Demmin

In Demmin vond tussen 30 april en 4 mei 1945 een uitzonderlijk grote golf van zelfdodingen plaats, in de context van de inname van de stad door het Rode Leger en het volledig instorten van het Derde Rijk. Het geldt als een van de grootste massasuïcides in Duitsland aan het eind van de oorlog. Demmin lag in Pommeren (nu Mecklenburg‑Vorpommern) en was politiek een uitgesproken nationaal‑conservatieve en nazi‑gezinde stad, met al in de Weimarperiode sterke steun voor DNVP, Der Stahlhelm en later de NSDAP. Joden waren er al vóór 1938 grotendeels weggewerkt uit het economische leven en het nazisme was diep in het lokale milieu verankerd. In april 1945 bevonden zich naast de 15.000 à 16.000 inwoners ook duizenden Duitse vluchtelingen uit de gebieden verder oostelijk in de stad, waardoor de bevolking ruwweg verdubbelde net toen het oostfront instortte.

Op 30 april 1945 bereikten voorhoedes van het Sovjet 65e Leger en het 1e Garde‑Tankkorps Demmin, terwijl Duitse troepen zich terugtrokken. De Wehrmacht blies daarbij alle bruggen over de Peene en Tollense op, waardoor de stad als het ware op een “eiland” kwam te liggen en vlucht vrijwel onmogelijk werd. In de dagen rond de inname kwam het tot schermutselingen (o.a. beschieting van Sovjet onderhandelaars en vuur door Hitlerjugend‑fanatici), waarna Sovjetsoldaten drie dagen lang mochten plunderen. Er wordt door talrijke ooggetuigen melding gemaakt van massale verkrachtingen “ongeacht leeftijd”, willekeurige executies en systematische brandstichting, waardoor circa 80% van het stadscentrum verwoest werd.

In deze atmosfeer van paniek, propaganda‑gevoede angst voor de Sovjets en reëel ervaren geweld pleegden honderden, mogelijk ruim duizend inwoners en vluchtelingen zelfmoord, vaak in familieverband. Methoden waren verdrinking in de Peene en Tollense, ophanging, vergiftiging, schotwonden of het doorsnijden van de polsen. Schattingen lopen uiteen: historici als Norbert Buske en Christian Goeschel spreken van ongeveer 700 tot 1.200 suïcides direct na de komst van het Rode Leger; lokale overzichten noemen meer dan 800 doden in enkele dagen, en in totaal circa 2.300 “oorlog en hongerdoden” in 1945–1946.

Sven Nys Centre