Parochiekerk Sint-Martinus en Sint-Eutropius

Ingeplant op een kleine heuvel ten westen van de oude Leie met nog omringend kerkhof, met lage bakstenen ommuring. Volgens een legende samen gesticht met de kerk van Grammene door twee zusters die het niet eens konden worden over de vestigingsplaats van een kerk. Vermoedelijk vroeg-middeleeuwse bidplaats (zie ligging, Germaanse naam en het patrocinium). In 1171 vermelding van een kerk in bezit van het kapittel van Doornik. Mogelijk is de vierkante onderbouw van de kruisingstoren, van Doornikse steen in onregelmatig verband, van Romaanse oorsprong. Behouden vroeg-gotisch koor en transept van het eenbeukig kruiskerkje vermoedelijk uit eind 13de eeuw. Achthoekige klokkenkamer van Ledesteen toegevoegd eind 14de tot 15de eeuw. Eenbeukig schip in 1860 vervangen door een groter driebeukig neogotisch schip onder één zadeldak met vernieuwd interieur (zie F. De Potter). Tussen 1890 en 1906 restauraties uitgevoerd door architect G. Hoste onder meer aan de daken en de oude delen met vernieuwen van de gewelven van koor, transept en toren. Beschadigd in 1918 maar voornamelijk in mei 1940 toen de kerk, vlakbij de Leie, door beide legers onder vuur genomen werd. Koor, transept en toren konden gerestaureerd worden in 1941; neogotisch schip en mobilair waren niet meer te redden. In 1951-53, huidige eenbeukige schip gebouwd naar ontwerp van architect G.J. Callens (zie gevelsteen binnenin). Bij recente isolatiewerken onder leiding van architect G. De Muynck, betonnen cassettenplafond van het schip binnenin beplankt. Rechthoekige plattegrond met eenbeukig schip van vijf traveeën, niet uitspringend transept van één travee, kruising en koor van twee traveeën met rechte sluiting; flankerende berging en sacristie. Rond traptorentje in de noordelijke oksel van transept en koor, aanleunend tegen de toren. Afdekkende zadeldaken (leipannen). Westgevel met brede puntgevel met oculus en drie deuren. Zijgevels geleed door steunberen waartussen brede rechthoekige vensters. Kruisingstoren op vierkante aanzet, overgaand in achthoek door middel van tentdakjes. Klokkenkamer met spitsboogvormige galmgaten. Koor en transeptarmen met hoog spitsboogvenster met tracering. Interieur: bakstenen schip geleed door pijlers waarop de betonnen gordelbogen rusten. Scheiding schip-kruising met bakstenen muur doorbroken door twee kleine en één grote spitsboog. Oud transept, kruising en koor bepleisterd en geschilderd en overkluisd door beschilderde houten spitstongewelven; kruising met bepleisterd gewelf met ribben en ten oosten klokkegat. Mobilair: Oud en 19de-eeuws mobilair volledig vernield in de Tweede Wereldoorlog. Stenen altaartafel, neogotisch. Gepolychromeerd kruisbeeld boven altaar. afkomstig van het kerkhof.

Onroerend Erfgoed Vlaanderen