Blandijnberg

Miljoenen jaren geleden, tijdens het Paleogeen en het Neogeen, was het grootste deel van onze regio overspoeld door zee. In de omgeving van Gent is vandaag de ondergrond voornamelijk opgebouwd uit Eocene afzettingen - om en bij de 50 miljoen jaar oud. Ze behoren tot de Formatie van Gentbrugge, een pakket dat goed gekend is in de ondergrond van West- en Oost-Vlaanderen. na de vorming van deze pakketten is de afzettingen in de Eoceenzee niet gestopt. Pakket na pakket werden meer zand-, silt- en kleilagen afgezet, bij elkaar honderden meters dik. De laatste keer dat de zee het grootste deel van Vlaanderen overspoelde was tijdens het late Mioceen, de zgn. "Diestiaanzee". Vanaf dan trok de zee terug richting het noordoosten, en jongere mariene sedimenten vinden we nog terug in de streek van Antwerpen en in de Kempen. Na het terugtrekken van de zee kwamen tijdens het Plioceen en vooral het Quartair de continentale processen op gang, waaronder een rivierstelsel die zich in de voormalige zeebodem ging gaan insnijden. Met deze info kunnen we terug naar het verhaal van de Blandijnberg. Als we kijken welke sedimentformaties in de Blandijnberg voorkomen vallen de puzzelstukje in elkaar. Volgens de geologische kaart (of zoek even naar de 'virtuele boring op https://www.dov.vlaanderen.be/portaal/?module=verkenner) vinden we dat in de berg de formaties van Aalter, Lede en Maldegem te vinden zijn, stuk voor stuk jonger dan de Formatie van Gentbrugge die we rondom de Blandijnberg vinden. De kern van het verhaal is dat de Blandijnberg een getuigenheuvel is. Deze jongere formaties zijn oorspronkelijk over een veel groter gebied afgezet, wat je ook kan zien als je de kleuren terugzoek op het eerste kaartje. Het is de latere erosie die een heel groot deel van deze pakketten heeft afgevoerd. Deze erosie komt denkbaar overeen met het ontstaan van de rivierbekkens van de Leie en de Schelde. Typisch voor rivieren in dit type ondergrond hebben zij vrij vlakke en brede dalen, waardoor het reliëf van de Blandijnberg nog meer tot uiting komt. Het ontstaan van de heuvel is eigenlijk vooral een kwestie van nog niet geërodeerd te zijn. De heuvel getuigt van de aanwezigheid van deze formaties. Men spreekt soms ook van een restheuvel. Mogelijks waren op deze plaats de pakketten net iets resistenter dan wat er rond lag, waardoor ze minder gemakkelijk geërodeerd worden. Inderdaad, op de top van de Blandijnberg ligt een zware klei (Formatie van Maldegem). Een duidelijker voorbeeld hiervan is te vinden in de heuvels van de Vlaamse Ardennen en het Hageland, waar ijzerzandstenen van het late Mioceen een beschermende deksteen vormen op de top van het heuvels.

Pascal Brackman