Salzachöfen‑kloof - Pass Lueg

Nabij Pass Lueg krijgt de Salzach Vallei een vreemde vorm. Dit is een schoolvoorbeeld van een doorbraakdal. 

De overgang van een breed dal ten zuiden van Pass Lueg naar de extreem nauwe kloof bij de Salzachöfen en daarna weer een breed dal naar het noorden is een combinatie van gesteente‑contrast, doorbraakdal en glaciale overdieping.

Ten zuiden van Pass Lueg stroomt de Salzach in een relatief breed, U‑vormig dal (Pongauer deel), dat sterk glaciaal verbreed en uitgediept is in zachtere of tektonisch verzwakte gesteenten aan de noordrand van de Hohe Tauern. Tijdens de ijstijden lag hier een dikke Salzachgletsjer, die het dalbodem meerdere honderden meters overdiepte en verbreedde.

Bij Pass Lueg moet de Salzach tussen twee harde kalkmassieven door: Hagengebirge in het westen en Tennengebirge in het oosten (Dachsteenkalk). Daar heeft de rivier (en eerder het smeltwater van de gletsjers) een doorbraakdal uitgesneden in massief kalkgesteente, waardoor de Salzachöfen‑kloof ontstond: tot ca. 80 m diep, plaatselijk maar enkele meters breed, met kolkgaten en sterk ingesneden wanden. In zo’n harde kalkbarrière kan de rivier zich niet lateraal verplaatsen zoals in zachter materiaal, dus ontstaat een smalle, steile kloof in plaats van een breed dal.

Direct ten noorden van de kloof treedt de rivier het Salzburg–Halleiner bekken en verder het Salzburger Becken binnen, waar zachtere flysch‑ en molasse‑gesteenten liggen en waar de gletsjers sterk overdiepte troggen en bekkens hebben uitgeslepen. Dit voorlandbekken is door herhaalde vergletsjering tot meer dan 200–300 m onder het huidige dalniveau uitgeschuurd en later opgevuld met meer‑ en riviersedimenten; aan het oppervlak zie je dat als een breed, open dal waar de Salzach meandert.

Pascal Brackman