Spa Art Nouveau, 'Rayon de Solell', een mooi voorbeeld van geometrische Art Nouveau

Wie Art Nouveau associeert met golvende lijnen en elementen uit de natuur, zal hier verrast door een strenger en rechtlijnig karakter. Deze woning is een mooi voorbeeld van de geometrische art nouveau. Buiten het venster aan het balkon zijn de vensters 'hoekig'. Zelfs de grijze hardstenen omlijstingen accentueren die regelmaat. Daarenboven wordt de gevel horizontaal ingedeeld door grijze banden van hardsteen. De versiering moeten we zoeken in kleurschakeringen van de natuursteen en de verrassende bovenste verdieping waar de vensters gevat worden in een geelachtige baksteen. Het overvloedige gebruik van de bruinige natuursteen verhoogde evenwel de bouwkosten. Deze breuksteen kwam uit een steengroeve gelegen tussen Spa en Theux.De architect, Arthur Noël, ging er volgens de overlevering zelf heen om ze stuk voor stuk uit te kiezen!

Daarnaast zijn de sierelementen te zoeken bij het fraai uitgewerkte smeedijzer, het gebruik van glas in lood en de koperen sierplaat en deurklink van de toegangsdeur.

Een smid kan smeedijzer plooien om zo de vloeiende vormen weer te geven die we terugvinden in de natuur. In het begin van de 20e eeuw bereikte dit ambachtswerk een hoogtepunt. Smeedijzer zoals we dit hier zien, is uniek werk en daarom ook duur. Het is zeker en vast de architect die elk detail van de smeedijzeren versiering op voorhand heeft uitgetekend. Het gebruik van gietijzer daarentegen liet seriewerk toe en was daarom goedkoper. Het werd dan ook aangeboden in catalogi waaruit de klant standaardmodellen kon kiezen.let ook eens hier op het balkon dat lijkt opgehangen te zijn aan het smeedijzerenen niet van onder obdersteund lijkt te zijn.

Het glas-in-lood komt in eerste instantie tot zijn recht voor de bewoners binnenskamers. Het binnenvallend licht verlevendigt de kleuren van de voorstelling en niet zelden zal het gekleurde schaduwen werpen op het interieur. Maar ook een 'buitenstaander' zal van het kleurrijk aspect kunnen genieten wanneer het donker is en het licht van de huiskamer de afbeelding doet oplichten. Maar dan moet je hopen dat de bewoner vergeten heeft de gordijnen dicht te trekken.

De koperen plaat op de voordeur vertelt ons dat dit huis ‘Rayon de Soleil’ (zonnestraal) noemt. Koperen versieringen werden bij Art Nouveau veelvuldig gebruikt, meestal binnenshuis, maar aan de buitenzijde zie je vaker dat koper gebruikt wordt in specifieke versieringen van de voordeur, zoals hier, de deurklinken, brievenbussen en zelfs het handvat van de huisbel of – wanneer er reeds elektriciteit aanwezig was – de knop van de deurbel. De koperen plaat met de zonnestralen is vierkant wat de voorliefde voor de geometrie ondersteund en een beetje doet denken aan Bauhaus. De voorstelling waarbij de stralen vanuit een kwartje zon in de hoek van het vierkant komen, Zoubij de komende art deco een veelvuldig voorkomend motief zijn.

Dit huis was de persoonlijke woning van architect Arthur Noel en werd gebouwd in 1908. Het is niet zijn enige werk op deze Place des Ecoles. De nummers 19, 23, 31 en 33 werden gebouwd bij de aanvang van de 20e eeuw naar zijn plannen.

Het is ook een van de weinige Art Nouveau-huizen die een origineel plan heeft dat breekt met de indeling van een traditionele woning. De asymmetrische gevel weerspiegelt de indeling van het interieur.

Jan Rymenams