Stadhuis (Botermarkt 1)

Het Gentse raadsgedicht is op de stadhuisgevel geplaatst als schandstraf voor Willem vander Scaghe. Als vertegenwoordiger van de Vlaamse aartshertogen bij de herverkiezing van de Gentse schepenen in 1477, overtrad hij zijn ambtsprivilegies. Hij werd daarvoor door aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk zelf op 15 juli 1480 veroordeeld tot vijftig jaar verbanning uit Vlaanderen. Van de Brugse souvereinbaljuw kreeg hij echter onrechtmatig gratie (de souvereinbaljuw had toezicht op de rechtspraak in het Vlaamse gebied, maar kon geen nieuwe vonnissen vellen zonder de Gentse schepenbank te raadplegen). Het stadsbestuur besloot daarop hem niet zoals gebruikelijk te onthoofden, maar hem voor eeuwig te schande te maken. De afbeelding van zijn afgehakt hoofd werd (op kosten van de veroordeelde vervaardigd en levensecht beschilderd) tentoongesteld boven het venster van de vierschaar (= rechtbank). Op de muren van de schepenkamers (d.i. van de schepenen "van de keure en van de gedele") werd bovendien een tekst aangebracht die gericht was tot de edellieden die de Gentse schepenbank moesten benoemen. Dat gedicht moest hen de juiste houding bijbrengen om in alle discretie eervolle lieden te kiezen en de stedelijke wetgeving te respecteren, zodat de stadsprivilegies gevrijwaard konden blijven van buitenstedelijke inmenging en belangen. Deze didactische tekst uit de vijftiende eeuw was het allereerste openbare gevelopschrift in Gent. Voor het buiten op de stadhuismuren werd aangebracht, was het al te lezen binnen op de muren van de collatiezolder (=gildenzaal). Het verdween later ook van de gevel, maar is bewaard gebleven in het Memorieboek der stad Ghent van 't jaer 1301 tot 1737.

Notabele personen van hoogher namen
Gheauctorizeirt om tvermaken van der wet
Commiteirt discretelic naer tbetamen
Persoonen van eeren huyt elck let
Om tprevilegie suuer ende net
Tonderhoudene, en sprinchens eerlichede
Overdijnct alle saken hoe ende bet
Hem alle dijnc voucht in eendrachtichede
Speghelt hu hier in so heb dy vrede
Anno M CCCC ende LXXX

Notabelen van groot belang,
Aangesteld om wetten uit te vaardigen,
Vergadert discreet zoals het personen
Van eer betaamt en waak erover
Dat het privilege en de eer van de prins
Zuiver bewaard blijven.
Overdenk hoe alle zaken best
Eendrachtig uitgevoerd worden.
Voor uw eigen rust, spiegelt u aan deze regel
Anno veertienhonderd en tachtig.

Literair Gent