#02 Zwin en Zwinbosjes

Ontdek hoe Vlaanderen de open ruimte versterkt voor landbouw, natuur en bos. Stap voor stap naar mooiere landschappen met méér natuur en bos.

Tijdens deze wandeling maak je kennis met de ruimtelijke uitvoeringsplannen RUP Zwin en Zwinbosjes en het RUP Zwinpolders. (ontdek ook de andere wandelingen van Stap voor Stap)

Het Zwin Natuurpark positioneert zich als een internationale luchthaven voor vogels. Inderdaad, vele vogels maken hier een tussenstop op hun trekroute. Het is een pleisterplaats van internationaal belang.

Op 21 december 2005 werd een verdrag gesloten tussen Vlaanderen en Nederland over de toekomst van het Schelde-estuarium. Hierin werd afgesproken dat er compenserende, natuurherstellende maatregelen nodig waren voor de verdieping van de Westerschelde, een eis van de haven van Antwerpen.

Een onderdeel van dit verdrag was de ontwikkeling van 120 ha nieuwe getijdennatuur bij het Zwin om de verzanding van het Zwin tegen te gaan. Om deze uitbreiding mogelijk te maken, werd het Ruimtelijk Uitvoeringsplan (RUP) Zwin en Zwinbosjes opgesteld, dat in 2013 werd goedgekeurd. De uitbreidingswerken van het Zwin vonden plaats tussen 2016 en 2019. Het RUP maakte ook de bouw van het nieuwe bezoekerscentrum mogelijk.

Een ander onderdeel van het verdrag was de ontpoldering van een aantal polders in Vlaanderen en Nederland, zoals de Willem-Leopoldpolder.

De Zwinpolders ontstonden na de inpoldering van het Zwin in de 18e en 19e eeuw. Het vlakke poldergebied ligt onder het hoogwaterpeil van de zee en wordt kunstmatig drooggehouden voor landbouw en waterveiligheid. Bijna overal onder de polders komt brak grondwater voor, wat leidt tot verzilting in de lagergelegen gebieden. De ontpoldering van de Willem-Leopoldpolder versnelt de verzilting van de omliggende landbouwpolders.

In 2015 volgde daarom het RUP Zwinpolders, gericht op de bescherming van de landschapswaarden in het gebied, gevolgd door een landinrichtingsproject in 2016. Een van de maatregelen van dit project is de aanleg van een nieuwe watergang die zoet water naar het Zwin stuurt om de verzilting van de landbouwpolder tegen te gaan.

Ook de Oude Hazegraspolder kreeg bijzondere aandacht. Deze polder ten noorden van de Graaf Jansdijk is een binnenduinrand en een van de best bewaarde duin-polderovergangen van onze kust: een kleinschalig landschap met een nog duidelijk duinreliëf en typische duinplanten.

In de Zwinpolders liggen enkele belangrijke historische relicten. Het Fort Isabella (1622) en Fort Hazegras (1627) zijn overblijfselen van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) en een onderdeel van de Staats-Spaanse Linies, een stelsel van verdedigingswerken van Knokke tot Antwerpen uit de periode waarin de Spanjaarden Zeeuws-Vlaanderen bezetten. Het RUP Zwinpolders is daarom ook gericht op het behoud van dit erfgoed.

De hike in 't kort
Vanuit het bezoekerscentrum volg je de nieuwe dijk langs de voormalige Willem-Leopoldpolder en nu het uitgebreide Zwin tot aan de restanten van de Staats-Spaanse Linie met o.m. het oud Fort Isabella. Via de Graaf Jansdijk doorkruis je de Oude Hazegraspolder. Je passeert het Koningsbos om tot slot bij de duinen en het strand van de Zwinbosjes te komen. Als je ook in de Zwinvlakte wil lopen, moet je een ticket kopen in het bezoekerscentrum.

Meer weten

https://www.vlm.be/nl/projecten/Paginas/Zwinpolders.aspx

https://omgeving.vlaanderen.be/nl/rup-zwinpolder

https://www.zwin.be/

https://www.natuurenbos.be/zwin

bronnen:

Departement Omgeving, VLM

Vond je dit interessant? Ontdek ook de andere wandelingen van 'Stap voor Stap naar mooiere landschappen met meer natuur en bos'.

(De routes werden met de nodige zorg uitgestippeld. Merk je een foutje op of heb je een suggesties voor verbetering? Laat het ons weten via agnas@vlaanderen.be)