Brugs stadsplan in kant

Deze plattegrond op schaal 1:1230 staat aan de Dijver. Het is volledig in kant gemaakt.

Kant is een product dat onder het handwerk valt. Het is een typisch Europees modeverschijnsel. 

Kantklossen is een eeuwenoude, bewerkelijke techniek maar toch zijn er maar weinig mensen die deze techniek beheersen. Want wat is kant nu eigenlijk? Het materiaal kant zelf is een kostbare materie en was vroeger vooral betaalbaar voor de rijkere klasse. In de 17de eeuw was kantklossen voor veel vrouwen een belangrijke bron van inkomsten. In de stad Brugge alleen al hielden maar liefst 6 000 vrouwen op een bevolkingsaantal van 40 000 zich bezig met het maken van ware kantkunstwerken. Tot op heden is kant onlosmakelijk met Brugge ­verbonden. Omdat kantklossen zo leefde onder de Brugse bevolking ontwikkelde zich zelfs een speciale variant, namelijk de Brugse kant of point-de-fée. Vandaag maakt het uurloon het werk jammer genoeg onbetaalbaar.

Bij de kolonisatie van Congo werden in de missieposten kanttechnieken aangeleerd door zusters. In deze scholen vervaardigden zwarte vrouwen en kinderen grote hoeveelheden kant tegen een mager loon. Deze concurrentie was een zware klap voor de Belgische kantindustrie die al gauw doodbloedde. 

Door de geringe kennis van veel klanten is het makkelijk om machinaal gemaakte kant als echte kant te verkopen. Het herkennen van kantsoorten is een ware specialisatie op zich. Velen laten zich verleiden en worden soms bedrogen. Een bekende techniek is moderne kant kleuren in thee waardoor deze ouder lijkt. Voor oude stukken worden soms woekerprijzen betaald, die vaak ver boven de materiële waarde van een stuk uitstijgen. Sommige soorten zijn zo arbeidsintensief dat het uurloon onmogelijk is te verrekenen. Kant is nog steeds een grote industrie, maar niet meer in Vlaanderen. Voor oude stukken reikt men certificaten uit, een garantiebewijs. Vaak worden grote stukken versneden tot kleinere details die men in kavels afzonderlijk verkoopt tegen hoge prijzen. Hierdoor gaan vaak grote waardevolle stukken verloren. Verzamelaars kopen enkel stukken in een goede conditie en met een fraaie kwaliteit.

Kant is de naam voor verschillende soorten kantwerk die worden ingedeeld volgens techniek en kenmerken. Er zijn twee grote basissoorten:

- kloskant, die met de hand wordt gemaakt met behulp van klosjes en spelden die in een kantkloskussen worden gestoken.
- naaldkant, die met de hand wordt gemaakt met behulp van naalden. Deze kantsoort vergt ander materiaal en heeft geen gelijkenissen met kloskant.

Ontstaan

In de 13e eeuw waren Poperinge en Ieper ronkende namen in de internationale lakenhandel. Het Poperings laken was al tot in Genua doorgedrongen. In de 16de eeuw was er veel armoede en Keizer Karel wilde in 1550 iets doen om de schrijnende armoede te bestrijden. Toen volgenden de jaren van hongersnood gevolgd door de pest en in 1565 hadden de graanprijzen een ongelooflijk hoge piek bereikt. In het arrondissement gingen Poperinge en Ieper de harde economische crisis op het einde van de 15e – begin 16e eeuw te lijf met een andere textiele nijverheid, de vrouwen begonnen met kantklossen uit bittere noodzaak om hun gezin te redden van armoede. Zelfs jonge kinderen leerden kantklossen om hun ouders bij te staan. In werkelijkheid werden ze uitgeleverd aan gewetenloze uitbuiters, handelaars, die kantklosster lieten werken tegen hongerlonen.

Wij zien deze fijne weefsels voor het eerst op een schilderij van Hans Memling, geboren in Seligenstadt aan de Main ca.1440 en overleden in Brugge op 11 augustus 1494.

Willem Vandenameele