Standbeeld Sint-Jan Nepomucenus - Brugge

Dit beeld dateert van de 18de eeuw en bevindt zich op de Nepomucenusbrug in de Wollestraat. Het is een ontwerp van Pieter Pepers uit 1767. Bemerk het kruisbeeld en de devotielantaarns. De heilige heeft een stralenkrans met vijf sterren rond het hoofd. De vijf sterren staan voor de vijf letters van het woord tacui (ik heb gezwegen).

De brug, sinds 1282 zogenaamd Grote Eeckhoutbrug, is opgetrokken in 1357 door de Brugse meester-metselaar Jan Slabbaerd. De brug werd echter al in 1642 vernieuwd. De "pijnders" of lastdragers kregen in 1421 de toestemming om er een kapel op te bouwen die in 1767 wordt vervangen door het heiligenbeeld. Pas in 1767 gebeurt de naamsverandering.

In 1795 werd het door de Jacobijnen in de rei gegooid. Maar Nepomucenus behoedt je voor verdrinking en watersnood. Hij verdronk dus niet en werd in 1811 weer op zijn voetstuk geplaatst.

Op de arduinen sokkel treft men een anagram aan. Men gebruikt de letters van de naam Sanctus Joannes Nepomucenus in een andere volgorde en verkrijgt zodoende een andere (Latijnse) tekst.:

"Sanctus Joannes Nepomucenus

anagramma

en pie mutus

en os non accusans"

en daaronder

"Reposit 1 Maii MDCCCXI"

Vrij vertaald betekent dit zoiets als:

“De heilige Johannes Nepomucenus

anagram

Zie een stomme uit plicht

Zie een mond die niet beschuldigt.”

en daaronder

Teruggeplaatst op 1 mei 1811.

Legende:

Johannes Nepomucenus werd tussen 1340 en 1350 geboren in het plaatsje Pomuk in Bohemen. Hij preekte ook herhaaldelijk in de Domkerk en door zijn wijze en intelligente preken kwamen de mensen van heinde en verre naar hem luisteren. Zijn optreden ontsnapte niet aan de aandacht van de toenmalige koning Wenceslaus IV van Bohemen. Om Johannes aan zich te binden bood hij hem een betrekking aan het hof. Johannes weigerde het aanbod. Hij aanvaardde hij enkel het ambt van persoonlijke biechtvader van de koningin, Sophia van Beieren.

Wenceslaus werd woedend toen Johannes had geweigerd te verklappen of de koningin al dan niet gebiecht had dat ze er een minnaar op nahield. Hij werd gearresteerd en afschuwelijk gefolterd en vanaf de Karelsbrug in de Moldau gegooid en verdronken.

Johannes werd in 1729 heilig verklaard door paus Benedictus XIII. Hij is de patroon van Bohemen, van biechtvaders, priesters, schippers, molenaars, van het biechtgeheim, van het zwijgen, van waterbedreigingen en van bruggen. Zijn feestdag is 16 mei. 

Tot op de dag van vandaag wordt de plaats van zijn marteling op de Karelsbrug aangeduid met een rode marmeren plaat.

Hij wordt meestal afgebeeld als een priester in zwarte soutane, witte superplie, stola en een bonnet op. Vaak is hij getooid met vijf sterren rond het hoofd die als tacui (Latijn voor "Ik heb gezwegen") worden uitgelegd. Daarbij legt hij soms een wijsvinger op de mond, symbool van het biechtgeheim waarvoor hij zijn leven zou hebben gegeven. Onder zijn arm heeft hij een kruisbeeld (marteldood) en een palmtak, symbool voor de overwinning op het kwade.

Willem Vandenameele