Heilige Geest Kapel

Heilige Geestkapel van de arme klaren, thans gedeelte van het klooster van de zusters van Sint-Vincentius a Paulo. Beschermd als stadsgezicht en als monument bij MB van 10.12.2003.
De Heilige Geestkapel maakte deel uit van het Heilige Geesthuis. Dit godshuis was in 1345-1346 ten behoeve van de armen gesticht in het huis van H. Slabbaert, deken van de Sint-Goedelekerk te Brussel en kanunnik van de Collegiale kerk te Dendermonde. In 1432 werd het uitgebreid met een godshuis voor arme vrouwen. Tijdens het Franse bewind werd het Heilige Geesthuis afgeschaft en aan het armbureel afgestaan. Na de openbare verkoop door de Burgerlijke Godshuizen, werd het Heilige Geesthuis door de clarissen-colettinen uit Sint-Niklaas circa 1841 verworven. De arme klaren vestigden er een klooster met kluizen en namen er in 1841 hun intrek. Circa 1876-1878 lieten ze aan de straatkant een nieuwe neogotische kapel optrekken in de plaats van de kapel die volgens een datumsteen in 1645 verbouwd was. In 1848 was deze nog hersteld. De nieuwe Heilige Geestkapel met aansluitend een portierswoning in dezelfde stijl en materialen was een ontwerp van architect A.T. Verhaegen (Gent). De misvieringen in de kapel waren voor iedereen toegankelijk en de arme klaren zelf volgden de mis in een afgescheiden ruimte van achter een ijzeren hek. In 1914 brandde de kapel uit. Enkel de buitenmuren bleven gespaard. Daarna werd ze naar de oorspronkelijke plannen door architect Frans Van Severen (Dendermonde) circa 1920 heropgebouwd. Nadat het klooster wegens te weinig zusters opgeheven werd, werden de gebouwen in 1985 deel van het klooster van Sint-Vincentius a Paulo waarvan het hoofdgebouw zich aan de zuidzijde van de Kerkstraat (nr. 97) bevindt, schuin tegenover de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Het is nu de verblijfplaats van een tiental zusters. De kapel werd gerestaureerd en op 14 augustus 1988 opnieuw ingewijd. Bepaalde toevoegde elementen verwijzen naar Sint-Vincentius. De kapel bleef haar openbare functie behouden.
De kloostergebouwen van de Arme Klaren werden gegroepeerd rondom twee kleine binnenkoeren en de tuin, maar werden door de overname door de zusters van Sint-Vincentius grotendeels gewijzigd en gemoderniseerd. Enkel de structuur van de kloostergang en een gebouw dat haaks op de kapel staat en van waaruit de arme klaren de mis konden bijwonen bleef behouden. De later geplaatste jaartalsteen "1645" in de buitengevel, herinnert aan één van de restauraties van de vroegere kapel. De aankleding van deze ruimtes werd volledig veranderd. Eén "kluisje" of een "Heilig Geesthuisje" met haard en pomp, gelegen achterin de tuin, dat eertijds bestemd was als onderdak voor arme dames, is een enige restant van meerdere kluizen. Thans wordt het gebruikt als rommelkot – tuinhuisje.
Enkel de straatvleugel met kapel, inkomhal, voormalige portierswoning en doorrit hebben hun vroeger karakter behouden.

Stichting Open Kerken