strand en water suggereren levenslust en vakantiesfeer. Bewonder ook de meest recente glasramen in de sacristie, in de sacramentenkapel en het hoogkoor.

Enkele quizvraagjes
Hoeveel beelden vindt u terug van Sint-Antonius Abt? Hoeveel voorstellingen i.v.m. de zee en het vissersbestaan? Wie of wat bewaren de grote houten panelen piëteitsvol in de herinnering? U bent alvast uitgenodigd voor een verkennend bezoek.

Sint-Vincentiuskerk

Ramskapelle

Ramskapelle werd omstreeks 1200 vermeld als zelfstandige parochie, afgesplitst van Dudzele. Van de driebeukige kerk werd in 1635 alleen de noordelijke beuk gedeeltelijk herbouwd. De toren zou uit de 13-14dc eeuw zijn en bestaat uit stenen van verschillend formaat (waaronder de bekende 'moefen'). In 1864 werd de kerk, op de oude toren na, neogotisch herbouwd. Ramskapelle is de enige kerk van het bisdom Brugge, toegewijd aan Sint-Vincentius, een Spaanse heilige, diaken en martelaar (+304). Zijn feest valt op 22 januari. Hij wordt aanroepen tegen kanker en koorts. In 1998 werd het kerkinterieur volledig gerestaureerd, evenals het dak en de sacristie. De Sint-Vincentiuskerk bezit een stemmige doopkapel met daarin de doopvont en een Janseniuskruis uit de 18de eeuw. De communiebank dateert eveneens uit de 18de eeuw. Het beschermd Van Peteghemorgel werd omgebouwd in 1923 en gerestaureerd in 1985. In de heldere brandglasramen prijken aan de linkerzijde uitsluitend vrouwelijke en aan de rechterkant mannelijke heiligen. Eertijds zaten de vrouwen ook links en de mannen rechts in onze kerken. Vooraan in de kerk bevindt zich een mooi retabel met de Emmaüsgangers, afkomstig van de Ermitage in Duinbergen en in 1998 geschonken door de vzw de Lindeboom te Knokke. De kruisweg werd o.a. geschonken door de derde ordelingen en congreganisten van Heist en door Louis Vermeire (+1889). Op deze kruisweg staan de beulen niet afgebeeld. Opvallend zijn de vele engeltjes, hoog in het koor en in het schip, op het tabernakel, het retabel en de orgelkast. Bij het verlaten van dit stemmig kerkje, kunt u een kaarsje branden bij 'de bedroefde Moeder', een Mariabeeld uit ±1680.

Opmerkenswaardig buiten de kerk
De zonnewijzer uit 1762 met inscriptie 'let op den tydt, vreest d'eeuwigheid'; een voetenschraper; twee waterhoogtepeilmeters; het zogenaamde schettekot, waar op kermiszondag nog altijd kleinvee per opbod wordt verkocht; een roepsteen bij de poort van het kerkhof; binnen de kerkhofmuur: de zeven kapelletjes van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten (op 17 mei 1942 door monseigneur H. Lamiroy plechtig ingezegend); rechtover de hoofdtoegang tot de kerk staat de pastorie, in 1993 gerestaureerd; en achter de kerk het nieuwe parochiezaaltje (1999) toegewijd aan Sint-Joachim en Sint-Anna.

Kapel 'Troost in Nood’

Ramskapelle

Op Sint-Sylvesterdag 1897 begonnen de Zusters van de Onbevlekte Ontvangenis van Heist met twee klassen en een zondagsschool te Ramskapelle. Er is geen document teruggevonden dat verwijst naar de oorsprong van het mooie kapelletje dat zich naast het schooltje bevindt. Er is wel een brief van 15 februari 1982 waarbij het gemeentebestuur aandringt op een spoedige herstelling. Naar aanleiding van zijn aanstelling tot pastoor van Ramskapelle, liet E.H. Louis Debaeke de kapel 'Troost in Nood' zeer mooi en grondig herbouwen. Architect J. Cattoor tekende het ontwerp en aannemer F. De Groote voerde de werken uit. Het fraaie Mariabeeld werd geschonken door de zustercongregatie uit Heist. Op 3 juli 1983 werd het kapelletje plechtig ingehuldigd. Zeer opvallend prijkt in gotische letters in de spitsboog boven de ingangsdeur het opschrift: 'Troost in Nood'. Reeds eeuwenlang vereert en aanroept ons Vlaamse Volk Onze-Lieve-Vrouw onder tal van namen. Vele generaties zagen haar als de 'Moeder van Bijstand' en 'Troosteres van de bedroefden'. Ook in onze tijd kennen de bedevaartplaatsen een blijvende, zelfs een groeiende toeloop. De moderne mens beseft blijkbaar dat hij op deze plaatsen van gebed en bezinning mag zijn wie hij is: een mens met zorgen en vragen, een mens met vreugde en verdriet, met dromen en ontgoochelingen. De broze mens voelt aan dat samen bidden zinvol is en dat Moeder Maria troostend aanwezig is voor mensen in nood.
O Lieve Vrouwe vol erbarmen, vol tederheid en moederzorg, ik leg ons allen in uw armen: gij staat voor ieder van ons borg.
Gij dekt ons met uw mantelplooien, troost ons in dagen van verdriet. Gij komt het zaad der vreugde strooien als niemand ons zijn hulp nog biedt. (Uit Mariagedichten van Jedidja)

Veldkapelletje Sint-Anna-Ten-Drieën

Westkapelle

Dit schilderachtig veldkapelletje in de schaduw van een oude knotwilg bevindt zich langs de aloude uitweg van een hofstede naar de Westkapellestraat, thans eigendom van de familie Raf en Erna Bonte-D'Hoedt. De vroegere eigenaar van de hofstede, ambassadeur Edouard Le Ghait, bouwde in de omgeving zijn vakantiewoning (1932). De ambassadeur was hertrouwd met Elza Baels, dochter van de gouverneur van West-Vlaanderen. Zijn schoonzus, Hedwige Baels, was gehuwd met de Baskische ingenieur Personnaz. Deze familie woonde nabij Pau (Frankrijk). Zij hadden drie zonen en één dochtertje Anna genaamd. Het meisje stierf op zesjarige leeftijd. Diep onder de indruk liet Edouard Le Ghait in 1951 een kapelletje bouwen ter herinnering aan dit kind. Aannemer Albert Dewispelaere uit Westkapelle bouwde het kapelletje en Le Ghait plaatste er het beeld in van Sint-Anna-ten-drieën. De verering van Sint-Anna-ten-drieën stamt uit de 15de eeuw of nog vroeger. Toen Mude in 1242 stadsrechten kreeg vanwege de graaf en enige tijd later werd afgesplitst van Sint-Niklaas Westkapelle, koos de nieuwe parochie Sint-Anna-ten-drieën als patrones. Aanstaande moeders vereerden de Heilige Anna, de moeder Maria en het Kindje Jezus.

Kapel Onze-Lieve-Vrouw van de Vrede

Westkapelle

De oorspronkelijke veldkapel werd in 1638 gebouwd 'tenden de Morignestraat'. Deze witgekalkte kapel werd in 1942 door de Duitsers vernield omdat ze in het schootsveld lag. De huidige kapel werd gebouwd op initiatief van Adimar Neyts op een stuk grond door de gemeente ter beschikking gesteld. André Loeys en Gilbert Bil waren de metselaars en Florent Caere vervaardigde het smeedwerk. De kapel bevat drie nissen met centraal een mooi Mariabeeld. Op 30 oktober 1983 werd ze ingezegend door monseigneur Roger Vangheluwe en toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van de Vrede. Telkenjare is er een eucharistieviering in de oktobermaand.

Sint-Niklaaskerk

Westkapelle

Belangrijke data
Ca 1040: achter de zeewering Evendijk/Kalvekeetdijk ontstonden vier bij kapellen op het grondgebied van de moederparochie Oostkerke. 1110: eerste vermelding van Waescapelle (d.w.z. kapel op drassige grond); eind 12de eeuw: zelfstandige parochie. Na 1250: begin van de torenbouw en van de drie hallenkoren in gotische stijl. 1405: in de laatste fase van de 100-jarige oorlog, bij een aanval op Sluis, wordt de kerktoren (50m) door de Engelsen afgebrand. Hij was strategisch 'omme Vlanderen te vindene' en economisch belangrijk voor de scheepvaart op het Zwin. 1412: heropbouw van de toren met spits (25m) op aanvraag van de Hanzesteden en betaald door de vier leden van Vlaanderen: Brugge, 't Brugse Vrije, Gent en leper. 1575: de kerk werd zwaar beschadigd na een aanval door de Geuzen. 1579-1584: Calvinistisch bestuur. 1618-1648: heropbouw van de kerk in barokstijl met de herinvoering van de eredienst.. 1675: toren afgebrand na een blikseminslag en nadien hersteld zonder spits. 1798: arrestatie en verbanning van pastoor J. V. Deneve, die op 5 juni 1799 overleed op Cayenne. De kerk werd gebruikt voor republikeinse feesten. 1908: neogotische restauratie. De torenspits werd herbouwd naar gegevens van 1412. 1993-1996: algehele restauratie en klassering als monument.

Bezienswaardigheden
Hoofdaltaar (1909) met zeldzaam koperen retabel van Wilmotte, Luik. Zij altaren (1909) van Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Niklaas, met mooie heiligenbeelden. Glasramen (1910) van J. Dobbelaere (taferelen uit Jezus' leven). Schilderij (zijkoor noord) Maria-Tenhemelopneming, door Anthony Suweyns (1768), kopie naar Rubens. Prachtige biechtstoel in Vlaamse barok (1648, datum van de Vrede van Munster), met mooi beeld van Sint-Niklaas van Myra, patroon van de kerk en van de koop- en zeelieden (o.m. varend op het Zwin). De biechtstoelen zijn uit de tweede helft van de 18de eeuw, net zoals de mooie communiebank met vijf nog oudere medaillons in grisailleschildering. De marmeren doopvont (1836) in empirestijl heeft een roodkoperen deksel. Zeven grafzerken waarvan deze van Niclais De Meulenaere (ca 1570) in renaissancestijl. Op het barok doksaal bevindt zich het orgel dat in 1648 gebouwd werd door Aernout Medaer (het vroegste en belangrijkste van de Zwinstreek?). Het werd in 1808 verbouwd door Van Peteghem en in 1938 nogmaals omgebouwd door Anneessens. Onder de vieringtoren: een kerstbeeld (1997) van de hand van Pastoor Omer Gielliet (Breskens). De Sint-Niklaaskerk werd na de jongste restauratie een echt juweeltje, zowel aan de binnen- als aan de buitenkant. De ranke torenspits domineert heel de omgeving en is nu een richtbaken voor fiets- en andere toeristen. Heel merkwaardig zijn de vijf kapelletjes van de ommegang uit 1953 ter ere van de Ierse monnik, missionarisbisschop Livinus. Zijn verering dateert alhier van 1875. Hij wordt vooral aanroepen als beschermer van de vissers. Zijn noveen heeft plaats van 12 tot 20 november.

Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes

Westkapelle

Dit sober kapelletje getuigt van een stuk geschiedenis van onze christelijke arbeidersbeweging. Het werd immers opgericht naar aanleiding van het zilveren jubileum van het A.C.W. Het vermeldt de jaartallen 1929-1954 en de letters: KWB, KAV en CM. Maurice Vandenbriele leverde het ontwerp en Jozef Vercruysse het metselwerk. Het geheel herinnert aan de grote Lourdesbedevaarten van de christelijke arbeidersbeweging, waaraan zeer veel mensen van Westkapelle deelnamen. Het werd ingehuldigd in het Mariajaar op 30 mei 1954. Op de gedenkplaat leest men: 'O.-L.-V. van Lourdes, bescherm de arbeidersstand'; verder ook nog: 'Jubeljaar-Mariajaar' en de hoger vermelde jaartallen. Jaarlijks is er een openluchtmis in de meimaand.

Mariakapel

Westkapelle

In de bocht van de weg, aan de achterkant van de historische hoeve 'De Kalvekete' treft men deze typische blauwwitte, driehoekige veldkapel aan. Dergelijke kapellen vindt men op vele plaatsen terug in het Vlaamse landschap. Zij werden immers opgericht naar het ontwerp dat door de Boerinnenbond werd aangeprezen. De kapel in de Sacramentstraat is er geplaatst naar aanleiding van het 25- jarig jubileum van de boerinnenbond (1911-1936) en ingehuldigd in oktober 1937. Ter herinnering aan het gouden jubileum kreeg zij de vermelding: 'Dankbaar aandenken - 50 jaar boerinnenbond: 1911-1961' Jaarlijkse bedevaart in mei.

Veldkapel Onze-Lieve-Vrouw van de Graaf Jansdijk

Knokke

Deze trouw bezochte kapel met Lourdesgrot bevindt zich ongeveer drie kilometer ten oosten van de parochiekerk Sint-Margareta. Zij werd in 1893 gebouwd nabij de hoeve van de familie Mengé, in een rustige, landelijke omgeving. Het unieke polderlandschap biedt vergezichten tot Sluis en Cadzand. De eigenares van de hoeve, de Brugse juffer Marie Breydel, beloofde een kapel te bouwen indien ze genas van een kwalijke beenbreuk. Zij herstelde en hield woord. Sedertdien wordt Maria er speciaal aanroepen tegen allerlei beenderkwalen. Reeds in 1908 richtte de toenmalige pastoor Ronse een parochiale bedevaart in. Deze gebedstocht wordt nog ieder jaar herhaald. Op de eerste zondag van mei en van oktober trekt men al biddend van de Sint-Margaretakerk naar Onze-Lieve-Vrouw van de Graaf Jansdijk Aan de kapel heeft een korte plechtigheid plaats. Doch niet enkel in de Maria- en Rozenkransmaand gaat men op beevaart. Het hele jaar door komen er mensen bidden. Daarvan getuigen de vele brandende kaarsen.

Goede Herder

Knokke

De kapel is verbonden aan de St.-Margarethaparochie en was oorspronkelijk een annex van de vroegere school 'De Goede Herder' van de zusters O.L.V. ten Bunderen. Ze werd gebouwd in 1950-51. Deze zusters zorgden ook voor opvoeding en onderwijs in de 'Mariaschool', in de volksmond 'Kalfsschool'. Ze waren op de wijk 'Het Kalf actief van 1910 tot 1963. Sedert 1976 behoort de kapel in de Rijkswachtlaan toe aan de Compagnie du Zoute. Tot zolang het gebouw geen andere bestemming krijgt, kan het elk weekeinde gebruikt worden voor de eredienst. Boven de ingangsdeur en ook binnenin prijkt het beeld van de Goede Herder.

Dominicanenkerk

Knokke

Het spierwitte 'Zoutekerkje' zou niet misstaan in een zonnig zuiders landschap. Dit kerkje kwam er vooral op initiatief en niet geldelijke steun van Graaf Maurice Lippens. De mooie constructie in Romaanse stijl werd ontworpen door de Brugse architect J. Viérin; de bouw ervan werd toevertrouwd aan de Heistse aannemer E. Daveloose. Zijn schoonbroer H. Pyckavet, eveneens uit Heist, zorgde voor het prachtige dakgebinte, voor een zoldering in de trant van de Nieuwpoortse hallen. De stijlvolle glasramen ontworpen door Antoon Karte en Herman Wouters, werden geschonken door verschillende adellijke families. In 1929 werd de kerk verruimd met een stemmig kloosterpand en in 1934 kreeg het kerkje een nieuw hoogzaal en ook een klokkenspel.

In het pand bevindt zich de imponerende kruisweg (1948) van Emile Raes, beeldhouwer uit Duinbergen. In het hart van het kloosterpand prijkt een Mariabeeld. Het geheel doet denken aan het San Marcoklooster uit Firence. Hier wordt ook de mis in open lucht gecelebreerd. Gans het jaar door wordt het complex sfeervol verlicht. Heel wat vakantiegangers komen er genieten van stemmige klassieke muziek tussen 20.30 en 22 uur. In 1975 vierde men het gouden jubileum van het 'Zoutekerkje'. Op 6 mei 1994 werd het nieuwe orgel ingewijd en ingespeeld. In 1994 -'95 werd het dominicanenkerkje volledig gerestaureerd.
De paters dominicanen zorgen nog steeds voor een gastvrij onthaal in een ruime, breeddenkende geest, eigen aan hun orde. U bent er welkom.

Saint George Anglican Church

Knokke

De anglicanen noemen dit kerkje 'The Church of the Mangers', de 'Kerk van de Kribben', de volksmond spreekt van 'het Engels kerkje'. Voor 1911 hadden de diensten van de anglicaanse 'Church of England' plaats in de duinen, in een kapel met ruimte voor een honderdvijftigtal mensen. Deze bidplaats moest wijken voor de elektriciteitsmaatschappij van Vlaanderen en Brabant; daarom werd in 1911 gestart met de bouw van het huidige kerkje. Niet alles verliep daarbij van een leien dakje. Op 30 september 1911 werden de oostelijke en westelijke vensters tijdens een herfststorm weggeblazen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog
gebruikten de Duitsers de bidplaats als een stal. Na de 'Krieg' moest het gebouw grotendeels worden hersteld. Het orgel en de doopvont werden tijdens de oorlogsjaren verstopt ten huize van de heer Aertsen (wasserij) en in 1919 terug bezorgd.

In 1926 ontstonden er allerlei problemen inzake veiligheid. De architect-toezichter van Westminster Abbey suggereerde na inspectie een algehele versteviging van het gebouw Hij tekende ook de galerij en toren. Tegen Pasen 1928 werd er nog een sacristie aan toegevoegd. Datzelfde jaar werd vastgesteld dat de funderingen niet voldeden en dat er te overhaastig was gebouwd. Het advies luidde toen: afbreken en herbouwen! Doch alles bleef bij het oude. In de zomer van 1932 braken er een drietal zware stormen los. Het kerkje kwam toen onder water te staan. De bidplaats heeft twee altaarschilderingen naar Rubens, die in 1933 werden opgeknapt. De jongste jaren wordt er in januari tijdens de bidweek voor de eenheid van alle christenen een oecumenische gebedsdienst gehouden. Misschien dé gelegenheid om er eens even binnen te stappen.

Heilig-Hartkerk

Knokke

Beknopte geschiedenis
Op 3 november 1933 ontvingen de Brugse architecten Joseph en LUC Viérin de goedkeuring van hun plannen tot het bouwen van een neoromaanse kerk. Het werd een mooi gebouw met rondbogen op stevige pijlers, met inkomhal, absis en stoere toren. Op 24 juni 1935 - de kerk was nog niet helemaal voltooid - had de plechtige inwijding plaats door monseigneur H. Lamiroy. Dat kerk en parochie werden toevertrouwd aan het Heilig Hart komt duidelijk tot uiting: boven de ingang langs de Dumortierlaan troont een Heilig-Hartbeeld, en in het kerkkoor brengt een frappante muurschildering een indrukwekkende voorstelling van de verrezen Heer.
De devotie tot het Heilig Hart, symbool van Gods oneindige liefde, was reeds in de 12dc en 13de eeuw verbreid. Naast heel wat ups and downs kende ze ook bij ons een grote bloei, vooral na de verschijningen aan de Heilige Margareta Maria Alacoque (Paray-le-Monial, 1673). Enkele decennia terug bloeiden in elke Vlaamse parochie de H. Hartbonden, vooral ontstaan met het oog op de eerherstellende communie.

Bezienswaardigheden
Reeds bij het binnenkomen van deze ruime kerk vallen de harmonieuze verhoudingen en de evenwichtige afmetingen op. Het altaar bevindt zich onder een 'ciborium', een soort vast baldakijn. De absis is bekleed met marmer.
Links van het koor bevindt zich de zogenaamde koningskapel, een soort loge van waaruit koning Leopold III en koningin Astrid af en toe de mis volgden. Deze ruimte doet thans dienst als winterkapel. In het beeld van het Onze-Lieve-Vrouwaltaar herkent men het gelaat van koningin Astrid. De prachtige lezenaar, een koperen adelaar, werd in 1883 in Londen vervaardigd en was eigenlijk bestemd voor de Saint Michael's Church van Lower Mitton, U.S.A. Van recente datum zijn beide schilderijen, werk van Charles Delporte. Het ene verbeeldt de 'schepping' van de wereld: een wervelwind vertolkt de ongrijpbare diepte van het bestaan. Het ander kunstwerk heet 'Verrijzenis'.

Het orgel is een uiterst merkwaardig en waardevol kerkmeubel. Het werd in Bonn (Duitsland) gebouwd door Joannes Klais. Dit instrument met meer dan 2000 pijpen was het pronkstuk bij de wereldtentoonstelling van 1935. Het kon tegen gunstige voorwaarden worden aangekocht. In 1984 werd het hersteld en uitgebreid tot 3083 pijpen!

In de Heilig-Hartkerk hebben geregeld opmerkelijke orgelconcerten plaats en befaamde zangkoren verlenen graag hun medewerking aan hoogstaande cultureel-religieuze 'happenings'.

Kapel Onze-Lieve-Vrouw Ten Bunderen

Knokke

In 1268 stichtten drie jonkvrouwen in Moorslede een gasthuis voor pelgrims op een bunder grond (een bunder is een oude vlaktemaat, 100 roeden, nu l ha). Dit was de start van een zustergemeenschap die ook naar Knokke zou uitzwermen en in 1894 een gotische kloosterkapel bouwde midden de duinen (op dat ogenblik 'Duinenpark' genoemd). Boven de stemmige, sobere kapel troont een slank, pittoresk torentje. De gebedsruimte werd toegewijd aan Maria en Sint-Jozef. Zij bezit een waardevol marmeren tabernakel en dito altaar van Paonazetti (Italië). Tabernakel en altaar werden geschonken door het moederklooster van Moorslede en zijn afkomstig van de communiebank aldaar. Op 31 januari 1918 roofden de Duitsers het klokje (95 kg) uit het sierlijke torentje. Dit klokje droeg het zeer toepasselijk opschrift: 'Klink goed en dat de heuvelen je stem horen!' Micha 6,1. Het kon niet poëtischer voor dit bedehuis (toentertijd) midden de duinen.

Kerk van het Onbevlekte Hart van Maria en van de Heilige Margareta

Knokke

Geschiedenis
Uit de moederparochie Lissewege ontstonden twee zusterkerken: Heist in 1227 en Knokke in 1253. Er was reeds voordien een hospitaal te Knokke en een kapel toegewijd aan de Heilige Katarina. In 1455 was er sprake van een kerk onder de bescherming van de Heilige Margareta, patrones van de zwangere vrouwen en aanroepen bij bevallingen. Na de woelige geuzentijd werd in 1632 een nieuw torentje gebouwd.

De burgemeester van 't Vrije schonk een zonnewijzer. Tijdens de Franse periode weigerden drie priesters de eed af te leggen; daardoor werd de inboedel van de kerk verkocht. Een schilderij (1894) van Pissarro beeldt het kerkje af midden een beschermende duinenrij. Het werk hangt thans in het Musée d'Orsay te Parijs.
De huidige kerk werd in basiliekstijl gebouwd tussen 1955 en 1958, naar een ontwerp van de Antwerpse architect J.Ritzen. Deze architect schiep een grootse ruimte, die de mens aanspoort om op te kijken naar hoger, naar God. Een sierlijk balkenplafond bekroont de ruime en lichte middenbeuk, een door zuilen en bogenrijen strakgerichte ruimte, uitlopend naar het door in triomfboog geopend koor. De verbreding langs beide zijden vormt met de absis en de middenbeuk een kruis.

Bezienswaardigheden
Het altaarblok (6000 kg) verhaalt het legendarisch leven van de Heilige Margareta. Boven het altaar prijkt een negen meter hoog ciborium (met mozaïek). In de linkerzijbeuk: drie schilderijen van E. Quellinus; en uit de oude kerk: preekstoel, altaar en Mariabeeld. In de rechterzijbeuk: oud altaar met beeld Heilige Margareta; schilderij: Kruisafneming (door een leerling van Rubens); devotiekapel: Kindje Jezus van Praag. Midden rechts: doopkapel. Brandglasramen: vijftien mysteries van de rozenkrans. Het groot orgel, op doksaal achteraan, telt 3000 pijpen, is gemonteerd door orgelbouwer Loncke en ingespeeld op 17 maart 1996. Het Helewoutorgel, in de zijbeuk vooraan rechts, is op één na het oudste orgel van Vlaanderen. Prachtige barokkast gebouwd door Nicolaas Helewout in 1631. Dit orgel stond eerst in de Sint-Jacobskerk te Brugge en verhuisde in 1869 naar Knokke. Fatimakapel: paalt aan het kerkgebouw, genoemd naar Onze-Lieve-Vrouw van Fatima. De nieuwe kerktoren is 58 meter hoog en van ver te zien in het vlakke polderland. Een klokkenspel met 23 klokjes galmt allerlei melodietjes over Oud Knokke. Het elektronisch uurwerk wordt vanuit Genève gestuurd. In 1958 werd het oude kerkje gesloopt, uitgezonderd het torentje. Dit pronkstuk valt op bij het binnenkomen van de badstad. Het is beschermd monument, geklasseerd in 1938. In 1992 werd het knap gerestaureerd met bijzondere aandacht voor het metselwerk aan de steunberen, voor het voegwerk en vervangen van de oude moefen. Het buitenschrijnwerk werd volledig vernieuwd, de noordgevel kreeg een ruim brandglasraam en de zonnewijzer uit 1648 werd hersteld. Het monument is een getrouwe weergave van de oorspronkelijke kerktoren en een stille getuige van eigen schoon uit het Knokke van weleer. In 1632 gebouwd en knap gerestaureerd in 1992.

Kapel Moeder van Goede Raad Hulp van de Christenen

Heist

Het oorspronkelijk kapelletje werd in 1863 gebouwd in de duinen bij de vroegere grens tussen Knokke en Heist. Twee broers van Philippe Vandenberg, een schoenmaker uit de Dorpsstraat te Knokke, gaven hiervoor de opdracht. Toen Philippe op zekere dag van Heist kwam, overleed de brave man schielijk langs de Graaf Jansdijk. Op die plaats kwam het kapelletje, tot het in 1921 voor de wegenaanleg moest wijken. Het werd een twintigtal meter meer noordwaarts herbouwd door toedoen van mevrouw Neyrinck. Onder de nis met het Mariabeeld staat: 'Moeder van Goede Raad, hulp der kristenen, bid voor ons' (1938). De volksmond spreekt van 'het Kajotterskapelletje' omdat deze beweging er geregeld op bedevaart kwam.

Kerk van de Heilige Familie

Heist

De architecten Joseph en LUC Viérin uit Brugge en Jules Gund uit Oostende ontwierpen deze parochiekerk in moderne stijl, doch met romaanse en gotische elementen. Aannemer Jules Lannoo uit Marke startte de bouwwerken op 15 november 1938 en voltooide ze al op 10 november 1939! Opvallend bij de fraaie bakstenen kerk zijn, naast de rode torenspits, de verticale lijnen in het metselwerk en het grote roosvenster boven de hoofdingang. Binnenin verrast ons het sfeervol interieur. Sierlijke boogconstructies scheppen een indruk van ruimte en bieden een uitstekende zichtbaarheid op koor en altaar. Offertafel, lezenaar en gestoelte vormen een stijlvol en sober geheel, terwijl het zandkleurig tapijt aan het koor een wijdse indruk geeft. De kerk bevat enkele kunstvoorwerpen en merkwaardige geschenken. Wij vermelden o.m. het sierlijk smeedwerk in de doopkapel, de arduinen doopvont met koperen deksel, de mooie witstenen beelden, de sobere kruisweg in terracotta, ... De icoon links van de portaaldeur, werd in 1992 geschilderd door mevrouw P. Mertens uit Schoten. Op 13 september 1987 vierden kerk en parochie hun gouden jubileum. Naar aanleiding daarvan verscheen er een gedenkboek. In 1995 zegende monseigneur R. Vangheluwe het nieuwgebouwde parochiecentrum 'De Schakel' in. De parking werd aangelegd in 1998-'99. Binnenin schiep een compleet nieuwe verlichting een ingetogen sfeer.

Christus-Koningkapel

Heist

Deze pittoreske, neogotische kapel met spits torentje werd ontworpen door Joseph Viérin, de architect die ook de dominicanen- en de Heilig-Hartkerk tekende. Zij werd gebouwd in 1903-1904 door de Heistse aannemer Edmond Daveloose. De kapel behoort tot het oude centrum van Duinbergen. Een tijdlang werden de erediensten er verzorgd door de paters kapucijnen van Brugge en de benedictijnen van Loppem. Na de gedeeltelijke vernieuwing van het dak in 1990-1991, werd de kapel zelf tijdens de winter 1997-'98 grondig gerestaureerd en gerenoveerd. Er kwam centrale verwarming. Het priesterkoor werd een ruim, achthoekig halfrond. Ruimte én nabijheid gaan hier harmonieus samen. Het eveneens achthoekig altaar werd vervaardigd uit de vroegere eiken predikstoel en de lezenaar uit de eiken communiebank. Het houten Sint-Jozefsbeeld in de zijbeuk is een werk van beeldhouwer Karel Lateur, broer van Stijn Streuvels. Het zijtorentje aangebouwd links van de voorgevel, bevat vier klokjes. Zij dragen de naam van de kinderen van de schenker graaf Cornet d'Elzius de Chenoy en sedert Pasen 1997 laten de klokjes hun stemmetjes weer horen. Hun Westminstermelodietje herinnert ons aan het verleden en roept de bewoners en toeristen op voor de erediensten.
Rechts van de kapel bevindt zich de oude pastorie, herkenbaar aan het beeld van de Goede Herder boven de ingang. Daarnaast, aanleunend tegen de kapel, is er een klein gebouwtje: de eerste bibliotheek van Duinbergen, toen met uitsluitend Franstalige boeken!

Visserskapel 'Ster der Zee'

Heist

De eerste visserskapel (1854) stond in de duinen, langs de visserswegel, nu Vuurtorenstraat. Ze werd gebouwd door toedoen van pastoor Nounckele en reder Cornelius Bassens. In 1868 moest de kapel plaats ruimen voor de aanleg van de spoorweg Brugge-Heist (in die oude bedding rijdt thans de kusttram).
De huidige neogotische kapel werd in 1892 opgetrokken in rode baksteen versierd met witstenen paramenten. Het zadeldak werd bekroond met een houten dakruiter en met leien bedekt. Het plan van deze 'chapelle votive' (opgedragen aan Onze-Lieve-Vrouw 'Ster der Zee' uit dank en/of voor het bekomen van een gunst) is van de hand (en het bureau) van Baron Jean-Baptiste de Béthune, de grote architect van de Vlaamse neogotiek. De spitsboogvormige ingang bevindt zich onder een puntgevel met kruis en klaverbladvormig roosvenster, met voorstelling van de 'Morgenster'. De voorgevel wordt gestut door twee steunberen en tussen de zes steunberen van de zijgevels bevinden zich evenveel spitsboogvensters met prachtige brandglasramen. Aan de binnenkant zijn de muren bepleisterd en versierd met een houten lambrisering (1929). Links staat het beeld van Sint-Petrus, patroon van de vissers. Het neogotisch altaar wordt door een fraai gesmeed hek afgescheiden van de bidruimte.

In 1927-'29 werd de visserskapel een eerste maal hersteld en verfraaid. Naar aanleiding van het eeuwfeest werd de bidplaats van 1992 tot 1994 nogmaals grondig gerestaureerd, gerenoveerd en verrijkt. Milde schenkers zorgden voor de unieke brandglasramen (van LUC en Ingrid Mestdagh-Meyvaert) die in ongemeen rijke kleurschakering het wel en wee van onze vissersbevolking vertolken. Het oorspronkelijk Mariabeeld 'Ster de Zee' werd ontvreemd op 1 februari 1975 en werd in afwachting vervangen door een beeldje gesneden door Jozef Ackx. Het beeld dat thans boven het altaar troont, werd vervaardigd door de Filippijnse kunstenaar Ramon Caguin (1993). Het is een getrouwe kopie van het oorspronkelijke en werd gepolychromeerd door het atelier Landas van Mare Penninck uit Brugge. Dit atelier zorgde ook voor de overige schilder- en opknapwerken, o.m. voor de blauwe achtergrond en heldere sterren, de opschriften en banderollen en prachtige illustraties in goudverf en kleur bij Maria's eretitels: 'Gulden huis - Deur des hemels - Toren van David'. De zevenentwintig boeien met achtentachtig namen, van op zee gebleven vissers, werden overzichtelijk en chronologisch geschikt, net zoals de vele fotokaders waarop nog eens drieën vijftig namen staan die teruggaan tot 1883.
De vele brandende kaarsjes en talrijke ex-voto's blijven de actuele getuigenis van een immer levendige Mariadevotie en een piëteitsvolle gedachtenis aan de zo velen (180 met name herdacht) die sinds anderhalve eeuw op zee zijn gebleven.