Santé Wandelroute Ninove: Van de brouwerij naar het hopverleden op het platteland

De Santé Wandelroute duikt in het rijke bier-, brouwerij- en café-erfgoed van Ninove. 

‘Ninove drinkt Slag Lager Pils’ staat er op Brouwerij Slaghmuylder te lezen. Slag Pils wordt dan ook enkel geserveerd in een paar Ninoofse cafés Met dit wandelplan ontdek je de verhalen achter die cafés, proef je waar Witkap wordt getapt en struin je door de prachtige velden en landschappen achter de brouwerij.

Dit is één van de twee lussen van de totale wandeling. De hele wandeling brengt je zo’n 15 kilometer ver. Liever enkel de stad of enkel de natuur in? Dat kan ook! Je kan de wandeling perfect in twee opsplitsen.

De route start en eindigt aan Brouwerij Slaghmuylder. De brouwerij en café Cornel op de site zijn enkel bij speciale gelegenheden open voor bezoek. De winkel van de brouwerij is elke weekdag open van 8 tot 12 uur en van 13 tot 15 uur.

Wist je dat…

- brouwerij Slaghmuylder de enige nog overgebleven generatiebrouwerij is van Denderland?

- de brouwerij zich vroeger in het centrum van Ninove bevond?

- je in zowat elk Ninoofs café Witkap van het vat kan drinken?

Van de brouwerij naar het hopverleden op het platteland

Een wandeling door de velden achter een brouwerij : dat doet ons meteen denken aan hop!
Vanaf de late middeleeuwen groeide de Dendervallei uit tot één van de belangrijkste hopstreken van Europa. Ook Slaghmuylder is trotse drager van het kwaliteitslogo ‘100% Belgische hop’. In Ninove wordt vandaag helaas geen hop meer verbouwd. We weten niet exact of op deze plek ooit hop stond, maar een tocht door de velden is de perfecte aanleiding om dit verhaal te vertellen.

Wat is hop?

De hopplant is een klimplant. De vrouwelijke bloemen worden hopbellen genoemd en precies die geven bier zijn typische bitterheid én verbeteren de houdbaarheid.
Hop wordt in onze streken gebruikt sinds de 14e eeuw. Daarvoor gebruikten brouwers een kruidenmengsel: gruit. Gruit gaf wel smaak en pit, maar zorgde niet voor een langere houdbaarheid.

Vanaf de tweede helft van de 14e eeuw werd hop via de Duitse Hanzesteden in onze gewesten ingevoerd. Ook Ninove kende in die tijd tal van hopvelden. Uit bronnen blijkt dat er in 1569 zo’n 33 hopvelden waren, samen goed voor ongeveer 5 hectare. In de omliggende dorpen werd eveneens hop geteeld en die kwam ook op de Ninoofse markt terecht. Een deel van die hop werd zelfs uitgevoerd naar andere grote steden, een teken dat de opbrengst groter was dan wat de lokale brouwerijen nodig hadden.

Ook in de 18e eeuw kende Ninove een levendige hophandel. Grote hoeveelheden werden per schip naar Antwerpen vervoerd, en er waren zelfs officiële hopkeurders aangesteld door het stadsbestuur.

Asten en hopteelt

Na het oogsten werden de hopbellen gedroogd in een ast: een gebouw met een droogoven. De hop werd uitgespreid op een houten vloer – de eest – waaronder vuur werd gestookt. In de 16e eeuw telde Ninove zo’n 11 asten. Vandaag is er geen enkele meer in werking, maar in het nabijgelegen Meerbeke is nog een oude ast te vinden.

Het einde van de hopteelt in Ninove

In de 20e eeuw verdween de hopteelt langzaam uit de streek. Na de Tweede Wereldoorlog leidde de opkomst van grootschalige landbouw en chemische bestrijdingsmiddelen tot een sterke daling van kleinschalige hopboerderijen. Toch bleef Brouwerij Slaghmuylder nog lang hop betrekken uit de streek. Ze werkten samen met Alfons Temmerman uit Erembodegem, die jaarlijks zo’n 3 ton biologische hop teelde op de traditionele manier.

Voor Witkap gebruikt men specifieke hopsoorten zoals Saaz en Kent Golding. Toen Alfons stopte, schakelde de brouwerij over op hop uit Poperinge, die deze soorten ook telen.

Meer informatie

Benieuwd naar meer verdwenen cafés in Ninove? Raadpleeg dan zeker de website van Paul De Meulemeester: https://sites.google.com/view/ninovecafees.

Meer informatie over Brouwerij Slaghmuylder? Surf dan naar www.witkap.be.

Meer over Erfgoedcel Denderland en het project Santé: https://erfgoedceldenderland.be/santé