Puhl & Wagner

Het in 1889 opgerichte bedrijf Puhl & Wagner met hoofdkantoor in Berlijn-Neukölln was de belangrijkste en grootste Duitse producer van glasmosaïeken en glas-in-lood. De eigen glasfabriek maakte Puhl & Wagner onafhankelijk van de levering van mozaïektegeltjes door Italiaanse concurrenten, en een nieuwe legmethode maakte de goedkope productie van mozaïeken mogelijk. De aanvankelijk op 15 jaar ingestelde fusie met Gottfried Heinersdorffs Kunstanstalt für Glasmalerei, Bleiverglasungen und Glasmosaik in het voorjaar van 1914 beloofde een artistieke vernieuwing, aangezien de oprichter nauw verbonden was met de hervormingsbeweging van de Deutscher Werkbund. De economisch moeilijke situatie tijdens de Eerste Wereldoorlog en de periode erna bracht het bedrijf, dat sterk afhankelijk was van staats- en kerkopdrachten, bijna tot een faillissement, terwijl exportopdrachten het voortbestaan veiligstelden. Een sinds het midden van de jaren '20 sluimerend conflict tussen de twee vennoten August Wagner en Gottfried Heinersdorff leidde in 1933 tot het vertrek van Heinersdorff, die door de nazi's tot "halfjood" werd verklaard en het bedrijf moest verlaten. Daarmee eindigden de hervormingsinspanningen. Het bedrijf, vanwege de leveringen voor de gebouwen van de "Wereldhoofdstad Germania" zelfs tot "oorlogsbelangrijke onderneming" verklaard, leverde aanpassingen voor tal van gebouwen van de nazi's. Reparatiewerkzaamheden, maar ook nieuwe opdrachten, maakten in de naoorlogse periode aanvankelijk de voortzetting van het bedrijf in West-Berlijn mogelijk. Het afgenomen opdrachtenvolume leidde in 1969 tot de liquidatie van het bedrijf, en het architectonisch belangrijke fabrieksgebouw van architect Franz Schwechten maakte in 1972 plaats voor de wegenbouw.
De laatantieke en middeleeuwse mozaïekkunst met zijn indrukwekkende prestaties in Rome, Ravenna, Venetië of op Sicilië was in de 18e eeuw definitief verdwenen. Met de opkomende belangstelling voor historische bouwstijlen in de 19e eeuw groeide ook de interesse in mozaïeken. In Pruisen verwierf de kunstminnende koning Friedrich Wilhelm IV in 1834 het apsismosaïek van de afgebroken kerk San Cipriano op het eiland Murano bij Venetië en liet het in de Potsdamse Vredekerk inbouwen. De bouwstijl van de vroegchristelijke en Byzantijnse kerken stond in de ogen van de koning voor zijn politiek-religieuze overtuiging met zijn onwrichte geloof in de goddelijke rechtvaardigheid van zijn heerschappij. Veel door hem in opdracht gegeven kerkgebouwen, zoals St. Nikolai in Potsdam of de kapel van het Berlijnse stadsburcht, tonen van binnenuit Byzantijnse stijlelementen. In de plaats van de gouden mozaïeken van de voorlopers kwamen echter ter vervanging schilderingen op een gouden achtergrond, aangezien de techniek van mozaïkproductie verloren was gegaan.

Wikipedia