Geopad 064-Maarn-Berghuisje

Voor degenen, die met eigen ogen een representatief beeld van het aantrekkelijke gebied ten noordwesten van Maarn willen krijgen beschreven wij een lusvormig traject. Bij het volgen hiervan moet tweemaal de Amersfoortse Weg worden overgestoken. Ongeveer de helft van het geadviseerde tracé is een wandelroute van de N.S. die met horizontale witte en rode strepen werd gemarkeerd. Bovendien vallen enkele delen van het traject samen met twee of drie andere wandelroutes. Deze zijn gemarkeerd door afgeschuinde vierkante houten paaltjes, die bovenaan werden voorzien van metalen plaatjes. We beschreven onze route vanuit het spoorwegstation van Maarn.

1. Vanuit het station gaan we eerst even naar rechts en vervolgens links via de Raadhuislaan naar de Ted Visserweg. Deze volgen we links totdat de Boslaan ons rechts naar het natuurterrein De Koeheuvels brengt. Bij het eind van de Boslaan moet dan andermaal linksaf worden geslagen. De Koeheuvels is een reliëfrijk natuurterrein met heiderestanten en enkele plekjes kaal zand. Waarschijnlijk hebben we hier van doen met een complex dekzandruggen uit de laatste ijstijd dat na afplaggen van de heide meer en meer ging stuiven. Vegetatie vertrappende kuddes (klein)vee zullen die verstuivingen hebben bevorderd. Speciale aandacht verdient de aanwezigheid van enkele groepen jeneverbessen. Het is een inheemse naaldstruik waarvan de meeste exemplaren ontkiemden toen aan het intensieve gebruik van de heide als graasgronden plotseling een einde kwam.

2. Voorbij de Koeheuvels gaat de route min of meer zigzaggend door een bos met een kleine agrarische enclave, waar we langs de rand van lopen. Daarbij wordt even voorbij de enclave een aarden walletje gepasseerd. Een eindje verderop komen we terecht op een T-kruising waar links de drukke Amersfoortseweg moet worden opgezocht en overgestoken. Aan de andere kant brengt een bospad ons dan naar de markante oostelijke flank van de stuwwal waarop een groot deel van het wandelgebied is gelegen. Aldus komen we terecht bij het druppelvormige open terrein aan de smalle bovenzijde waarvan het grote 20ste-eeuwse landhuis De Hoogt staat.

3. Bij het open terrein aangekomen slaan we rechtsaf om een eindje de rand ervan te volgen. Onze route draait daarbij over een afstand van een kleine tweehonderd meter naar links. Aan het eind van de markante bocht biedt een halfverharde hoofdontsluiting van het landgoed Den Treek-Henschoten de mogelijkheid rechts het bos weer in te gaan. De hoofdontsluiting volgt grotendeels de oostelijke stuwwalflank, die ze eerst diagonaal bestijgt en later geleidelijk weer afdaalt. Bij de afdaling passeren we links wat bebouwing van de buurtschap De Laagt. Direct daarna wordt op het vlakke terrein onderaan de stuwwalflank de kaarsrechte grens met de voormalige gemeente Maarn gekruist. Die grens loopt er langs een uiteraard eveneens kaarsrechte boslaan.

4. Even voorbij de vroegere gemeentegrens slaat het roodwit gemarkeerde deel van de wandelroute linksaf om min of meer zigzaggend opnieuw de oostelijke flank te gaan beklimmen. Al na zo'n 400 meter passeren we dan een heidestrook waarover we de stuwwalflank een flink eind kunnen overzien. De heidestrook is in feite een leidingstraat die in principe zo veel mogelijk vrij gehouden moet worden van opgaande begroeiing. Enkele honderden meters voorbij de leidingstraat wordt de stuwwalflank rechts van ons geleed door een dalletje.

5. Doorklimmend komen we terecht op een welving die twee passen van de stuwwal scheidt. Door de rechts van de welving gelegen pas loopt de straatweg naar Woudenberg terwijl in de andere dwarslaagte het antieke Berghuis is gelegen. Bovenop de welving herinnert de Koepel van Stoop aan een vroegere eigenaar van deze omgeving.

6. Zo'n tweehonderd meter voorbij de Koepel van Stoop komen we terecht op de kruising met de Pyramideweg. De rood-wit gemarkeerde N.S.-route blijft dan rechtdoor gaan terwijl wij linksaf slaan. Het gedeelte van de Pyramideweg dat we nu volgen maakt na enkele honderden meters successievelijk een bocht naar links en naar rechts. Bij de tweede bocht wordt de weg gekruist door een ongeveer zzw nno georiënteerd systeem van lage, maar vrij markante grindarme zandruggetjes, waarvan het overwegend glooiende oppervlak enkele afzonderlijke koppen vertoont. Waarschijnlijk hebben wij hier andermaal van doen met het type windvormingen dat tegen het eind van de laatste ijstijd ontstond en later na het wegplaggen van de stevige, vochtige bovengrond plaatselijk enige tijd door locale verstuivingen werd verminkt. De ruggetjes liggen op een stuwwalplateau dat tot ongeveer 40 meter boven N.A.P. reikt.

7. Verder doorlopend zien we bij en op de zuidoostelijke flanken van het stuwwalplateau nogmaals enkele glooiende zandheuveltjes. De plateauflank afdalend bereiken we al snel de kruising met de Nieuwe Grindweg, die ons links met een flauwe bocht naar een wat lager gelegen T-kruising brengt. Vlakbij deze kruising ligt het landhuis De Hoogt bovenaan de druppelachtige enclave open terrein, waar we eerder al een eindje onderlangs liepen.

8. Op de T-kruising wordt rechtsaf geslagen. Even verderop knikt het geopad echter weer naar links. De stuwwalflank verder afdalend komen we dan langs een voormalige garage annex chauffeurswoning van het buiten De Hoogt.

9. Onderaan de stuwwalflank buigt de weg naar links om ons naar de Amersfoortse Weg terug te brengen. Aan de overzijde van deze belangrijke verkeersverbinding leidt de weg Poortse Bos ons dan naar de omstreeks 1924 aangelegde Tuindorpweg die we tenslotte tot bij het spoorwegstation volgen.

Door onze wandeling naar de omgeving van het Berghuisje maakten wij kennis met een sterk asymmetrisch, ten dele plateauachtig stuwwalgedeelte, waarop en waarbij de wind heuveltjes bouwde en verbouwde. De geschetste geomorfologische gesteldheid herinnerde ons aan voormalige woestijnachtige condities, waarvoor eerst natuurlijke klimaatveranderingen en later de roofbouw plegende mens verantwoordelijk waren. Monumentale houtopstanden en lanen maakten ons echter duidelijk dat enkele grootgrondbezitters de afgelopen twee eeuwen op een meer verantwoorde en inspirerende wijze met het gebied zouden omgaan.