De Westhoek De Panne

Wandeling langs knooppunten in de Westhoek, De Panne, door de Oosthoekduinen, het Calmeynbos en het duinenreservaat De Westhoek. De wandeling vertrek aan knooppunt 12 met het Artiestenpad (parking in de omgeving). Je wandelt eerst door de Oosthoekduinen. Daarna doorkruis je het Calmeynbos. Vervolgens wandel je door het duinenreservaat De Westhoek. Je wandelt ook langs het strand en de zee, net als over een grenspad met Frankrijk. Het overgrote deel van de wandeling wandel je in zand.

Knooppunten: 12-20-21-22-19-18-14-15-6-5-4-1-2-59-3-4-8-10-9-13

Natuurreservaat De Westhoek

De Westhoek is een natuurreservaat in de Belgische kustgemeente De Panne, in de streek De Westhoek. Het reservaat strekt zich uit over een oppervlakte van 340 à 345 ha en maakt deel uit van het grootste aaneengesloten duingebied van de Vlaamse kust. Het vormt samen met de Krakeelduinen, het Calmeynbos, de Oosthoekduinen en de Fransen duinen van Le Perroquet (225 ha) een uitzonderlijk natuurgebied. De Westhoek (vaak verward met de gelijknamige regio in zuidelijk West-Vlaanderen) is al sinds 1935 als landschap beschermd en heeft sinds 1957, samen met de Hoge Venen, het statuut van staatsnatuurreservaat. Het is daarom het oudste Vlaams staatsnatuurreservaat. Het gebied is Europees beschermd als onderdeel van Natura 2000-gebied 'Duingebieden inclusief IJzermonding en Zwin'.

Het natuurreservaat De Westhoek vormt het meest gaaf gebleven zeeduinlandschap van de Vlaamse kust. Men kan er het dynamische proces van duinvorming in de verschillende stadia van ontwikkeling waarnemen. Dit resulteert in duinlandschappen met een zeer uiteenlopende ouderdom, vorm en begroeiing. Min of meer evenwijdig met de kustlijn kunnen van noord naar zuid volgende zones worden onderscheiden: het strand, de voorduinen, de noordelijke pannengordel, het centraal stuifduin (de Romeinse vlakte), de zuidelijke pannengordel en ten slotte de binnenduinen. Het hoogste deel van het strand behoort eveneens tot het natuurreservaat. Het nat strand komt bij elke vloed onder water, het droog strand wordt enkel overstroomd bij spring- of stormvloeden. Op het droog strand, tegen de voorduinen aan, kunnen zich embryonale duinen vormen die meestal gestimuleerd worden door rijshouthagen. Onmiddellijk aansluitend bij het strand vormt een smalle gordel van half gestabiliseerde, halfhoge duinen de natuurlijke zeewering. Om erosie tegen te gaan werd er een kunstmatige versterking in de vorm van een betondijk geplaatst. Twee slufters geven de zee weer op beperkte schaal toegang tot de voorduinen. Ze werden in 2004 gebouwd door de betondijk op die plaatsen te verwijderen en te vervangen door brugjes. Zuidwaarts van de voorduinen is over een brede zone het zand weggestoven tot nabij het grondwater, waarbij grote pannen of duinvalleien werden gevormd, afgewisseld met lage duinruggen. Deze zone is hoofdzakelijk jonger dan honderd jaar en breidt zich langzaam uit naar het zuidoosten. Zij is momenteel begroeid met middelhoge struwelen, afgewisseld met soortenrijke duingraslanden en dwergstruwelen. Centraal in het reservaat bevindt zich een indrukwekkend stuivend duin van meer dan 100 ha. Deze enorme zandmassa verplaatst zich door de overheersende zuidwesten wind in oostelijke richting met een snelheid van 5 tot 10 m per jaar. Het recente decennium is deze open vlakte echter meer en meer aan het toegroeien. Het centrale loopduin overstuift langzaam een zuidelijke pannenzone, onderbroken door een paraboolvormige duinrug. Deze pannen zijn vele honderden jaren ouder en meer ontkalkt dan de noordelijke pannengordel. Zij zijn begroeid met hoge gemengde struwelen, jong duinbos en beweide graslandvegetaties. Grote delen zijn momenteel[(sinds) wanneer?] sterk verdroogd door waterwinning. Langsheen de zuidgrens situeert zich een smalle en vrij oude duinengordel. Er zijn zowel lage als hoge duinrichels, oude akkertjes, kleine pannetjes als afgezande terreinen te vinden. De redelijk steile rand naar de polder toe werd al vroeg met bomen en struiken beplant. Verder bestaat deze zone uit mosduinen, graslanden, diverse struwelen en spontaan gevormde bosjes.

Oosthoekduinen

Oosthoekduinen is een natuurgebied in de West-Vlaamse gemeente De Panne. Het 80 ha grote gebied wordt beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos. Doordat de duinen wat ouder zijn is het gebied licht ontkalkt en daardoor komt het duinroosje er veel voor. Ook muurpeper en kandelaartje zijn er te vinden, evenals duinsterretjesmos en diverse korstmossoorten. Ook is er duinstruweel. Van de vogels kunnen worden genoemd: nachtegaal, grasmus, zwartkop en fitis. In poelen leeft de kamsalamander. Van de insecten vindt men de kleine parelmoervlinder en de blauwvleugelsprinkhaan. Bijzonder van dit gebied is de overgang van duin- naar poldergebied. Hier zijn diverse soorten iepen aangeplant. Hier komt ijzerrijk kwelwater aan de oppervlakte, en er komen bloemrijke graslanden voor. In de nabijheid van het gebied ligt het Bezoekerscentrum De Duinpanne. In het westen sluit het gebied aan op het Calmeynbos.

Het Calmeynbos

Het Calmeynbos bevindt zich op het grondgebied van De Panne. Het bos wordt doorsneden door de Kerkstraat, die de verbinding vormt tussen De Panne en Adinkerke. Het oostelijk deel van het Calmeynbos (20 ha) is eigendom van de gemeente De Panne en sluit aan bij de Oosthoekduinen. Dit deel van het bos wordt samen met de Oosthoekduinen, Duinzoom Oosthoek als Vlaams Natuurreservaat beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos. Het westelijk deel van het Calmeynbos (46 ha) is eigendom van de Intercommunale Waterleidingsmaatschappij van Veurne-Ambacht (IWVA). Samen met de daarop aansluitende Krakeelduinen (52 ha) wordt dit natuurgebied beheerd door de IWVA.

Het Calmeynbos werd aangeplant in 1903, deels op duinen met intact reliëf, deels op genivelleerde voormalige akkers. Dit gebeurde op initiatief van landbouwingenieur Maurice Calmeyn. Hij was geïnteresseerd in de groeimogelijkheden van bomen in kalkrijke duinen en liet daarom een loofbos van 85 ha aanplanten. Het Calmeynbos is een goed ontwikkeld abelen-iepenbos met spontane verjonging en een grote biotische en abiotische variabiliteit. Vandaag groeien er 25 soorten bomen en 40 soorten heesters. Het bos is rijk aan mossen, korstmossen en zwammen. Het bos biedt broedmogelijkheden aan bosvogels zoals de wielewaal en verschillende soorten spechten. Zowel ten oosten (de Oosthoekduinen) als ten westen (de Krakeelduinen) ligt een halfopen duinlandschap. Het Calmeynbos is sinds 1935 beschermd als landschap en het maakt tevens deel uit van het Natura 2000-netwerk als onderdeel van 'Duingebieden inclusief IJzermonding en Zwin'.