Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijkbasiliek - Mechelen

De Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijkbasiliek is een bedevaartskerk die door paus Johannes Paulus II persoonlijk werd bezocht en later van hem de titel van basiliek kreeg. 

Onder de basiliek bevindt zich een crypte waar verschillende voorwerpen worden getoond die verband houden met Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijk. Een bijzonder voorwerp is een rozenkrans die door paus Johannes Paulus II persoonlijk werd geschonken bij zijn bezoek aan de kerk op 18 mei 1985. Naast de rozenkrans ligt het pauselijke document waarmee de kerk de titel van basiliek kreeg op 6 oktober 1987.

Achter in de kerk werd in 1985 een herdenkingssteen ingemetseld voor zijn 65ste verjaardag.

Het houten Mariabeeld dat in de Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijkbasiliek wordt vereerd, kent een eeuwenlange geschiedenis. Hanswijk was meer dan duizend jaar geleden een gehucht dat aan de Dijle lag, buiten de stadsmuren van Mechelen. Rond het jaar 988 liep op de Dijle een schip vast ter hoogte van Hanswijk. Nadat een Mariabeeldje uit het schip aan land was gebracht, kon het schip weer verder varen. Voor de gelovigen was dit een teken dat Maria hier vereerd wilde worden. 

Eerst werd het miraculeuze Mariabeeld in een kleine kapel vereerd, nadien in een stenen kerk. Opstandige geuzen verwoestten de eerste stenen Hanswijkkerk in 1578. De tweede opgerichte kerk werd al snel te klein. Het stadsbestuur besloot daarom om een nieuwe, veel grotere kerk te laten bouwen. Het werk werd toevertrouwd aan de Mechelse architect en beeldhouwer Lucas Faydherbe. Hij maakte de plannen van het huidige barokke kerkgebouw met de hoge koepel. De werken aan de huidige basiliek begonnen in 1663.

De bouw van de kerk ging gepaard met heel wat moeilijkheden. De dragende structuren van de hoge koepel dreigden te verzakken onder het grote gewicht. Faydherbe was daarom genoodzaakt om de kolommen met trekijzers te versterken. Hij verborg de trekijzers en ankers met versieringen, onder meer met vier portieken waarop bustes van kerkvaders staan. De koepel van de Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijkbasiliek is een indrukwekkend staaltje bouwkunst.

Boven de kolommen die de koepel dragen zie je ook twee grote reliëfs, eveneens van de hand van Lucas Faydherbe. De twee reliëfs stellen resp. de val van Jezus onder het kruis en de aanbidding door de herders voor. 

Bemerk ook het labyrint in de vloer achteraan de basiliek. Dit labyrint werd aangelegd bij de restauratie van de Hanswijkkerk in 1892. Via vele kronkels leidt het pad naar het eindpunt, dat zich helemaal in het centrum van het labyrint bevindt.

Wist je dat een labyrint de oudste, eenduidige vorm van een doolhof is en bestaat uit één pad? Een doolhof bevat meervoudige wegen en is een stelsel van paden, zodanig aangelegd dat men moeilijk de weg kan vinden. Een labyrint wordt langs één kant betreden en begeleidt de bezoeker vanzelf naar het eindpunt. Kortom: in een doolhof kan men de weg verliezen, in een labyrint vindt men hem juist.

Het houten beeld van Onze-Lieve-Vrouw-van-Hanswijk wordt elk jaar, op de zondag voor Hemelvaartsdag, in processie door de straten van Mechelen gedragen. 

Volgens de legende zou de bevolking van Hanswijk in 1272 het beeld binnen de stadsmuren van Mechelen hebben gebracht, omdat de streek werd geteisterd door de pest. Kort nadien verdwenen de pest en andere ziekten. De bevolking besloot om elk jaar uit dankbaarheid een processie met het Mariabeeld te laten plaatsvinden in Mechelen, de zogenaamde Hanswijkprocessie.  

Willem Vandenameele