De grauwzuster, 350 jaar zorg

We staan hier bij het beeld van de grauwzuster van beeldhouwer Roland Rens. De sokkel vermeld “1655-2005” en staat voor bijna 350 jaar geneeskundige zorgen.

Nochtans stond hier reeds in 1288 een gasthuis, beheerd door de Tafel van de Heilige Geest. Oorspronkelijk bedoeld om reizigers op te vangen – Aarschot was immers een befaamd bedevaartsoord van Onze-Lieve-Vrouw –, evolueerde het naar een een bejaarden- en ziekenhuis, vooral voor arme of alleenstaande inwoners. Het personeel bestond uit leken en waarschijnlijk ook uit zwartzusters. In die periode krijgen we immers een golf van religieuze mannen en vrouwen die zich niet wilden binden aan een orde, maar wel hun hemel zouden verdienen door de uitoefening van de werken van barmhartigheid. Tijdens de volgende eeuwen zou het gasthuis rijker worden door schenkingen van onder andere ‘proveniers’, personen die voor hun verzorging goed betaalden.

Zoals voor veel burgerlijke gasthuizen is het einde van de 16de eeuw wegens de voortdurende godsdienstoorlogen een moeilijke periode. In 1578 wordt Aarschot volledig verwoest.

En hoewel er in het begin van de 17de eeuw een zeker herstel is, blijft de dienstverlening ondermaats. Pogingen van de aartsbisschop van Mechelen om het gasthuis door religieuze vrouwen te laten overnemen mislukken. Het gasthuis was immers een bron van inkomsten voor de stad.

Rond 1650 is de slechte toestand aanleiding voor sociale rellen en in 1655 komt er onder dwang van de hertog(in) van Aarschot een regeling tussen stad en kerk: drie grauwzusters uit Sint-Annendael van Diest komen naar Aarschot en bouwen de gasthuisorganisatie en de site uit. Tot aan de Franse revolutie zullen ze het gasthuis in eigendom beheren en tot de jaren 1980 dienstig zijn als ziekenzuster.

Jan Rymenams