Legende van de duivelsstenen van Royseux. - Marchin

Uit het boek "Le Hoyoux et ses confins Montueux" van Paul Erève - uitgegeven door Foncoux in 1949.

Heel lang geleden, zo lang geleden dat de geschiedenis er geen herinnering aan heeft, werd de heer van Royseux lastig gevallen of vervolgd door de duivel die hem kwelde om zijn ziel te stelen.
Op een dag was de verleiding groter dan ooit. Alle reeën waren verdwenen van het landgoed van de heer, een groot liefhebber van de jacht, en in de gedaante van een sarcastische oude man verscheen de duivel opnieuw aan hem en bood hem een dubbele of quits deal aan: "Als je wilt, kan ik de reeën terugbrengen naar je bossen... Ik kan zelfs van jouw jacht de rijkste van het land maken... Accepteer het contract en onderteken het met een druppel van je bloed". Maar de schildknaap weigerde dit nieuwe voorstel.

Op verschillende manieren, zijn toenaderingen vernieuwend, keerde de duivel terug naar de aanklacht totdat hij op een dag, ongeduldig door de weigeringen van de heer, tegen hem zei: "Je zult berouw tonen!

Bezorgd en om de plannen van de duivel te dwarsbomen, ging de schildknaap naar een heilige kluizenaar in de bossen van Saint-Roch, in de buurt van Ferrières. Na de duivel te hebben uitgedreven, gaf de kluizenaar hem een kweeperenstok en stuurde hem onmiddellijk op pelgrimstocht naar de miraculeuze kapel van Borgharen, in de buurt van Maastricht. Twee dagen later, toen de kapelaan terugkeerde, zag hij een angstaanjagend schouwspel. De rivier overstroomde de hele vallei en ook de hoogste toren van het kasteel stond op het punt om in de golven te verdwijnen.

Het was Satans wraak. Met de hulp van een legioen demonen had hij stroomafwaarts van Royseux een enorme dam gebouwd. In slechts een paar uur tijd was de dam gebouwd en stond de familie van de heer op het punt te verdrinken. Toen hoorde de pelgrim een stem in zijn hart, als een ingeving uit de hemel: "Dompel je stok in het water!".

Toen, terwijl Satan al aan het kakelen was, in de overtuiging dat zijn afschuwelijke plan op het punt stond te worden verwezenlijkt, klonk er een vreselijke klap waarvan men sindsdien nooit meer iets heeft gehoord. De druk van het water had de dam gebroken. Hij werd weggeslagen en zelfs omhoog geslingerd als door het effect van een explosie. En het ontketende water, springend en gutsend, verspreidde enorme blokken zeer hard gesteente door de vallei en strooide ze zelfs over de hellingen en naar de oevers van de zijrivieren. De Heer van Royseux was gered en de Geest van het Kwaad opnieuw verslagen.

De legende van Royseux is ook die van de poudingue steen of "Pire di diale", waarvan de grote blokken op de bodem van de rivier van Moulin de Barse tot Marchin liggen. Deze bijna geometrisch gevormde monolieten, bekend als "keien", zijn te vinden op de begroeide zijkanten van de vallei en op de oevers van twee zijrivieren, de Lilot en de Ry de Wappe.

Dit zijn ongetwijfeld de overblijfselen van een vulkaanramp uit geologische tijden, tenzij ze zijn afgezet door het smelten van een gletsjer. Waar komen ze vandaan, aangezien ze vaak geen enkele gelijkenis vertonen met de omliggende rotsen? In het verleden waren ze veel talrijker dan tegenwoordig; op sommige plaatsen stonden ze in kleine kolonies bij elkaar als megalieten. Ze werden gedolven en gebruikt als puin om hoogovens te bouwen of, eenvoudiger, om huizen in de omgeving te bouwen.
 

Willem Vandenameele