Engis

Historisch werd er fosfaaterts (fosforiet) gewonnen hier bij Engis, ten noorden van Luik in het Maas-Samberbekken. Dit was een van de grootste fosfaatafzettingen in Europa in de 19de en vroege 20ste eeuw. De Prayon-fabrieken zijn hieruit voortgekomen. Tegenwoordig zijn de mijnen gesloten, maar het gebied is nog steeds bekend door de grote "fosforgipsheuvels" als industrieel restant.

Fosfaat wordt in zee vooral opgestapeld in de harde delen van zeedieren: vooral in bot en tanden van vissen en zeezoogdieren, schaaljes van kreeftachtigen, schelpen van weekdieren, en in de skeletten van koralen en sommige planktonsoorten. Bij het afsterven van die organismen krijg je soms accumulaties in kalksteenafzettingen zoals hier.

Maar wat doe je met die fosfor? Het wordt onder andere gebruikt in lucifers maar is vooral een zeer krachtige meststof.

Fosfaaterts is meestal te herkennen als een sedimentair gesteente met een relatief hoog gehalte aan het mineraal apatiet (calciumfosfaat). Het erts is vaak donkergroen tot zwart en komt meestal voor in massieve, concretionaire of knolvormige structuren,

Mijnbouw en verwerking van fosfaaterts kunnen leiden tot blootstelling aan schadelijke stoffen zoals cadmium, fluoride, uranium, thorium en radioactieve elementen die van nature in sedimentair fosfaaterts voorkomen. Lokale bewoners rond mijnen en fabrieken kunnen last krijgen van luchtvervuiling (gassen als fluor, zwaveldioxide, stof) die astma, longinfecties, botfluorose en zelfs kanker kunnen veroorzaken. 

Pascal Brackman