De historische ontwikkeling van Opstal

De historische ontwikkeling van Opstal

Op de kaarten van Ferraris (1771 – 1778) vinden we reeds de benaming ‘Opstaelt’, maar met heel weinig bewoning. De naam Opstal verwijst etymologisch naar een heidegebied en ontleent haar naam aan één van de eerste woonkernen aan de Opstalse Dries (verwijzend naar gemeenschappelijke weidegrond). De eerste vermelding van ‘Opstaldriesch’ dateert van 1450 (Ter Palen 16 jg – nov 91 – p.27 P Servaes). In Opstal lag een tweede woonkern aan het Hof ter Koppen. Niet toevallig lagen beide woonkernen aan de kruising van verschillende handelswegen. Het is pas met de bouw van de kerk in 1907 dat het huidige centrum zich heeft verplaatst tussen de twee vroegere woonkernen.

Opstal als deel van het Land van Grimbergen

In de middeleeuwen maakte Buggenhout (exclusief Opdorp) deel uit van het Brabantse Land van Grimbergen, terwijl Lebbeke en Opwijk deel uitmaakten van het Vlaamse Land van Dendermonde. Wel was het zo dat vanaf 1292 in Buggenhout het grondgebied verdeeld was onder twee takken van de familie van de heren van Grimbergen. Wat later Buggenhout-Centrum zou worden, werd uitgeleend aan vreemde heren en zou gekend worden als Buggenhout-Bournonville. Opstal en de o zo belangrijke haven van den Ouden Briel bleef rechtstreeks in bezit van de heren van Grimbergen en zou gekend worden als Buggenhout-Grimbergen. Aangezien de parochie werd gevormd vóór de splitsing in twee takken, bleef de parochiale éénheid behouden en was Opstal al die eeuwen parochiaal toegewezen aan Buggenhout-Centrum. De tak Buggenhout-Grimbergen deed veel schenkingen aan de vrouwenabdij Zwijveke te Dendermonde, maar dit kwam de ontwikkeling van Opstal niet echt ten goede.

Bij de vorming van de zelfstandige parochie Opstal in 1905 werd grotendeels de middeleeuwse afbakening tussen het Centrum en Opstal gevolgd.

Kerk, Klooster en School

Uiteindelijk krijgt Opstal begin 20^ste eeuw waar het recht op heeft: een eigen pastorij en parochiekerk (1908), klooster en school (1907). Grote initiatiefnemer van dit alles was de eerste pastoor, Jules Andries (die later werd geëerd omdat er een straat naar hem is vernoemd). De parochiekerk werd ontworpen door Sint-Lucas-architect Henri Valcke (1871-1951) uit Ledeberg bij Gent in 1906. Het dak van het kerkgebouw werd in 1956 gerestaureerd door architect Bressers. De pastorie en het klooster waren aanvankelijk ommuurd. Het klooster, met daaraan verbonden een meisjesschool, was afgewerkt in het begin van 1907 en werd gefinancierd door de kloostergemeenschap van Sint-Vincentius uit Buggenhout.

De glasramen in het koor dateren van 1961-1965 en werden gemaakt door C. Los. Het kerkgebouw is beschermd sinds 2002.

Toerisme Buggenhout