Middellandse Zee

Wist je dat er een plan was om de Middellandse Zee droog te leggen: het plan Atlantropa. Het was een grootschalig en utopisch ingenieursproject van de Duitse architect Hermann Sörgel, die vanaf 1928 tot aan zijn dood in 1952 probeerde steun te vinden voor dit ambitieuze idee.

Het kernidee was het bouwen van een gigantische stuwdam in de Straat van Gibraltar. Hierdoor zou de Middellandse Zee langzaam dalen, tot wel 200 meter, waardoor een groot deel van de zeebodem droog zou komen te liggen en nieuw land beschikbaar werd voor landbouw, bewoning en infrastructuur. Zo zouden Europa en Afrika samensmelten tot één supercontinent – “Atlantropa”.

Hierdoor zou er volgens het plan miljoenen hectaren nieuwe landbouwgrond ontstaan voor de overvolle Europese landen.

De dam zou volgens Sörgel enorm veel hydro-elektrische energie kunnen produceren, wat heel Europa van stroom moest voorzien.

De bouw en exploitatie van Atlantropa moest grote werkgelegenheid opleveren en bijdragen aan voedselvoorziening.

Het project was bedoeld om pan-Europese vrede te stimuleren en Afrika economisch te integreren met Europa, wat een uitgesproken neo-koloniale toon had.

Naast de dam bij Gibraltar stelde Sörgel ook dammen voor op andere plaatsen (o.a. tussen Sicilië en Tunesië, de Dardanellen en de Congorivier) en infrastructuurprojecten die Europa, Afrika en zelfs delen van het Midden-Oosten moesten verbinden.

In de tijd van opkomend nationalisme en de Tweede Wereldoorlog vonden landen samenwerking op deze schaal onrealistisch. Duitsland koos voor expansie naar het oosten i.p.v. Sörgels plannen te steunen, terwijl Italië vreesde dat haar havens opdroogden.

Het plan Atlantropa wordt nu beschouwd als een illustratie van het vroege twintigste-eeuwse optimisme en geloof in technologische ‘megaprojecten’. Het werd mede gedragen door koloniale en Eurocentrische ideeën, en haalde nooit meer dan academische steun in Duitsland en Noord-Europa.

Pascal Brackman