Fréjustreintunnel

De Fréjustunnel (ook Mont-Cenis-spoortunnel genoemd) is circa 13,7 km lang en verbindt Modane (Frankrijk) met Bardonecchia (Italië).

De aanleg startte in 1857 en de tunnel werd in 1871 feestelijk ingehuldigd; kort daarna begon de regelmatige treindienst.

Deze tunnel geldt als de eerste grote spoorwegtunnel die dwars door de Alpenketen werd geboord, en daarmee als de eerste “grote Alpendoorgang” per spoor.

De geomorlogische geschiedenis van de streek zorgde voor een opportune situatie voor de bouw van deze tunnel.

De vallei van de Arc en de omgeving van de Fréjustunnel vormen een bijna ideaal tracé: eerst diep uitgeslepen door gletsjers, daarna verder ingesneden door rivieren aan Franse én Italiaanse kant.

Tijdens de ijstijden vulden machtige dalgletsjers de vallei van de Arc en de Susa-vallei aan Italiaanse kant, en sleten ze beide dalen sterk uit tot diepe U-dalen.

Deze glaciale erosie verlaagde het reliëf in de dalassen al aanzienlijk ten opzichte van de omliggende bergkammen, waardoor het hoogteverschil dat later nog door een tunnel moest worden overwonnen kleiner werd. 

Na het terugtrekken van het ijs nam riviererosie het over: de Arc aan de Franse kant en de Dora Riparia (en verder stroomafwaarts de Po) aan de Italiaanse kant verdiepten de bestaande U-dalen nog verder, maar binnen een reeds “voorgevormde” glaciaal uitgeschuurde geul. 

Door deze combinatie van glaciale en fluviale erosie ontstond een relatief laag gelegen, langgerekte “geul” dwars door de Alpen, met een beperkt resterend rotsmassief op de waterscheiding dat door een tunnel moest worden doorboord.

De Fréjustunnel volgt in grote lijnen de lijn Modane – Bardonecchia, precies daar waar de door gletsjers en rivieren verlaagde dalen het dichtst naar elkaar toe buigen onder de hoofdkam van de Alpen.

Omdat de dalbodems al zo diep lagen, kon men de tunnel relatief hoog ten opzichte van zeeniveau, maar toch onder de kam aanleggen, waardoor de lengte, het benodigde hoogteverschil en de druk- en ventilatieproblemen beperkter bleven dan in een nog ruwer, minder uitgesleten gebergte. 

De diepe dalen boden vlakke, bereikbare uitgangspunten (Modane, Bardonecchia) met voldoende ruimte voor bouwinstallaties, spoorlijnen en logistiek, iets wat in een minder uitgesleten gebergte veel moeilijker was geweest.

De tektonische opbouw van deze zone – onderdeel van de westelijke Alpen met relatief goed gekarteerde eenheden en grotendeels kristallijne en metamorfe rotsen – leverde overwegend stabiel tunnelland.

Pascal Brackman