Boring van Beernem in 1898 'naar steenkool'

Anno 2022 is dit verdwenen, maar het verhaal blijft merkwaardig: Onder een zwart zeil aan de rand van de kruidentuin bevindt zich een diepe put. Een verweerd infobord heeft het over een steenkoolboring.

Het verhaal van de steenkoolboring stelt dat eind 19de eeuw amateur-geologen in ons land in de ban waren van steenkool, volgens velen dé grondstof die turf zou vervangen. Graaf de Meeus van Bulskampveld was zo iemand. In 1898 boorde hij zich hier failliet. De steenkool werd uiteindelijk in 1903 in Limburg gevonden waarna de mijn van Winterslag nabij Genk in 1917 als eerste opende. Had de Meeus prijs gehad, dan zag dit zuurstofrijke loofbos er vandaag helemaal anders uit.

Dit verhaal klopt echter niet:

In 1895 werd er een belangrijk boorproject uitgevoerd, in geologische kringen bekend onder de naam ‘Boring van Beernem’. Deze waterput (archiefnummer 38E045, Belgische Geologische Dienst) is in verschillende publicaties besproken. Het betrof een zgn. ‘artesische put’, die geboord werd tot op een diepte van 352m.

In tegenstelling tot wat vandaag veelal beweerd wordt, is er nergens sprake van ‘een zoektocht naar steenkool’.

De aanleg van artesische putten kaderde rond de eeuwwisseling in het ontluikende besef dat vervuild drinkwater drager is van ziektekiemen en was ‘in’ bij adellijke families, niet in het minst als prestigeproject. De boring schoot het directe doel (winnen van drinkbaar water) voorbij : de kwaliteit van het water was slecht (zoutige smaak), vermoedelijk 1000mg/l Cl ionen. Indirect leverde de boring een niet-onbelangrijk deel van de kennis van de ondergrond van Vlaanderen op.

Willem Vandenameele