Dekzandrug Orvelte

Een unieke geschiedenis

Het aardkundige monument Dekzandrug Orvelte is een 10 km lange zandrug in het hart van Drenthe. De rug is tot drie meter hoger dan zijn omgeving; de dorpen Westerbork en Orvelte zijn erop gebouwd. De Dekzandrug Orvelte verbergt een ontstaansgeschiedenis onder invloed van ijs, wind, water en de mens.

Zo'n 240.000 120.000 jaar geleden werd Noord- Nederland bedekt met landijs en werd het Drentse keileemplateau gevormd. Een ijslob vanuit het noord- oosten stuwde een lage rug op, ingesloten door beek- dalen. Tijdens de laatste ijstijd, zo'n 116.000 tot 12.000 jaar geleden, lag hier geen ijs, maar waaiden er enorme hoeveelheden zand over Drenthe die de keileemrug bedekten. De Dekzandrug Orvelte is een van de aard- kundige parels van Drenthe. Deze zandrug is in 2017 als aardkundig monument aangewezen door de provincie Drenthe, in samenwerking met de gemeente Midden- Drenthe, Staatsbosbeheer en IVN (Instituut voor Natuureducatie en duurzaamheid).

Invloed van de mens

Vanaf zo'n 10.000 jaar geleden woonden hier mensen. In de late middeleeuwen ontstond hier geleidelijk aan het typisch Drentse esdorpenlandschap met dorpen op de flank van een beekdal. Door intensief land- gebruik is het zand na de middeleeuwen gaan stuiven en ontstonden enkele stuifzandgebieden. Later zijn deze stuifzanden begroeid met heide.

Toen de kunstmest zijn intrede deed, werden de grote heidevelden ontgonnen voor akkers, weilanden of bos. Rond 1950 kwamen de ruilverkavelingen. De landbouw werd grootschaliger, maar er was ook aandacht voor het behoud van gronden voor natuur- beheer. Orvelte werd een beschermd dorpsgezicht.

routeburo