Abdij van Stavelot: de tuin in de binnenkoer

Deze kleine kloostertuin is een prachtige plek om even te mediteren en te genieten. Tijdens het zomerseizoen worden hier kleine concerten gegeven.

Hoewel de abdij zelf midden in de machtige natuur van de Ardennen gelegen was, bood de kloostertuin aan de monniken een directe plaats om te wandelen, te lezen, te mijmeren, na te denken, te bidden en waarschijnlijk ook met mekaar te praten. In de gebouwen was immers absolute stilte geboden. In ieder geval belichaamt het een van de belangrijkste ideeën van het monastieke leven: zich terugtrekken uit de wereld en in harmonie leven met de gemeenschap.

Eigenlijk weten we erg weinig van hoe deze tuin er in de loop van eeuwen heeft uitgezien. Op basis van andere kloostertuinen kunnen we vermoeden dat de tuin in het algemeen in vier werd verdeeld door weggetjes die elkaar in het midden kruisten. De aanwezigheid van een fontein in het centrum was misschien niet de regel. De kloostertuinen bestonden meestal uit geneeskrachtige planten, aromatische planten of zelfs bloemen (lelies, gele irissen, stokrozen, rozenbottels) of bleven kaal, bedekt met aangestampte aarde.

In de tuin van de abdij van Stavelot weten we dat er een wasbak uit de 10e eeuwaanwezig was tegen de zuidvleugel zodat de monniken zich konden wassen voor de maaltijd. De refter in de zuidelijke vleugel sloot trouwens onmiddellijk aan bij de tuin.

De gebouwen uit de 18de eeuw die de tuin omringen vormen een homogeen ensemble in classicistische stijl. Ze waren voorbehouden aan de monniken. Aan de oostzijde was er de kapittelzaal (die nu de tijdelijke tentoonstellingen herbergt) en op de bovenverdieping de slaapzaal. In het zuiden waren er de refter en de keukens, terwijl de westelijke vleugel met een meer administratieve functie, de overgang was naar het openbare leven. De perifere galerij waar nu het Museum van het Prinsdom Stavelot-Malmedy gehuisvest is, zorgde ervoor dat het ‘verkeer’ werd beschermd tegen de weerselementen. De noordvleugel werd recent herbouwd in een moderne stijl, in glas, en geeft de indruk van de oorspronkelijke beslotenheid, maar transparant voor de bezoekers.

De tuinarchitecten die deze tuin ontwierpen, wilden een verband leggen tussen monastieke traditie en moderniteit. De belangrijkste assen zijn de vier gangpaden. Een compositie van opeenvolgende stroken van groenblijvende heesters geeft de tuin diepte. De volheid wordt bepaald door verschillende plantenlagen: bodembedekkers, struiken niet hoger dan de gevelbasis en bomen.

Jan Rymenams