'Demerdromen', of de wonderbaarlijke visvangst

Dit beeld van kunstenaar Maarten Ceulemans kwam er nadat in 2013 de Van Thielenbrug vernieuwd was. De toenmalige burgemeester André Peeters verwoordde het als volgt: 'Dit is de kers op de taart van de aanleg van de Pater Raskinkade. De vis illustreert de positieve evolutie van de Demer als een prachtige biotoop. Net zoals de titel ‘Demerdromen’ tot de verbeelding spreekt, prikkelt het beeldhouwwerk de fantasie. Ieder kan zijn eigen verhaal bij het beeld fantaseren.'

Tot ver in de 19de eeuw was de Demer een erg visrijke rivier. Maar niet iedereen mocht in het ancien regime zomaar vissen. De lokale heer had het recht op 'water en wind'. Zo was de hertog van Aarschot baas over de Demer binnen de stad. De heer verpachtte reeds vanaf de 13de eeuw dit heerlijk recht en zo weten we dat het huis 'het rode schild' vanaf 1596 bijna 200 jaar met een viskist mocht vissen. In deze kisten zat een nauw toelopende fuik zodat de vis er wel kon inzwemmen maar onmogelijk er uit kon. Vooral palingen die voor overdag een donker plekje zoeken, zijn het slachtoffer. 

Pas vanaf Napoleon werd onderscheid gemaakt tussen publieke en privéwaters. De publieke waters waren eigendom van de stad (doorgaans het 'OCMW') of van de staat. Ook tussen beroeps- en gelegenheidsvissers was er een verschil. Navenant kon men dan een visverlof bekomen. Lange tijd werden die via een openbare verhuring aan de meest biedende toebedeeld. In de jaren 1970 betaalde men in Aarschot 300 frank (7,5€) voor een jaar. Gepensioneerden betaalden de helft en niet-Aarschottenaars meer dan driemaal zoveel.

Er werd eveneens gevist met de hengel. Het aas waren pieren, maden en vliegende mieren. Zonnende snoeken werden gevangen met een strop. Maar paling was de Demervis bij uitstek. Demerpaling kostte op de vismarkt te Leuven meer dan andere paling. 'Poeren' was een gangbare vismethode. Hierbij wordt eenvoudig weg een kluwen van pieren aan een wollen draad in het water neergelaten en de palingen zuigen zich er aan vast. De kunst was om voorzichtig de vangst boven te halen want de paling liet nogal gemakkelijk los. Tijdig klaarstaan met een visschep of zelfs een omgekeerde paraplu was de boodschap.

Een bekend sportvisser in Aarschot was Karel Rutgeerts (1875-1939), niet zozeer omwille van zijn prestaties, dan wel dat hij journalist was. Hij publiceerde verschillende boeken over vissoorten en was vooral bekend voor zijn column 'Visschersrubriek' in het weekblad 'De Klok'. Hij volgde de ontwikkelingen op de voet en zo voorspelde hij in 1937 dat het vissen met kunstaas, 'reels' en werpmolens een revolutie in de sport zou betekenen.

Jan Rymenams