Vlietbosroute - Wandeling Zwijndrecht

De Vlietbosroute (groene route) is een route van 6,2 km ( 6.355 stappen) die start aan de Heilig Kruiskerk. In de Vlietbosroute ontdek je mooie stukken natuur van Zwijndrecht zoals het Vlietbos, Blokkersdijk en het Vredesbos. 

Kaart met nummers bij onderstaande uitleg

Vlietbosroute
Groene route | 6,2 km | 6 355 stappen | Vertrekpunt: Heilig Kruiskerk

groene route | 6,2 km | 6 355 stappen | vertrekpunt: Heilig Kruiskerk

De route vertrekt aan de Heilig Kruiskerk (1) in het centrum van Zwijndrecht. Deze kerk is volledig beschermd door het Koninklijk Besluit van 11 juni 1976. Het oudste gedeelte dateert uit de laatromaanse periode (12e-13e eeuw). Het onderste deel van de toren en de huidige rechtse zijbeuk (een dichtgemetselde romaanse deur, sporen van twee rondbogige vensters in de kruisbeuk) getuigen hiervan. In de vroeg-gotische periode (14e eeuw) werd de kerk aangepast: kerktoren, spitsboog aan de rechtse kruisbeuk en westgevel. Een groot koor werd gebouwd in het begin van de 16e eeuw. De kerk werd vergroot met een nieuwe middenbeuk en noordelijke zijbeuk in 1927-1929 naar een plan van architect J. Sel. In de kerk tref je heel wat kunstschatten aan uit de 17e eeuw. De verering van de H. Machutus is zeer oud (16e eeuw) en werd in de 17e eeuw beroemd omwille van een viertal bijzon­dere genezingen. De bedevaart naar de Heilige Machutus vindt plaats op 2e Pinksterdag. De heilige werd vooral aanbeden voor de genezing van verlammingen, reuma, ‘flerecijn’ (jicht) en zenuwziekten. De talrijke ex-voto’s aan het Machutusaltaar (noordzijde) bewijzen de veelvuldige aanbiddingen.

 

Op het pleintje voor de kerkingang staat het Oorlogsgedenkteken (2) uit 1923 van Edward Vereycken. Het is een zuil met aan elke zijde een bronzen beeld. Het eerste beeld is een vertrekkende soldaat, het tweede beeld een vluchtende vrouw met haar kind. Het derde beeld toont een gemartelde burger en het vierde een zegevierende soldaat met het nationaal vaandel. Dit geheel wordt bekroond met een omkranste helm. Het geheel rust op een voetstuk met vier platen, waarop links en rechts de namen van de gesneu­velden en burgerslachtoffers staan. De voorplaat draagt het oude gemeentewapen met opschrift ‘Hulde aan onze helden!’ en de achterplaat vermeldt de datum van de inhuldi­ging, met de namen van het toenmalige college van burgemeester en schepenen. Links van de kerk zie je het beeld ‘Ontsloten’ (31) van Emiel Uytterhoeven, dat in 2000 door de AWW aan de gemeente werd geschonken. In dit beeld lijken enkele gepolijste bollen zich los te maken van het marmer.

 

Tegenover de Heilig Kruiskerk staat het Oud Gemeentehuis (3) dat werd opgericht in 1935 naar een ontwerp van E. Nagel. Aan Dorp Oost 13 zie je een notariswoning (4). De woning werd rond 1863 gebouwd. Het centrale gedeelte van de woning wordt ingesloten door twee vooruitspringende gedeelten. De vier pilasters van de voorgevel verlenen het gebouw een zeker plechtstatigheid. De linkse poort was de voormalige ingang voor de koetsen.

 

Iets verderop aan nr. 42 staat de oude pastorij (5), die samen met het Tassynshuis (Polderstraat 2) en het Herenhuis (Polderstraat 12) beschermd werd door het ministerieel besluit van 12 december 2002. De pastorij werd opgetrokken omstreeks 1780 en negen jaar later al uitgebreid met een keuken, een kelder, een washuis en een stal (links). Het hoofdgebouw heeft een groot leien schilddak. De voorgevel van de oude pastorij oogt sober: een centrale deur met langs elke zijde twee ramen, op de bovenverdie­ping zijn er vijf ramen. Enkel de deur in een hardstenen omlijsting kan als sierelement beschouwd worden. De elementen uit de late 18e eeuw, begin 19e eeuw worden ook doorgetrokken in het interieur. Het gebouw werd in 2008 helemaal gerestaureerd, en biedt onderdak aan Kind & Gezin en lokale verenigingen kunnen er vergaderen. In de nieuwbouw achteraan zit jeugdhuis Den Trechter, dat in 2006 openging.

 

Diezelfde strenge structuur tref je ook aan in het Tassynshuis (6) dat even verderop staat (Polderstraat 2). Deze woning dateert uit dezelfde periode als de pastorij. Het jaartal 1785 staat in het bovenlicht van de voordeur. Het huis werd opgericht door Jan-Baptist Tassyns, die van 1776 tot 1780 de functie van baljuw en meier van Zwijndrecht en Burcht bekleedde. Sinds 1780 werkte hij als griffier van Zwijndrecht. Tassyns verzette zich tegen het Oostenrijks bewind. Hij was één van de plaatselijke leiders tijdens de Brabantse Omwenteling in 1789-1790. Na de tweede inval van de Fransen in 1794 nam hij het voortouw in de strijd tegen allerlei vernieuwen­de maatregelen zoals onder andere het godsdienstverbod, de nieuwe kalen­der en rekrutering van soldaten. Dit werd hem zeer kwalijk genomen en zijn onmiddellijke tegenstander spaarde geen moeite om hem het leven zuur te maken. Tijdens de Boerenkrijg in het najaar van 1798 moest hij noodge­dwongen onderduiken. Op 2 maart 1799 werd hij gearresteerd toen hij in het geheim thuis op bezoek kwam. Bij zijn overbrenging naar de gevange­nis in Sint-Niklaas op 5 maart werd hij doodgeschoten bij een vluchtpoging (officiële versie), of koudweg terechtgesteld (volgens enkele getuigen). Ook aanvullend onderzoek wijst in de tweede richting. Een gedenksteen opge­richt in 1949 herdenkt het trieste lot van deze man.

Nog een eindje verder in dezelfde straat tref je in nummer 12 het Herenhuis (7) aan. Ook hier ontdek je dezelfde structuur als bij de pastorij en het Tassynshuis. Twee bouwlagen, een centrale deur met aan elke zijde twee vensters en vijf vensters op de tweede verdie­ping. De bouwperiode van deze woning is nog niet achterhaald. Maar vermoedelijk werd ook dit gebouw op het einde van de 18e eeuw gebouwd. In de arduinen bovendrempel van de deur staan de initialen F.S. Ze verwijzen wellicht naar François Smet, burgemeester van 1800 tot 1807. Het is opmerkelijk dat op korte afstand drie gelijkaardige woningen werden gebouwd.

 

Steek de Polderstraat over en keer terug tot aan de hoek van Polderstraat met Dorp Oost. De serviceflats op deze hoek kregen de naam ‘Het Lam’. Het Lam verwijst naar de gelijknamige herberg die hier was gevestigd. De naam werd overgenomen door een winkel in huishoudelijke apparaten, die in de vroegere herberg was ondergebracht. Het gebouw werd afgebroken naar aanleiding van de oprichting van de huidige serviceflats. De afbeel­ding van Het Lam werd gerecupereerd en in een nieuwe constructie gemonteerd.

 

Aan de overzijde van Dorp Oost heb je een mooi zicht op het Hof Van Goey (8) (Dorp Oost 45). Deze indrukwekkende burgerswoning werd gebouwd rond 1876 door een Gents architect in opdracht van Jan Baptist Van Goey en dit naar aanleiding van zijn huwelijk. Uit dit huwelijk werden 11 kinderen geboren en bij elke geboorte werd een boom geplant in de riante tuin. Enkele van deze bomen staan er nog altijd.

J.B. Van Goey was landeigenaar-veehouder. Hij was burgemeester van 1872 tot 1879 en van 1889 tot aan zijn dood in 1902. Het gebouw in neoclassicistische stijl telt 2,5 bouwlagen. Het heeft een strenge gevelschikking, maar straalt door de versierde pilasters, de sleutels aan de ramen en de gekorniste kroonlijst, alle pracht en praal die zijn bouw­heer wou illustreren. Het gebouw huisvest sinds september 2019 de Kunstacademie van Zwijndrecht en deed daarvoor dienst als administratief centrum van het OCMW, voordat alle diensten werden gecentraliseerd op het Binnenplein.

 

Steek hier de straat over en ga op het domein van het Hof Van Goey. Volg het hoofdpaadje en vervolgens het tweede weggetje links. Je wandelt nu door Houtmere (9). Deze naam is ontleend aan een oude Zwijndrechtse wijk, die gelegen was in de omgeving van de Krijgsbaan. Voorbij de moestuintjes sla je rechtsaf en onmiddellijk terug links. Je komt in de Schoolstraat terecht, waar je links afslaat.

Je loopt voorbij de kleuterschool en het kinderdagverblijf (10). Het gebouw is een ontwerp van de bekende architect Wim Cuyvers. Verder rechtdoor duikt tussen het riet het kunstwerk ‘Onder de regen’ van Tom Frantzen op (lees meer in de Beeldenroute).

 

Zet je weg verder langs de Schoolstraat en aan het einde ga je naar links in de J.B. Tassynsstraat. Blijf rechtdoor gaan totdat je in de Burchtsestraat komt. Op je rechter­zijde zie je de kleurige palen van het kunstwerk ‘Hommage aan Alfred Ost’ van Renaat Ramon (lees meer in de Beeldenroute). Sla echter linksaf, kruis de N70 en ga rechtdoor de Suikerdijkstraat in. Tussen de huisnummers 54 en 58 sla je rechts waar je het beeld ‘Atmosfeer’ van Winke Besard ziet staan. Ga hier naar rechts. In de volgende bocht neem je het volgende paadje dat eindigt in een bruggetje.(fietsknooppunt 46)

 

(Voor de verkorte route sla je hier linksaf en volg je het Vlietbospad. Je loopt nu letterlijk op de grens tussen de bebouwde zone aan je linkerzijde en het Vlietbos aan je rechter­zijde. Wil je het bos verkennen, dan kun je tegen het einde van het Vlietbospad het bos rechts inslaan. Aan het einde van het Vlietbospad volg je rechts de Polderstraat met kas­seien en vervolgens neem je links het Vredespad. Dit is de wegel naast het witte huis die uitkomt in de Vlietstraat. Ga steeds rechtdoor zodat je in de wegel aan het kerkhof komt). Zie verder vanaf Vredesbos)

 

Links van je ligt een groengebied dat je ingaat van zodra je paaltjes ziet staan. Volg schuin links één van de paden die je naar het bos brengen (volg de rode wandelmarkeringen op bomen en palen). Nu loop je in het Vlietbos (12). Dit gebied werd voor en na de Tweede Wereld­oorlog opgevuld met baggerspecie van de Schelde. Je merkt ongetwijfeld de schelpgrond. Geleidelijk aan ontwikkelde zich een waardevol biotoop met berken op de droge gedeelten en wilgen in de vochtige kommen. Het gebied werd een bijzondere groene oase en werd als landschap beschermd door het Koninklijk Besluit van 15 augustus 1980.

 

Als je verdergaat langs het smalle kronkelende paadje hoor je het geraas van de expresweg E34 steeds luider worden. Aan de overzijde van deze weg ligt, tussen de industrie, het vogelreservaat Blokkersdijk (13). Aan deze immense vijver vinden vele vogels voedsel en een ideale broed- en rustplaats. Het gebied is sinds 1998 door de Vlaamse regering erkend als natuurreservaat.

 

Op het einde van het paadje kom je op meer open terrein. Verlaat het Vlietbos aan de linkerkant. Je komt nu aan de kruising Neerstraat-Polderstraat. Volg rechts de Neerstraat. Je wandelt voorbij de terreinen van VS Meteoor en een stukje verder kom je aan een veldweg, vlakbij een akker en een hoogspanningsmast. Sla hier links het veldpadje in. Een beetje verderop draait het paadje linksaf en dan terug rechts. Na de flauwe bocht houd je aan de splitsing de weg rechtdoor aan, dus niet afslaan naar rechts. Zo kom je in het Vredesbos (50), dat werd ingehuldigd in 2009. Draai mee af naar rechts en neem aan de tweesprong de eerste rechts. Zo kom je in het Vredespad.

 

(Hier pikt de verkorte route terug in.) Wat verderop kom je aan het infobord.

Voor de volledige route sla je aan het bruggetje rechtsaf en volg je het Vlietbospad. Aan het einde hou je links aan op het fietspad zodat je in de Dwarslaan terechtkomt.

Nu ben je aan de grens met de stad Antwerpen. Vlakbij bevond zich het ontmoetingscen­trum Top Hat (11). Het verwijst naar het Amerikaanse kamp dat op Linkeroever werd opge­richt op het einde van de Tweede Wereldoorlog. De legerplaats diende om aankomende en vertrekkende soldaten onderdak te verlenen. Het was uitgebouwd als een kleine stad.

Het Vredesbos werd aangelegd in drie fasen. Op die wijze zie je goed hoe een bos doorheen de jaren groeit. De oudste fase telt al hoge en grote bomen. De tweede fase toont de bomen nog als tengere struiken en de recente fase toont enkel takjes. Enkele wandelwegen doorkruisen dit aange­legde bos. Een informatiebord in het midden van het bos, geeft bijkomende inlichtingen over dit bos, dat vooral met eik is beplant.

 

De titel Vredesbos is niet zomaar gegeven. Het bos kwam tot stand met medewerking van de Vlaamse Gemeenschap maar ook met deze van Mayors For Peace en Friends of the Earth. Mayors for Peace is een internationale organisatie van burgemeesters die in navolging van de burgemees­ters van Hiroshima en Nagasaki kernwapens uit de wereld willen bannen. Een bos heeft een zeer gezond effect op de leefomgeving. Het is niet alleen een buffer tegen het lawaai van industrie en wegen, maar is tevens een verfijnd chemisch laboratorium dat ongezonde stoffen omzet in zuurstof. Door het beheersplan dat voor dit bos wordt uitgewerkt, valt te verwachten dat sporadisch plan­ten zullen gedijen in de schaduw van de bomen, op het dode hout. Ook allerlei dieren en insecten vinden in dit bos hun biotoop. De Vredespaal in het midden bevat in vier talen een boodschap van vrede (het Japans en onze drie landstalen).

 

Volg het Vredespad rechtdoor voorbij het kruispunt, en een beetje verderop kom je in de Vlietstraat. Hier vervolg je de weg rechtdoor en zo kom je uiteindelijk in de Kerkhofdam die leidt tot aan de kerk. Aan de rechterkant vind je de begraafplaats en daarnaast ook het geboortepark, geopend in 2007 en opgedragen aan alle nieuwgeborenen in Zwijndrecht. In het oog springt hier het beeld ‘Obstakel-Passage-Obstakel’ (42) van Stefaan Van Biesen (lees hierover meer in de Beeldenroute).

Einde van de route

 

Van: Michel Vergauwenstraat 2, 2070 Zwijndrecht, Vlaanderen, België
Naar: 2070 Zwijndrecht, Vlaanderen, België

Routering: Wandel - mooiste