Esdek bij Haamakkersweg

(Klik op de vetgedrukte woorden voor meer informatie, niet beschikbaar via de app, wel via de website.)
Wie van Ommel naar Vlierden gaat, kijkt aan de linkerkant tegen een hoog akkercomplex aan. In 2007 is daar op locatie Haamakkersweg 2 archeologisch onderzoek* verricht. Bij dat onderzoek werd een esdek van 1 tot 1,5 meter dik waargenomen. Dat esdek was ontstaan doordat de akkers eeuwenlang werden opgehoogd met heideplaggen. Onder dat esdek lagen restanten van oorspronkelijke podsolbodems. Deze ontstonden in het Vroeg-Holoceen op de dekzandgronden. Na de ijstijd verbeterde het klimaat en raakten de zandgronden begroeid met bossen. Dat jager-verzamelaars uit de steentijd tot ca 5.000 v.Chr. sporen in deze podsolhorizont hadden achtergelaten is aannemelijk. Dat is echter niet met zekerheid vast te stellen omdat deze horizont verstoord werd door latere akkerbouwers.
* bron: Plangebied Haamakkersweg 2, gemeente Deurne; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek.

De dikke donkere humeuze bovenlaag laat zien dat hier sprake is van een enkeerdgrond die vooral ontstaan is na de Volle Middeleeuwen (11e – 13e eeuw). De akkers werden jaar in jaar uit vruchtbaar gehouden met meststoffen uit de potstal. Men vermengde de stalmest aanvankelijk met strooisel uit de bossen en heide. Door toenemende bevolkingsdruk had men meer akkers en meer strooisel nodig. De bossen en heidevelden verschaalden waardoor open vlakten en heide ontstonden. Vanaf de 15e eeuw stak men steeds meer heideplaggen om aan voldoende strooisel te komen. (Wat een noeste arbeid moet dat geweest zijn!) De plaggen van de verschraalde heide bevatte steeds meer zand. Door het mengsel van mest, organisch materiaal en steeds meer zand, werden de akkers alsmaar hoger. Dat gebeurde vooral na de middeleeuwen. Een dikke bovenlaag wil dus niet zeggen dat het een zeer oude enkeerdgrond betreft. Aan de randen van zo’n akkercomplex ontstonden steilranden waarop houtwallen werden aangeplant. Deze voorzagen de boeren van geriefhout en hielden het vee en wild uit de akkers. Aan het potstalsysteem kwam een einde toen eind 19e eeuw kunstmest in zwang kwam.

Jos van Nistelrooy