Eursinge

De esontginningen werden omheind om het vee buiten te houden, of juist daarbinnen als het tijdens de braakperiode op de bouwlanden geweid werd. Ook de lagere gronden kregen een functie in de bedrijfsvoering. Door het kappen van moerasbossen en het verwijderen van de stronken werden de beekdalen geschikt gemaakt als hooi- en weiland. Daardoor kon meer vee gehouden worden en het bouwland worden uitgebreid dankzij de toename van de mest.

Vanaf de 12e eeuw kreeg de bedrijfsvoering een nieuwe impuls door de introductie van het paard als trekdier. Door de snelle uitbreiding van het bouwland, waar ook gedeelten van de heidevelden voor werden ontgonnen, nam de mestbehoefte sterk toe. De introductie van het heideschaap moet hier waarschijnlijk mee in verband worden gebracht. De schrale veldgronden konden hierdoor beter worden benut en in de bedrijfsvoering worden opgenomen. Aldus werd de basis gelegd voor een landbouwsysteem en het daarbij behorende esdorpenlandschap dat in essentie tot diep in de 19e eeuw heeft standgehouden.

Door de activiteiten werd Drenthe buiten de essen en dorpen gekenmerkt door rijkgeschakeerde veldgronden die een parkachtig landschap boden met verspreide boomgroepen en bossen (holten en wolden), heideachtige vegetaties en aan de randen van de beekdalen weelderige graslanden. Uit dit landschap verdwenen de bossen door verdere beweiding en ontginning, verschraalden de grassige heidevelden tot de heide zoals we die nu kennen en werden de groenlanden bij de beekdalen van steeds vitaler belang voor de wintervoeding d.m.v. hooiwinning.

Het precieze verloop van de bewoningsgeschiedenis in de Middeleeuwen is moeilijk te achterhalen. Verondersteld wordt dat er in de 10e eeuw ongeveer 610 erven in Drenthe gestaan moeten hebben. Wel staat vast dat er veel veranderingen hebben plaatsgevonden. De periode 1100-1300 werd gekenmerkt door een sterke bevolkingsgroei met een daaraan gerelateerde ontginningsijver. Naast dochternederzettingen van de esdorpen, bijvoorbeeld aan de overzijde van de es (Eursinge), werden ook de lager gelegen randen van het Drents plateau gekoloniseerd. Dit werden de randveen- of woldontginningen.

routeburo