Geopad 124b-De bossen benoorden Zeist-Kozakkenputroute

Wie een representatief beeld van het beschreven gebied wil krijgen kan het beste de twee hierna beschreven wandelroutes lopen. De ene leidt naar de kern van het voormalige landgoed Wallenburg, de andere naar de Kozakkenput. Beide volgen meestal delen van door Staatsbosbeheer of het Utrechts Landschap gemarkeerde routes.
Beide wandelingen starten en eindigen schuin tegenover het Beauforthuis aan de noordzijde van de Woudenbergseweg. Dat is bij het begin van een gedeeltelijk verharde weg.

1. De Kozakkenputroute begint op de deels verharde weg tegenover het Beauforthuis dat aan de Woudenbergseweg staat. Het geopad volgt delen van een gemarkeerde route.
Vanuit het startpunt lopen we eerst een klein eindje de verharde weg op en volgen daarna links de groen gemarkeerde route. Die leidt via reliëfarm bosgebied vrijwel rechtstreeks naar de grote voormalige groeve Krakeling. Daar werden in de tweede helft van de twintigste eeuw smeltwater- en windafzettingen afgegraven.

2. Via de groene markering lopen we naar beneden en komen in ‘nieuwe natuur’ van de vroegere groeve. Het met heide begroeide gebied is tegenwoordig eigendom van het Utrechts Landschap.

3. Na de groeve blijven we de groene markering volgen en zien we een aangrenzend nieuw heideterrein. Hier bleef de ondergrond vrijwel ongeschonden, maar moest voor de verheiding wel aangeplant bos wijken. Duidelijk is te zien dat de bodem enigszins geaccidenteerd is. Dat houdt vooral verband met de aanwezigheid van verstoven dekzanden. De groene route loopt verder langs de randen van het heideterrein naar de Oude Woudenbergse Zandweg. Daar slaan we linksaf en volgen de blauwe route door het gebied De Kozakkenput.

4. De Oude Woudenbergse Zandweg gaat naar een X-kruising met het vijf kilometer lange, kaarsrechte Laantje Zonder Eind. Deze kruising markeert de stompe zuidoosthoek van het gebied De Kozakkenput. Het Laantje Zonder Eind dateert nog uit de tijd dat de Kozakkenput deel uitmaakte van een uitgestrekt 18de-eeuws landgoed. Vroeger was de Kozakkenput eigendom van de gemeente Zeist. Die deed het gebied in 1996 over aan het Utrechts Landschap. De blauwe markering gaat door het gebied De Kozakkenput, met als begin en einde de X-kruising. Dat betekent dat het geopad na het passeren van het Laantje zonder Eind geleidelijk wat naar rechts afbuigt. Het gebeurt op een plek waar vroeger boerderij De (Oude) Krakeling stond.

5. Voorbij de afslag zien we een zone cultuurland. Die wordt overdwars doorsneden door twee zandwegen van het bosgebied, met aan weerszijden een (brede) houtsingel. De drie percelen cultuurland zijn geen restant van de agrarische percelen die bij de hoeve De (Oude) Krakeling lagen. Volgens kaarten uit het begin van de vorige eeuw waren ze toen namelijk bebost.
Volgens de blauwe route lopen we eerst enkele honderden meters langs de noordoostrand van de zone cultuurland. Daarna gaat de gemarkeerde wandeling via een dwarsverbinding naar de zuidwestkant van het cultuurland. Dit betekent vrijwel een terugkeer naar de Oude Woudenbergse Zandweg. In het zicht daarvan slaan we echter rechtsaf om verder langs het cultuurland te lopen. Aan het eind ervan gaat de blauwe route weer rechtsaf. Daar komen we door een bosgedeelte met enkele bochtige paadjes.

6. De blauwe route slaat herhaaldelijk links- of rechtsaf. Op een gegeven moment zien we de ook aardkundig interessante Kozakkenput. Het een ronde kuil is die overgaat in een zuidwestwaarts ondieper wordende geul. De kuil is bijna geheel omgeven door een deels plateauachtige rug.
Over het ontstaan van deze terreindepressie zijn verschillende theorieën. De blauwe wandeling volgt de rechte boswegen langs de noordwest- en noordoostzijde van het gebied. Een eindje verderop gaat de route rechtsaf. Hierna loopt de gemarkeerde wandeling zigzaggend door het bos. We verlaten het bosgebied Kozakkenput op een T-kruising met het Laantje Zonder Eind. Daar slaan we rechtsaf. Al snel volgt daarna de X-kruising waar de rondwandeling door het gebied Kozakkenput begon. We slaan er ditmaal linksaf. Dit betekent dat we de Oude Woudenbergse Zandweg nu in tegenovergestelde richting gaan volgen.

7. De Oude Woudenbergse Zandweg gaat terug naar de omgeving van de groeve Krakeling waar hij even bovenlangs loopt. Dan volgen we de blauwe route en dalen weer af naar de bodem van de groeve. Daar zien we de groene route.

8. Linksaf via die groene route gaan we terug naar het begin van het geopad.