China

Voor de tien belangrijkste rare earth elementen REE's) domineert China, vaak aangevuld met VS, Australië en Myanmar; zware REE’s (Dy, Tb) leunen sterk op Myanmar als mijnbron, maar worden meestal in China verwerkt.

Voor rijke ertsen met zeldzame aardmetalen heb je een paar heel specifieke geologische puzzelstukjes nodig die tegelijk op hun plaats moeten vallen. In de bronsfeer begint alles met magmas (mantel of korst) die van nature al veel lichte en/of zware REE’s bevatten, vooral in alkalische gesteenten, peralkalische granieten en carbonatieten. In zulke magmas kunnen REE‑dragende mineralen zoals monaziet, bastnäsiet, xenotiem, apatiet, eudialiet en fergusoniet zich concentreren, zodat je überhaupt een REE‑rijk uitgangsgesteente hebt.

Daarbovenop heb je een geschikte geodynamische setting nodig. Intracontinentale riftzones, mantelpluimen of laat‑ tot post‑orogene situaties zijn typisch, omdat daar alkalische magmas kunnen opstijgen, fractioneren en in de korst blijven hangen in plaats van snel uit te vloeien. Dat geeft tijd en ruimte voor differentiatie, kristallisatie en hydrothermale processen die REE’s nog verder kunnen verrijken in bepaalde mineralen en zones.

Vervolgens speelt verwering en hydrologie een sleutelrol, zeker bij klei‑gehoste REE‑erts. In warme, vochtige klimaten kan diepe chemische verwering (lateritisatie) granieten en alkalische gesteenten langzaam uit elkaar halen. Daarbij komen REE’s vrij uit de primaire mineralen en slaan neer of adsorberen aan kleimineralen, waardoor zogenaamde ion‑adsorptie‑kleien ontstaan. Belangrijk is dat het landschap daarna lang genoeg stabiel blijft, zodat deze verrijkte profielen niet meteen weer weg worden geërodeerd.

Tot slot heb je voor echte conservering en concentratie structuren nodig die de REE‑rijke magmas en hydrothermale vloeistoffen bundelen: breuken, intrusiecomplexen en permeabele zones die als kanalen en vallen werken. In sommige kleitypen zijn de gehaltes aan radioactieve elementen relatief laag, wat de ontginning economisch én milieutechnisch aantrekkelijker maakt dan bij klassieke monaziet‑zanden; dat maakt net het verschil tussen een geologisch interessante REE‑anomalie en een daadwerkelijk winbaar erts

Pascal Brackman