Via Del Mercato Domodossola - Locarno

De Via del Mercato is een wandelroute die Domodossola verbindt met Locarno via de Val Vigezzo en de Centovalli, langs mulattieri die sinds de oudheid worden gebruikt om de producten uit de valleien naar de markten in de steden te brengen. Dezelfde mulattieri werden bewandeld door de vele emigranten uit de vallei en door pelgrims die naar het Heiligdom van Re gingen, een belangrijk devotioneel centrum van de vallei gewijd aan de Madonna del Sangue, bestemming van pelgrimstochten vanuit Domodossola, Locarno en Cossogno (in het Verbano).
De Val Vigezzo is, in tegenstelling tot de andere Ossolaanse valleien, een plek waar de regels van de orografie omgekeerd zijn. Geen vallei geschrapen door de loop van een beek met dorpen die op verschillende hoogtes van het begin tot de uitmonding van de vlakte liggen. De Vigezzo lijkt geen begin of einde te hebben: het heeft twee tegengestelde beken, waarvan er een omhoog lijkt te stromen, is vlak en weinig ingesneden. Hier is niet alleen de orografie ongebruikelijk, maar ook de geschiedenis en cultuur: het is een welvarende vallei die leeft van toerisme en grensarbeiders, die een emigratie heeft gekend die door de eeuwen heen opmerkelijke uitvindingen en welvaart heeft voortgebracht, maar ook de traditie van de schoorsteenvegers en een artistieke geschiedenis die verbonden is met belangrijke schilder scholen. De ontspannende omgeving en de kleurenrijkdom van de loofbossen maken het landschap erg aangenaam voor het oog. Toch is de Val Vigezzo een alpine omgeving, een open plek maar ingeklemd tussen sombere en wilde valleien.
De vallei heeft in de afgelopen eeuw een diepe transformatie van het sociaaleconomische systeem ondergaan: de traditionele agro-pastorale activiteit is sterk verminderd, en heeft een geringe ruimte ingenomen als aanvullende economie. Er is geen industriële ontwikkeling geweest, zodat het "grenswerk" in het naburige Zwitserland en het toerisme de primaire bron van de Vigezzinese economie vormen. Dit heeft het mogelijk gemaakt om de bevolkingsafname te vermijden die in andere valleien het sociale weefsel en de indeling van het territorium negatief heeft beïnvloed. Een van de beste manieren om de historische inhoud en de schoonheden van de Val Vigezzo en de aangrenzende Centovalli te leren kennen en waarderen, is door de oude route te volgen die Domodossola met Locarno (CH) verbond, die al sinds de middeleeuwen lijkt te worden gebruikt door kooplieden en houthakkers, herders en emigranten tussen Ticino en Italië.
Vandaag de dag is een deel van het pad verloren gegaan, bedekt met het huidige wegennet, maar enkele goed bewaarde stukken van de oude mulattiera zijn zowel in Italië als in Zwitserland aanwezig. Wandelen op deze Via is gemakkelijk en aangenaam, ook dankzij de grensoverschrijdende spoorlijn "VIGEZZINA", recentelijk omschreven als "de mooiste panoramische spoorlijn van Italië", die Domodossola met Locarno verbindt. Met de Vigezzina-trein is het mogelijk om in elk dorp van de vallei te overnachten, en 's ochtends het vertrekpunt van de etappe te bereiken.