Grafheuvels

De hunebedbouwers waren boeren, die graan teelden en vee hielden. Door die menselijke activiteiten ontstonden er steeds weer open gebieden. De sporen van vroegere bewoners van het Dwingelderveld gaan verder via een andere vorm van aardewerk en via andere vormen van begraven. Er worden grafheuvels aangelegd, die we tegenwoordig nog kunnen zien. In grafheuvels werden de verbrande resten van de doden soms bijgezet in urnen. De Laat-neolithische grafheuveltraditie werd in de Bronstijd (2000 - 750 v.Chr.) gewoon voortgezet. In 1977 zijn de twee grafheuvels bij het Smitsveen onderzocht en gerestaureerd. In de oorlogstijd was er schade ontstaan door militaire graverij. Deze zandheuvels zijn opgebouwd uit heideplaggen. Zo zijn ze ook gerestaureerd. Het zijn familiegrafheuvels uit de Midden-bronstijd, waarin diverse personen zijn bijgezet.

Grafheuvels en celtic fields

Tussen 700 - 500 v. Chr. verdween de aardewerken pot als omhulsel van gecremeerde stoffelijke resten. Brandheuvels komen daarvoor in de plaats. Een brandheuvel is een aanvankelijk van een greppel voorziene grafheuvel op de plaats waar een dode werd verbrand. De grote groep van 45 grafheuvels in de Boerdennen tussen Dwingeloo en Ansen, stamt vermoedelijk uit de IJzertijd. Zulke grafheuvelgroepen gaan vrijwel altijd vergezeld van prehistorische akkertjes, de zogenoemde 'celtic fields'. Dit zijn akkertjes omgeven door walletjes in een vierkant, raatvorming patroon. Archeologen denken dat het bij de grafheuvels in de Boerdennen behorende akkercomplex ergens bij Stroovledder moet liggen. Andere plaatsen waar mensen in de IJzertijd hebben gewoond liggen bij Ansen, bij de Galgenberg bij Anholt (celtic fields), bij Ruinen (grafveld) en bij Lhee en Eursinge ten westen van Pesse (nederzettingen).

De historische ontwikkelingen gaan verder met nederzettingen die nu onder de randen van de huidige essen liggen. Bij Lhee zijn aanwijzingen gevonden dat er zowel in de IJzertijd als in de Middeleeuwen mensen gewoond en gewerkt hebben. Ook bij Pesse zijn bewoningssporen (grafveld, nederzetting) uit de vroege Middeleeuwen bekend. De territoria van de oude woonkernen Dwingeloo-Lhee, Ruinen en Pesse-Eursinge zijn tenminste vanaf de IJzertijd en soms vanaf de (late) Bronstijd voortdurend bewoond geweest.

routeburo