Smaakmeesters - Art Deco

Honderd jaar geleden werd in Parijs het startschot gegeven van de wereldexpo Art décoratifs et industriels modernes. Die mijlpaal maakt van art deco - de stijlbeweging die daaruit voortvloeide - nu officieel een eeuweling. En daarom: een route langs Antwerpse illustraties van deze iconische kunststijl, om het jubileum gepast te vieren.

Aan de voet van het Tropisch Instituut - aan de Nationalestraat, het vertrekpunt van onze route - wacht stadsgids en erfgoedonderzoeker Alex Elaut ons op. “In de jaren na WOI zijn bij ons een aantal gebouwen in art deco gebouwd”, steekt hij van wal. ”In België was die stijl vooral in de mode tussen 1925 en 1935. Bij het ontwerp van het instituut gingen de architecten verder dan de gebruikelijke contouren van art deco. Het gebouw wordt gekenmerkt door decoratief smeedwerk, maar oogt strakker dan gewoonlijk. Op die manier werd dit pand een mooie entree voor de stad uit de 16de eeuw.”

Van de Nationalestraat gaat het stadinwaarts, naar de Aalmoezenierstraat. “Let daar vooral op het huis met nummer 5”, zegt Alex. “De hoeksteen werd vervangen door een raam, zodat de bewoners een mooi zicht kregen op de straat. Ook dat is art deco.” Al trek in een proevertje? Keer dan terug naar Okoz (1), alvorens de tocht hier verder te zetten.

Wandel langs de Aalmoezenierstraat tot aan de Bredestraat. Via de Kleine Markt en de Oudaan bereiken we de Korte Gasthuisstraat. Halfweg bevindt zich Bakkerij Goossens (nr. 31). “In 1931 werd dit gebouw gemoderniseerd met knipogen naar het verleden. De winkel moest modern zijn, met een grote vitrine, terwijl de andere etages traditioneel zijn gebleven. Leuk detail: Goossens bakt wekelijks duizend roggeverdommekes.”

Draai links de Everdijstraat in. De Lombardenstraat leidt ons naar de Lombardenvest en Ganterie Boon, huisnummer 3. “Kijk goed naar de weelderige decoratie op de art decogevel. Het gelijkvloers is nog altijd wat het in 1929 was: een ganterie met ambachtelijke en lederen handschoenen.”

Steek de Nationalestraat over, naar de Steenhouwersvest. Stap via de Korte Riddersstraat naar de Munstraat en het kruispunt met Oever. Het hoekpand uit 1926 was ooit het hoofdkwartier van de familie Sturm. “De bedrijfsnaam - Sturm Faiences - werd gemaakt in pure art deco, bij wijze van reclame voor hun meesterlijke tegels.”

Volgende halte: de voetgangerstunnel aan Sint-Jansvliet. “De Holland Tunnel in New York heeft hiervoor model gestaan”, verklapt Alex. “Het was de eerste keer dat roltrappen werden gebruikt om te kunnen afdalen in een tunnel.”

We stappen door naar de Hoogstraat, met Msemen (2) als tweede pitstop. Keer nadien terug naar de Reyndersstraat en wandel via de Groenplaats naar de Boerentoren (Schoenmarkt). “Tijdens WOI werd deze buurt zwaar onder vuur genomen en grotendeels vernield. Het waren drie architecten die het plan voor de Boerentoren maakten. Ze kozen voor een stalen constructie, omringd door natuurstenen. Vandaag wordt het gebouw flink onder handen genomen.”

Op naar de Meir (nr. 99) Vroeger huisde hier Maison Tilquin, vandaag Etam. “Tilquin stond bekend voor zijn huwelijkslijsten. Dit gebouw draagt nog maritieme accenten, zoals - bovenaan - de vlaggenmast van het nagebootste schip.”

Op de Frankrijklei slaan we linksaf en volgen we de Italiëlei. Verderop draaien we links de Paardenmarkt op. Daar passeren we eerst restaurant Schnitzel (3) en vervolgens eet- en praatcafé De Broodwinning (4). Via de Generaal Belliardstraat en de Oudeleeuwenrui bereiken we de Ankerrui. Loop tot aan het punt waar de Waaslandtunnel onder de grond verdwijnt. “Hier vind je aan beide tunnelzijden nog de originele zuiltjes, waarmee de toegang tot het tunnelcomplex werd verlicht.”

Keer terug op de Ankerrui en wandel naar de Zeevaartstraat. “Let hier vooral op nummer 3, de Fruitbeurs. De beurs bestaat uit drie naastgelegen art deco-winkelpanden. Het meest opvallend is het gebouw met daarop ‘Leon Van Parys’. Hij verhandelde vooral citrusvruchten en bananen.” Honger? Dorst? Dat treft, want eindpunt Wolf Sharing Food Market (5) is vlakbij.