Hap & Traptocht langs laathoven

Een Laathof kan in meerdere vormen voorkomen. Soms duidt dit begrip enkel op een gebouw waar meestal een grondrechtbank aan is toegevoegd. Het meest voorkomende type is de vierdelige laathof met een centraal gebouw, landerijen, cijnsgoederen en een grondrechtbank. In de loop der eeuwen zijn laathoven gegaan en gekomen. Velen bestaan alleen nog in archieven. Een paar hebben de tand des tijd doorstaan en zijn nog terug te vinden in het straatbeeld. In deze route nemen wij u mee langs 45 laathoven, waarvan er nog 17 als gebouw bestaan. In Mesch, Sint Geertruid, Libeek, Herkenrade, Mheer, Noorbeek, De Peul, Terhorst, Margraten, ’t Gasthuis, Cadier en Keer, Eckelrade, Gronsveld, Caestert en net over de grens in Moelingen zijn nog panden te vinden die ooit als laathof dienst hebben gedaan. Uiteraard voeren wij u langs deze markante en soms majestueuze gebouwen.
De omvang van de geëxploiteerde landerijen wisselt per laathof. Bijvoorbeeld van 5 hectare in Oost (de Oeslingerlaathof) tot 190 hectare van de laathof van Zezenhoven aan het Withuis. De gemiddelde oppervlakte van geëxploiteerd land kan per laathof op zo’n 20 hectare worden geschat. Meestal werden de gronden voor een bepaalde tijd verpacht; de zogenaamde tijdpacht. Tijdpacht werd tegen een vast bedrag aangegaan. Vanaf de 16e eeuw is een pachtduur van 3, 6 of 9 jaren gebruikelijk. De pachtsom kon in geld maar ook geheel of gedeeltelijk in natura worden afgesproken. Elke laathof bezat een aantal cijnsgoederen. De cijnsplichtige was verplicht jaarlijks een bepaalde cijns, een soort belasting, aan de Hof te betalen. De cijnsaanslag kon in natura, bijvoorbeeld in kapoenen of vruchten, maar meestal ook in geld worden voldaan.
De competentie van de grondrechtbank was beperkt tot overdracht van percelen die werden aangekocht, geschillen over pacht enz. Ernstige gevallen, zoals inbeslagname bij schulden, werden behandeld door de schepenbank, die als hoofdgerecht dienst deed. Gaandeweg werden de taken bij overdrachten van grond door de schepenbanken overgenomen. In het prinsbisdom Luik werd in 1572 bepaald dat rechtsgeldige overdrachten van grond voor schepenbanken dienden plaats te vinden.

De route is bijna 70 kilometer lang en ook prima te fietsen voor een minder getrainde fietser. Of om, als u de route in twee delen fietst, samen met kinderen te fietsen. De route voert langs 17 nog bestaande laathoven en verhaalt over meer dan 40 historische sites waar vroeger een laathof was.