The Biltmore Mayfair - voormalig Millennium Hotel

Alexander Litvinenko, een voormalige agent van de Russische inlichtingendienst FSB (de opvolger van de KGB), stierf op 23 november 2006 in een ziekenhuis in Londen na vergiftiging met het radioactieve materiaal polonium-210. De 43-jarige Litvinenko had in 2001 asiel gekregen in het Verenigd Koninkrijk en was daar een uitgesproken criticus van president Poetin geworden.

De vergiftiging vond plaats op 1 november 2006, hier in dit Millennium Hotel aan Grosvenor Square in Londen. Litvinenko had daar afgesproken met twee voormalige collega's van de KGB, Andrei Lugovoi en Dmitri Kovtun. Tijdens deze ontmoeting dronk hij groene thee, maar merkte een vreemd smaakje op waardoor hij de thee niet volledig opdronk. Het polonium-210 was in de theepot gedaan waar Litvinenko uit dronk.

Slechts enkele uren na het drinken van de thee werd Litvinenko ziek, en na drie weken van ondraaglijke pijn stierf hij in het ziekenhuis. Pas drie dagen voor zijn overlijden besloot een arts hem te testen op poloniumvergiftiging, waarbij bleek dat hij tienmaal een dodelijke dosis in zijn lichaam had.

Polonium-210 is een extreem zeldzame en dodelijke radioactieve stof die alfadeeltjes uitstoot. Deze alfastraling kan celstructuren verstoren, DNA-schade toebrengen en orgaanfalen veroorzaken. De stof was ideaal voor de moordenaars omdat alfastraling niet wordt gedetecteerd door de normale stralingsdetectors op luchthavens, die vooral gammastraling opsporen.

Na de ontdekking van het polonium vond Scotland Yard sporen van het radioactieve materiaal op maar liefst 21 verschillende locaties: op de theekopjes, de tafel in het restaurant, de stoelen in het vliegtuig dat de verdachten naar Londen bracht, op paspoortfoto's, op een kledingbonnetje en zelfs in het voetbalstadion van Arsenal. Litvinenko was in feite "een menselijke kernbom" geworden door de besmetting.

In 2021 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat er "sterke aanwijzingen" waren dat de moordenaars agenten van de Russische inlichtingendiensten waren en dat Rusland verantwoordelijk was voor de gifmoord. Rusland heeft altijd elke betrokkenheid ontkend en weigert de verdachten uit te leveren.

Litvinenko werd begraven in een verzegelde, loodgelijnde kist op Highgate Cemetery in Londen. De kist moest verzegeld blijven tijdens de gehele begrafenisceremonie op advies van de Health Protection Agency. Vanwege de radioactieve besmetting van zijn lichaam mocht de kist niet worden meegenomen naar binnen in de moskee (Litvinenko was kort voor zijn dood tot de islam bekeerd), zodat de familie een kleine privéceremonie zonder de kist moest houden.

Officiële bronnen vertelden aan de familie dat ze 22 jaar zouden moeten wachten voordat het radioactieve materiaal voldoende zou zijn vervallen om de stoffelijke resten eventueel te cremeren. Dit tijdsbestek komt overeen met meerdere halveringstijden van polonium-210, dat een halfwaardetijd heeft van 138 dagen. Hoewel sommige bronnen rapporteerden over een loodgelijnde kist, ontkenden en bekritiseerden bronnen binnen de Health Protection Agency deze berichten later, waarbij werd opgemerkt dat veel van Litvinenko's meest besmette organen tijdens de autopsie waren verwijderd.

Pascal Brackman