De Oude Molen, uitkijken over het landschap

Hoewel vandaag de Oude Molen slechts een ruïne is, wordt deze torenmolen als bijzonder interessant beschouwd omdat de stevige cilindervormige molenromp uit lokale ijzerzandsteen en baksteen met een voet van witte Gobertangesteen een zeldzaam voorkomen is uit een ver en lang verleden. In 1428 vinden we een eerste vermelding van een korenmolen op deze plaats, een boven de omgeving uitstekende getuigenheuvel. Hij was eigendom van de heer van Rivieren uit het nabije Gelrode. Vermoedelijk was dit een houten standaardmolen die tijdens de krijgsverrichtingen op het einde van de 15de eeuw vernield werd. Hij werd in het begin van de 16de eeuw vervangen door de huidige stenen molen bekroond met een kap met wieken, die oorspronkelijk van binnenuit naar de wind werd gedraaid (binnenkruier). Voor zover we weten is dit de eerste stenen molen in Vlaanderen die zo vroeg, nl. In 1597, vermeld wordt.
De molen was geen banmolen in welk geval de lokale bewoners verplicht zouden zijn om hun graan hier te laten malen. Dat de molen economisch belangrijk was blijkt uit het feit dat vanuit vier zijden wegen naar de molen lopen. Opvallend zijn de tegenoverstaande boogvormige doorgangen beneden om de karren die geladen of gelost dienden te worden, door de molen te laden rijden.
Het molenhuis bevond zich waarschijnlijk aan de voet van de heuvel. Molenaar Jacob Pelgrims liet in 1750 alleszins een prachtig langhuis bouwen dat vandaag gekend is als het ‘Scharpéhuis’.
Op 12 september 1914 werd de molen door de Belgische troepen in brand gestoken en zou niet meer hersteld worden.
De molen is sinds het begin van de jaren 1990 eigendom van Natuurpunt en reeds decennialang wordt gepoogd om de molen van verder verval te redden. In 2019 maakte de Vlaamse regering geld vrij om de molen te consolideren en in te richten als een uitkijkplatform. De feestelijke inhuldiging gebeurde in oktober 2022.

Jan Rymenams