Bains de Spa

Het ging Spa in de 19de eeuw economisch voor de hand en een nieuw groot, monumentaal badhuis kon niet uitblijven. Onder impuls van de toenmalige burgemeester van Spa, Joseph Servais, werd in 1862 de opdracht gegeven aan architect Leon Suys om een derde badhuis te ontwerpen. Het gebouw moest het meest geavanceerde hydrotherapeutische centrum van haar tijd worden. Op 15 augustus 1868 volgde de feestelijke opening in het bijzijn van koning Leopold II. De thermen hadden een groot succes en werden bezocht door talrijke hoogwaardigheidsbekleders.

Het aantal gasten nam in de economisch succesvolle belle epoque stelselmatig toe: ook de middenklasse kon zich nu stilaan gezondheidskuren in de thermen van Spa permitteren. In 1905 werd de infrastructuur voor een eerste maal gemoderniseerd. De oorlogen zorgden voor een stilvallen van de activiteiten, maar het bezoekersaantal herstelde zich snel.

Na de tweede wereldoorlog kwam het sociale kuurtoerisme op. Een bredere laag van de bevolking kon nu ook naar het kuuroord gaan omdat dit gedeeltelijk werd terugbetaald door de ziekenkas. Omstreeks 1967 werden er in het badhuis 167.182 baden per jaar gegeven. Het aantal gasten lag rond de 12.000. In 1987 werd de terugbetaling van de gezondheidskuren echter afgeschaft, wat een drastische vermindering in het aantal bezoekers met zich meebracht.

Bij aanvang van de 21ste eeuw werden nieuwe thermen gebouwd in Spa die aan alle moderne eisen voldeden en bovendien veel groter waren. Ze werden verbonden met het centrum door een kabelspoorweg. Het badhuis uit 1868 sloot haar deuren uiteindelijk in 2003, na 135 jaar in dienst te zijn geweest. Sinds 2004 staat het gebouw leeg. Hierna raakte het in verval en werd het aangetast door schimmels en huispaddenstoelen.

In 2016 maakte de stad bekend dat de site wordt geïntegreerd in een immobiliënproject waarbij het oude badhuis wordt omgebouwd tot luxehotel met 80 kamers en er in omliggende gebouwen appartementen, een ondergrondse parking en winkels komen. In de monumentale inkomhal zou een brasserie komen. De kosten van dit project worden geraamd op 25 miljoen euro. Wanneer het project voltooid zal zijn is niet bekend.

Het is wellicht paradoxaal, voor een stad die het thermalisme heeft "uitgevonden", maar de oude thermen zijn lange tijd verstoken geweest van water. Oorspronkelijk, in het midden van de XIXe eeuw, sierde een majestueuze fontein de monumentale gevel. Het verdween, toen de transformaties verder gingen. De architecten die met het project zijn belast, zijn van plan het op identieke wijze opnieuw op te bouwen aan de hand van plannen en foto's uit die tijd.

Het kuuroord telde bij opening:

52 badcabines met 54 badkuipen

2 zalen met hogedrukdouches

2 zalen met douches in cirkel, voetbaden met stromend water en duikbaden

2 zalen met gewone douches en hydrotherapeutische baden

2 zalen uitsluitend voor hydrotherapie

In de 19de eeuw voldeed dit kuuroord hiermee aan alle verwachtingen waaraan een dergelijk moest voldoen. In de loop der jaren zijn er bij moderniseringen verschillende faciliteiten toegevoegd of aangepast.

Willem Vandenameele