Heimenberg

De Heimenberg is een voormalige ringwalburg op de Grebbeberg bij Rhenen in de Nederlandse provincie Utrecht.
In de oudheid had men al de behoefte om zich te beschermen tegen indringers van buiten. Daarom werden nederzettingen vaak op strategisch gelegen locaties begonnen, zoals op een hoger gelegen gebied of bij een doorwaadbare plaats van een rivier. Hierdoor kon de nederzetting invloed uitoefenen op het gebied eromheen. Bron:Wikipedia 

De Heimenberg is de oudste en grootste nog bestaande ringwalburcht van Nederland. Deze omwalde half ovale vesting ligt op een plateau bovenop de Grebbeberg, daar waar de stuwwal de Utrechtse Heuvelrug abrupt ten einde komt. Boven een bijna loodrechte helling van 40 meter hoog heb je hier een weids uitzicht over de Rijn en de Betuwe. Bij helder weer zie je zelfs Montferland vijftig kilometer verderop liggen. Het was dan ook een ideale locatie om de historische water- en landwegen die hier lopen te controleren en om de vijand al van verre te zien aankomen.

Heimenberg is gebouwd in de periode 650-710 na Christus. De ringwalburcht is 240 meter lang en 120 meter breed. Heimenberg is omgeven door een 3 meter hoge aarden wal met daarbuiten een steile droge gracht, die wel 5-6 meter dieper is dan de hoge binnenste wal. Buiten de gracht liggen nog twee lagere wallen met een greppel ertussen. De Ringwalburcht heeft twee ingangen, een aan de oostzijde en de andere aan de noordwestkant, waar een pad door het zandlichaam van de wal heen snijdt. Door de versterkingen is het goed mogelijk dat de Heimenberg functioneerde als een beschermde locatie waar men in de vroege middeleeuwen veilig kon handelen en produceren in een tijdsperiode toen vijandige Franken of Friezen door Nederland trokken.

Al in de vroege middeleeuwen was de Heimenberg van grote strategische betekenis. Boven op de steilrand, die is ontstaan doordat de Rijn duizenden jaren lange zand en grind van de stuwwal de Utrechtse Heuvelrug heeft weggesleten, heb je een wijds uitzicht over de Rijn. Deze rivier is al sinds de Romeinse tijd de belangrijkste verkeersader van Noord-Europa. Maar ook na het invallen van het Romeinse rijk bleef de Rijn een belangrijke handelsroute, bijvoorbeeld tussen de bisschopssteden Utrecht en Keulen.

Vanwege de strategische ligging hebben er dan ook veel veldslagen op deze locatie plaatsgevonden, zoals die tussen graven van Holland en Gelre in 1196. Het strategisch belang van de locatie nam nog verder toe met de aanleg van de Grebbelinie. Deze waterlinie was een voorlinie van de Hollandse Waterlinie, en moest door middel van inundatie van de Gelderse Vallei helpen de belangrijke steden in Holland tegen aanvallers vanuit het oosten te beschermen. Daartoe werden in de tweede helft van de 18e eeuw hoornwerk en bastions als verdedigingswerken aan de voet van de Grebbeberg aangelegd. 

Zowel tijdens de Franse Veldtocht in de Nederlanden in 1794 als tijdens de welbekende Slag om de Grebbeberg aan het begin van de Tweede wereldoorlog, is hier dan ook opnieuw flink gevochten. Het Militair Ereveld Grebbeberg zo’n 200 meter ten Noorden van de Heimerberg herdenkt de militairen die het leven lieten in mei 1940.

Frederik V van de Palts, de verbannen koning van Bohemen die in het voormalige Koningspaleis in Rhenen woonde, hield regelmatig jachtfeesten op de Grebbenberg. Hiervoor liet hij op een uitkijkpunt aan het westelijke uiteinde van de Heimenberg rond 1630 een picknickplaats met een stenen tafel bouwen, de Koningstafel. Deze achtzijdige, hardstenen zerk op een voetstuk is rond 1840 vernield, maar recentelijk is de Koningstafel op de originele plek gereconstrueerd.

In de 18e eeuw waren grote delen van de Grebbeberg, inclusief Ringwalburcht Heimenberg, onderdeel van de toenmalige buitenplaats Heimerstein. De eigenaar van deze buitenplaats liet in 1847 een kasteelachtige woning de westelijke wal van Heimenberg bouwen. Later werd deze folly een boswachterswoning. Tegenwoordig is dit gebouw een ruïne waarvan alleen nog een zeven meter hoge toren resteert. Bron:discovernl. 

routeburo