Architectuurwandeling Prins Karelwijk Knokke-Heist

 
Need a hotel nearby?

Architectuurwandeling Prins Karelwijk Knokke-Heist

Een eeuw geleden was het brede duinengebied aan wiens rand Knokke-dorp lag nog ongerept. In de duinen van Het Zoute, die toebehoorden aan de "Zoutepolder", de voorloper van de "Compagnie Immobilière du Zoute" van Raymond en Maurice Lippens, stonden alleen enkele hoevetjes van keuterboertjes en huisjes van kroostrijke duinbewoners, op cijnsgrond. Pas op het einde van de 19de eeuw kwam daarin verandering. In 1887 koopt het consortium Alfred Verwee (kunstschilder), Henri Dumortier, Louis Van Bunnen (hotelier) circa 34 ha duingrond aan de Zoutepolder tegen 1000 Belgische frank per ha. Het terrein besloeg een strook vanaf de westelijke grens van de polder. Het doel was de gekochte gronden te verkavelen naar een plan opgemaakt door urbanist Jean Baes. Deze eerste verkavelaars volgden echter niet de mooie plannen van Baes.
In 1908 wordt de "Compagnie Immobilière du Zoute" (huidige benaming "Compagnie Het Zoute") opgericht. Met de zeer vooraanstaande Duitse architect en stedenbouwkundige Joseph Stübben (1845-1936) wordt een contract afgesloten met het oog op de aanleg van een villapark in de duinen van Het Zoute. Joseph Stübben had reeds in 1901 het aanlegplan voor Duinbergen getekend. Ook het stratenplan voor Het Zoute wordt door Stübben getekend. Hij bereikte een mooi evenwicht tussen de verbindingsassen, de wegen, de paden en de privé-paden. Daarbij werden rechte assen zoveel mogelijk vermeden, zonder te vervallen in een wirwar van slingerende en gebogen wegen. In Het Zoute zijn een drietal rechte assen te onderscheiden: de Zoutelaan, de Sparren-dreef en de Elizabetlaan (dit o.m. voor een snelle bereikbaarheid ingeval van onheil). Gebroken en gebogen lijnen in het stratenplan worden veelal als pittoresk ervaren en verwijzen naar natuurlijke groei en spontane ontwikkeling. Nog andere richtinggevende voorstellen van
• de bebouwing en het wegennet schikken zich naar het reliëf;
• tamelijk grote percelen en veel groenaanleg;
• de verkeersvrije wandelpaden, die de charme van Het Zoute uitmaken, worden afgezoomd met bomen (knotwilgen, populieren) om de wandelaars te beschermen tegen vaak voorkomende wind;
• geen hoogbouw;
• gebruik van bouwmaterialen uit de streek (bakstenen en dakpannen uit polderklei gebakken), ook riet voor de dakbedekking komt voor;
• hellende daken
Veel architectuur van voor Wereldoorlog l treft men in Het Zoute niet meer aan. De wijk kende pas rond de jaren 1920 een geweldige ontwikkeling. Het Zoute werd in het Interbellum "la plage la plus en vogue". Ook de koninklijke interesse verschoof voor een stuk naar Knokke.

Teksten: Jozef Bonte en Sven De Moor | Copyright: Langs Vlaamse Wegen - Wandelen en fietsen in Knokke-Heist (VTB-VAB) | Online geplaatst door dienst Erfgoed gemeente Knokke-Heist/Sincfala,, Museum van de Zwinstreek - 050 630 872 - sincfala@knokke-heist.be

Sponsored links


Statistics

General difficulty level

General difficulty score: 40/100.

Easy Difficult

Difficulty level in detail

Total ascent: 58 m
Difficulty level (relative): 4/10

Max. slope (base 500m): 1.16 %
Difficulty level (relative): 2/10

Length: 6.29 km
Difficulty level (relative): 5/10

This route on your website

More info



Places of interest (along the route) (show all)

Albertplein (distance from start: 0 km/0 miles)

Albertplein
Knokke
Van de oorspronkelijke architectuur op dit plein blijft niet veel meer over. Bouwpromotoren hebben er na Wereldoorlog II lelijk huis gehouden. De hotels en andere panden met veel vakwerk hebben de plaats geruimd voor grootschalige appartementsgebouwen van een eerder monotone constructie. Aan de oostkant van het plein, nabij de Zeedijk, is de "Carlton" met torentje nog oorspronkelijk. Aan de zuidkant van het plein staat ook nog het zeer typische hotel "Memlinc" in Anglo-Normandische stijl opgetrokken. Dit hotel werd in 1923 gebouwd naar de plannen van architect Jozef Viérin (°Gent 1871 †Brugge 1949). Deze architect had een voorliefde voor de Engelse Arts en Crafts-beweging. Met zijn zoon Luc bouwde hij, specifiek na Wereldoorlog I, een succesvolle loopbaan uit bij de villabouw te Knokke. Zo staan vader en zoon in 1934 in voor de bouw van de villa van koning Leopold III aan het Zwin. De villa van de koning werd gebouwd in 'hoevestijl', nadien ongetwijfeld één van de oorzaken van de enorme populariteit van die stijl, ook in Het Zoute.

Put 19 (distance from start: 0.74 km/0.46 miles)

Put 19
Knokke
Een van de cafés in de kleine dorpskern van Het Zoute draagt de naam "Put 19". In Het Zoute bestaat de golf uit 19 "putten" in plaats van uit 18, zoals de meeste golfterreinen.

Dominikanenkerk (distance from start: 0.83 km/0.52 miles)

Dominikanenkerk
Knokke
Het kerkje van de paters Dominikanen, ligt in de buurt van een soort dorpssite (handel, horeca, woningen). Dat was ook zo voorzien in het ontwerp van urbanist Joseph Stübben. Het geheel is kleinschalig, het betreft een zeer menselijke architectuur. De bedoeling was hier het "nieuwe Knokke", een aparte entiteit te doen ontstaan.

Omdat de dorpskerk van Knokke (de Sint-Margaretakerk, nabij het station) toch op enkele kilometers van hier verwijderd ligt, deed zich de noodzaak voor om hier ook een kerkje te bouwen. In 1925 werd het kerkje, naar een ontwerp van Jozef Viérin ingewijd. Het is een bouwwerk in neo-Romaanse stijl. Het is geen kopie geworden van een reeds bestaande kerk, Viérin schiep iets nieuws. De toren doet denken aan het oude kerktorentje van de Sint-Margaretakerk van Knokke (nog bewaard). Vier jaar later werd een kloostergang met korte zuilen en rondbogen bijgebouwd.

Dit pand werd ontworpen door Luc Viérin en herinnert aan het gekende klooster van San Marco in Firenze. Kerk en pand vormen een rustpunt en refereren als het ware naar een middeleeuws begijnhof. Het prachtig houten gebinte, binnenin de kerk, is geïnspireerd door de halle van Nieuwpoort, waar de architect na Wereldoorlog I voor de heropbouw instond. De kleine brandglasramen, van zeer hoge kwaliteit, zijn het werk van Antoon Karte uit Brugge.
Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad om een bedienaar voor het kerkje te krijgen. De bisschop van Brugge was de inplanting van een kleine kerk in het Zoute niet zeer genegen. Pater Rutten, dominikaan en senator werd door zijn collega-senator, Maurice Lippens, aangesproken om als grote bezieler van het kerkje op te treden. Hij kreeg speciale toelating om de eucharistievieringen te verzorgen in de zomermaanden. Let ook op de (niet-gebruikte) bidbank van de familie Lippens in de linker kruisbeuk met de kenspreuk van de familie "Nihil Metuere" (niets vrezen). In 1994 werd door Paul Andriesen een orgel geplaatst. De kruisweg in het kloosterpand is gebeeldhouwd door Emile Raes: het is een taal van gezichten en sprekende handen. De nabijgelegen residentie van de paters is eveneens in villastijl opgetrokken.

Villa "Paquebot" (distance from start: 2.19 km/1.36 miles)

Villa "Paquebot"
Knokke
De villa in de Sparrendreef met het huisnummer 44 is een merkwaardig gebouw, een grote uitzondering in Het Zoute. In 1935 wordt hier, naar de plannen van architect Louis Herman De Koninck de villa "Paquebot" gebouwd. De villa is eerder diep en geïsoleerd gelegen. Een bestaande bunker werd, als trapruimte, in de villa opgenomen. De architect heeft gebouwd volgens een zuiver modernistische architectuur. In Het Zoute is die architectuur totaal vreemd. Let op de kubusvormige eerder zware volumes, het platte dak, de grote ramen met stalen profielen, de ijzeren balustrades, de vlakke gevels. De architect is duidelijk schatplichtig aan Le Corbusier. Het is een mooi voorbeeld van de "pakketbotenarchitectuur", echter niet in al zijn consequenties doorgedreven, als deze villa vergeleken wordt met het concept van het in 1936 in Oostduinkerke gebouwde hotel "Normandie". Dit hotel, gebouwd naar de plannen van de in Oostduinkerke gedomicilieerde architect L. Bruggeman, werd ontworpen naar het model van een luxepakketboot. De scheepsconstructie werd door de modernisten erg bewonderd omwille van haar precisie. Het "machinetijdperk" wordt uitgedrukt in de nieuwe, industriële materialen (staal en beton). Door het cementeren van de gevel wordt de expressie van het voorbijgestreefde ambachtelijke metselwerk vervangen door een object uit één stuk. Patrijspoortramen, stalen borstweringen en scheepsladders zijn in hun werk vaak terug te vinden. Uiteraard hebben we ook oog voor de andere villapracht in dezelfde laan.

Zoutelaan 126 (distance from start: 2.5 km/1.55 miles)

Zoutelaan 126
Knokke

Villa (distance from start: 2.89 km/1.79 miles)

Villa
Knokke
De villa met huisnummer 8 in de Émile Verhaerenlaan is in 1928 ontworpen door de architecten Robert Putteman & Emile Polly. Samen met Léon Stynen en nog anderen hebben beide architecten een sterke reputatie weten op te bouwen als modernisten. De oorspronkelijke bedoeling van Putteman en Polly was dan ook om hier een constructie neer te zetten met een plat dak. Afwijkingen op hét principe van het hellend dak werden door de verkavelaar zeer zelden toegestaan. Er zijn slechts een paar voorbeelden in Het Zoute. De villa Colman-Saverys op de Zeedijk, getekend door Henry van de Velde, nabij de Lekkerbek: (ingang via de Kustlaan) is misschien wel het meest markante voorbeeld (samen met villa: "Paquebot"; die wij eerder in deze brochure bespraken). De villa Colman-Saverys draagt de naam "Noordhinder en Westhinder". Van de Velde mocht uitzonderlijk afwijken van de in Het Zoute van: kracht zijnde reglementen. Zo kort hij een plat: dak realiseren in Het Zoute. De architecten van de villa in de E. Verhaerenlaan waren wel verplicht hun constructie te voorzien van een hellend dak. We hebben hier duidelijk te doen met; een villa in "zacht" modernistische stijl.

Envol - Charles Leroy (distance from start: 3.05 km/1.89 miles)

Envol - Charles Leroy
Knokke
Op het pleintje staat een beeldhouwwerk van Charles Leroy, "Envol". Het is in 1969 door de Staat aan de gemeente geschonken als prijs voor de "Groene stad". De naakte dame met de armen in de lucht kreeg van de bewoners de naam "Miss Zoute".

Oud-Zoute (distance from start: 3.07 km/1.91 miles)

Oud-Zoute
Knokke
De straatnaamborden Amerikapad en Oud Zoute leren ons dat wij hier in het hart van het oude Zoute zijn. Zoute komt van "zoekt", dat is het Knoks voor "zout" en de benaming verwijst naar de zilte gronden hier aanwezig aan de linkeroever van het Zwin.

Villa "The Green Cliff" (distance from start: 3.09 km/1.92 miles)

Villa "The Green Cliff"
Knokke
Aan het Poolspad 23-25 staat nog een typische constructie uit 1928 "The Green Cliff". Deze villa is mooi gerenoveerd. Let ook op de zware schoorstenen die uit het dak steken. Het accentueren van de schoorsteen, iets wat veelvuldig in Het Zoute voorkomt, wil natuurlijk verwijzen naar de haard als symbolisch centrum van een gelukkig en "warm" gezinsleven, waar men de verdiende rust vindt na het lange verblijf in de stad. Aan de zijkant van deze villa loopt nog een autoweg, waarlangs nog enkele typische villa's staan in cottagestijl.

Zeemeeuwenpad (distance from start: 3.35 km/2.08 miles)

Zeemeeuwenpad
Knokke
Let in het Zeemeeuwenpad, een van de vele typische wandelpaden in Het Zoute, op het respect voor het reliëf (duingebied) bij de aanleg van het pad, de aanplanting van knotwilgen enz. De ontwerpers van Het Zoute wilden gebouwen in harmonie met elkaar, zij moesten kunnen praten met elkaar.

Villa "Les Chardons" (distance from start: 3.37 km/2.09 miles)

Villa "Les Chardons"
Knokke
Naast het Heymansplein, aan de oostkant, loopt het Zeemeeuwenpad. De villa met huisnummer 6 "Les Chardons" is een typisch voorbeeld van de cottagearchitectuur in Het Zoute. Let op de insprong, de loggia, het balkon. Het zijn inderdaad de vele insprongen, de open of half open voorportalen, loggia's, erkers, balkons, overkragende dakpartijen en soms ook torentjes die dat soort cottage kenmerken. Ook het dakenspel is karakteristiek en de horizontale gevelindeling is opvallend.

De gelijkvloerse verdieping is volledig opgetrokken in baksteen. De sokkel vormt een eerste horizontale band. Boven de gelijkvloerse verdieping in baksteen treffen we een groot vlak (hier een volledige verdieping) in bepleistering of crépi. Een deel van het gevelveld is opgevuld met vakwerk. In de wijk Prins Karellaan treffen we niet altijd écht vakwerk aan. Dit vakwerk heeft dus meestal geen constructieve functie. De architectuur als dusdanig is tamelijk ingewikkeld en brengt respect op voor de gebruikte materialen.

Villa's "Daisy" en "Poppy" (distance from start: 3.62 km/2.25 miles)

Villa's "Daisy" en "Poppy"
Knokke
Deze gekoppelde villa (de ene villa is het spiegelbeeld van de andere) uit 1934, is getekend door architect Marcel Collet. Ook het modernisme, dat na 1920 opgang maakte in de architectuur, kon men in Het Zoute niet tegenhouden. Collet staat hier duidelijk onder de invloed van de "witte architecten", waarvan Le Corbusier (Frans-Zwitsers architect, °1887 †1965) wel de meest beroemde is. De stijl wordt gekenmerkt door grote raampartijen, witte kleur, overboord gooien van decoratieve ornamenten om de aandacht te richten op essentiële aspecten: ruimte, licht, proporties, functionele bruikbaarheid. De ijzeren balkonafsluitingen doen denken aan de relingen van een schip. Men kan hier spreken van een licht modernistische architectuur, de zogenaamde "pakketbotenarchitectuur".

Villa's "Nautilus" en "Arcadie" en "Les Dauphins" en "Les Nymphes" (distance from start: 3.63 km/2.25 miles)

Villa's "Nautilus" en "Arcadie" en "Les Dauphins" en "Les Nymphes"
Knokke
De Antwerpse architect Léon Stynen (°1899 †1990) tekende in 1927 de plannen voor vier prachtige villa's: huisnummers 1 en 3 "Nautilus" en "Arcadie" en 5 en 9 "Les Dauphins" en "Les Nymphes". Men kan zich afvragen hoe Léon Stynen, die een bewondering had voor de puristische architectuur van Le Corbusier - hij zou enkele jaren later het meest moderne gebouw van de Belgische kust, namelijk het Casino van Knokke, ontwerpen (hij maakte in 1952 ook de plannen voor het Casino van Oostende) - ook dat genre beoefende. Een en ander had zeker te maken met de locatie, de opdracht van de bouwheer, maar ook met het feit dat de architecten in die periode zich vele bouwstijlen eigen maakten. In elk geval hebben we hier te doen met een zeer eerlijke architectuur.

Villa "Antinéa" (distance from start: 3.74 km/2.32 miles)

Villa "Antinéa"
Knokke
Aan huisnummer 11, nu 13 "Antinéa" deel van een dubbele villa, in hetzelfde pad houden we eveneens halt. We staan hier voor een villa in 1927 ontworpen door architect Florent Vervalcke (°1890 †1972). Let op het dakenspel, de ronde uitbouw, het imitatievakwerk. De opeenvolging van drie materialen: baksteen, crépi en imitatievakwerk is hier nog een kenmerkende karakteristiek van de cottagearchitectuur in de wijk. Vervalcke is de architect die in Het Zoute duidelijk ruimte laat voor een meestal art deco geïnspireerde detaillering. Na Wereldoorlog II spoorde men de eigenaars aan hun villa's wit te schilderen. De rijkdom aan materialen en kleuren van de cottagevilla’s verdween veelal onder een dikke laag verf en de constructies gingen lijden aan wat men zou kunnen noemen de "witziekte".

Villa "Louki" (distance from start: 3.74 km/2.32 miles)

Villa "Louki"
Knokke
Een karakteristieke villa werd opgetrokken aan het Poolspad 4 "Louki", tegenover nr.11 (13). De villa is gebouwd in 1932 naar de plannen van architect Raymond Heyneman (°1887 †1969). Architect Heyneman is in Knokke geboren. Zijn vader werd aannemer en hij bouwde in Knokke tal van villa's. Ook hier komt de horizontale indeling zeer goed tot uiting. Torentjes geven aan de cottage een belangrijke uitstraling zoals dit hier het geval is. Ook de villa's met de huisnummers 6 en 8 zijn zeer mooie typische constructies van de hand van dezelfde architect. Naast huisnummer 8 bemerken we de achterkant van de villa gelegen aan de Fochlaan 29. Als we de Fochlaan aandoen loont het zeker de moeite even te letten op o.m. het functionele vakwerk, de plint in imitatienatuursteen en de manier waarop architect Heyneman erin geslaagd is het niveauverschil tussen straat en dorpel te ondervangen.

Gedenkzuil prof. Heymans (distance from start: 3.79 km/2.35 miles)

Gedenkzuil prof. Heymans
Knokke
Het Prof. C. Heymansplein, eigenlijk een duinrelict, is genoemd naar Cornelius Heymans (°Gent 1892 †Knokke 1968). Dokter med. C. Heymans had zijn villa in Het Zoute en kreeg in 1938 de Nobelprijs voor zijn onderzoekingen betreffende de rol van presso- en chemoreceptoren van de cardio-aortische en carotissinusstreek in de ademhalingsregeling. In 1998 werd op het plein een gedenkzuiltje opgericht ter herinnering aan deze eminente geleerde.

Fochlaan (distance from start: 4.11 km/2.56 miles)

Fochlaan
Knokke
Aan de rechterkant van de Fochlaan staan nog enkele typische villa's. Vergeet niet te kijken naar de villa met het huisnummer 29 (de achterkant van de villa zagen we reeds in het Poolspad). Deze oude villa's zijn over het algemeen goed onderhouden. Toch wordt in een aantal gevallen de architectuur afgezwakt. Een en ander heeft te maken met onderhoudsbeurten, verbouwingen of aanpassingen die het authentieke karakter van de architectuur aantasten. Bij het bekijken van oude postkaarten van villa's werd meestal vermeld "villa dans les dunes". De villa's werden in de duinen gebouwd met in de hovingen de typische duinenbegroeiing, de weelderige hovingen dateren pas van later.

Villa "Zandvlugge" (distance from start: 4.36 km/2.71 miles)

Villa "Zandvlugge"
Knokke
Fochlaan 7 "Zandvlugge" en 9 zijn grote villa's in 1909 ontworpen door architect Pirenne. Hier komt de cottagestijl, zoals dit begrip in Het Zoute werd toegepast, nog zeer goed tot uiting. Adolphe Pirenne werd in Brussel geboren in 1876. In het Brusselse ontwierp hij talrijke woningen. Ook in Knokke kreeg Pirenne heel wat opdrachten, zo tekende hij ook de plannen voor het Hotel Jacobs (1910) op de Zeedijk in opdracht van eigenaar-uitbater Emile Jacobs en zusters. De ruwbouw kostte 83.000 Belgische frank. Het hotel werd afgebroken in 1974 om plaats te maken voor een appartementsgebouw.

Villa "Les Arondes" (distance from start: 4.48 km/2.78 miles)

Villa "Les Arondes"
Knokke
In de Prins Karellaan nr.11 "Les Arondes" heeft architect F. Van Averbeke in 1928 een knap staaltje van "zacht" modernisme gerealiseerd. Eigenlijk moet men de villa indenken met een plat dak en dan bekomt men een wel heel moderne constructie. Let ook op de manier waarop het niveauverschil tussen straat en dorpel werd opgelost. Aan de overkant van de straat bemerken we een nieuwe constructie die modern noch traditioneel aandoet.

Villa "Dennenhoek" (distance from start: 4.58 km/2.85 miles)

Villa "Dennenhoek"
Knokke
Op de hoek, nog in de Prins Karellaan 1 en 3 "Dennenhoek" staan twee villa's in 1927 ontworpen door architect G. Peters. Het is een gekoppelde constructie, met het vele functionele vakwerk, een prachtig voorbeeld van Anglo-Normandische architectuur.

Sablon Résidence (distance from start: 4.93 km/3.06 miles)

Sablon Résidence
Knokke
In het stuk van de heraangelegde laan tussen de Zoutelaan en het Albertplein zal u beslist meerdere villa's en residenties herkennen in de cottagestijl. Sommige zijn prachtig gerestaureerd en u zal er alle kenmerken van die stijl in terug vinden, zo o. m. in de gekoppelde villa met de huisnummers 16-18 uit 1923 van architect De Groot, in de gevel van nr. 43 "Golf Résidence" met het mooie functionele vakwerk, wat men minder uitgesproken terugvindt in de gevel van de "Sablon Résidence" (huisnummer 24). Deze laatste verblijfsresidentie, ooit hotel, werd tijdens de laatste Wereldoorlog ingenomen door de Duitsers en na de bevrijding in 1944 organiseerden de Engelsen er wekelijks hun feestjes. De hotellijst van Het Zoute uit 1939 leert ons dat hotel "du Golf" 46 kamers telde, een kamer vol pension in het seizoen tussen de 80 en de 100 Belgische frank kostte, het hotel 40
badkamers had, er koud en warm stromend water aanwezig was en dat het hotel uitgerust was met een lift. Het "Sablon" hotel had 60 kamers en 35 badkamers. Voor een kamer met vol pension betaalde men in 1939 in het hoogseizoen 85 Belgische frank. Het hotel was uitgerust met koud en warm stromend water. Het hotel had geen lift maar wel een garage.
Deze wandeling is zeker beperkt en onvolledig. Er zijn in Het Zoute, waar tussen 1908 en heden ongeveer 1500 villa's werden gebouwd, nog heel wat merkwaardige constructies neergezet die het bekijken waard zijn. Misschien kan deze wandeling er een voorproefje voor zijn.

Saint George Anglican Church (distance from start: 5.26 km/3.27 miles)

Saint George Anglican Church
Knokke
De rechte Zoutelaan behoort tot het stratenplan van Stübben. Aan de overkant van de Elizabetlaan, maar nog wel in de Zoutelaan, staat de "Saint George Anglican Church". Om diverse redenen heeft Knokke steeds een belangrijke Engelse kolonie geherbergd. Reeds in 1905 werd een aanvraag gericht aan de "Zoutepolder" om een Engelse kapel op te richten in Het Zoute. De Zoutepolder schonk het stuk grond (362 m2). Na een eerste kapel, dicht bij het kruispunt Zoutelaan - Piers de Raveschootlaan, kwam het huidige kerkje er in 1911. Architect Pirenne tekende de plannen. Gedurende Wereldoorlog l gebruikten de Duitsers de kerk als paardenstal. Zij metselden er ook voederbakken in, vandaar de naam: de kerk met de "kribben". In 1926 werd een galerij bijgebouwd, ter ondersteuning van de middenbeuk (architect Dugardyn) en werd het typisch Engels torentje aangebouwd. Het kerkje werd in 1944 zwaar beschadigd. In 1953 ging men over tot grondige restauratie.

Places of interest (near the route)

Hotels nearby

Practical locations nearby

Comments

Nothing found

Sponsored links