Basilica della Madonna dell'Ulmità - Pistoia - Toscane

Het huidige gebouw werd opgetrokken op de plaats van het vroegere kerkje van Santa Maria Forisportae, zo genoemd omdat het buiten de eerste cirkel van muren en net buiten de Porta Vecchia was gebouwd.
Het kerkje was gewijd aan Onze Lieve Vrouw van Maria Tenhemelopneming. In 1382 had een schilder een fresco geschilderd van de Madonna van de Nederigheid, d.w.z. niet op een troon gezeten, volgens een iconografie die in Italië bijzonder populair was tussen de 14e en de 15e eeuw.

Volgens de overlevering zagen sommigen op 17 juli 1490, te midden van de woedende twisten tussen de families Panciatichi en Cancellieri, drie dunne straaltjes van een enorme hoeveelheid loog uit het voorhoofd van het nederige beeld vloeien, bijna alsof de Maagd leed onder het hulpeloze toezien van zoveel broedermoord. Aangeslagen door dit hemels signaal en gedreven door de devotie die onmiddellijk rond de wonderdadige icoon ontstond, besloten de belangrijkste families van Pistoia een renaissancistisch heiligdom te bouwen dat deze episode op waardige wijze zou herdenken.

De kerk werd ingewijd in 1582.

In oktober 1931 verhief Paus Pius XI de kerk tot kleine basiliek.
De basiliek is een van de gebouwen die in architectonisch, stedenbouwkundig en religieus opzicht het meest met de geschiedenis en het imago van Pistoia overeenkomen.

Het interieur van de basiliek is rijk aan kunstwerken die elk van de zes altaren sieren die rond de grote cirkelvormige ruimte zijn geplaatst waarop de koepel en het priesterkoor, ontworpen door de uit Pistoia afkomstige Jacopo Lafri, zijn geplaatst; de strenge vestibule, die de ruimte inneemt waarop vroeger de kleine middeleeuwse kerk stond, werd vanaf 1720 verrijkt met grote panelen met fresco's.

De balustrade uit 1597 met bronzen zuilen omsluit een marmeren dossaal die in 1612 werd gebouwd door beeldhouwer Pietro Tacca en architect Lafri. Het miraculeuze beeld werd verplaatst naar het midden van de dossal.

In de apsis bevindt zich een schilderij op hout van Bernardino del Signoraccio uit het klooster San Mercuriale waarop de Madonna met kind en de heiligen Mercuriale en Benedictus zijn afgebeeld (1493).
De schat van de Madonna
Even waardevol, zo niet waardevoller, is de zogenaamde "Schat van de Madonna", een verzameling sacraal meubilair dat toebehoort aan de basiliek en waarvan de betekenis niet alleen en niet zozeer op het gebied van de kunsten, maar ook op dat van de sociale en religieuze geschiedenis van de stad investeert. Daaronder is de zilveren ciborie, het werk van de Florentijnse goudsmid Giovan Battista Mariani, in 1630 geschonken door de Cavalier Fabio Tolomei als dank dat hij aan de pest was ontsnapt. Nog uitzonderlijker, hoewel minder bekend, is het textielerfgoed van de basiliek, dat enkele absolute meesterwerken omvat, zoals het 17de-eeuwse tafelkleed van Venetiaans naaldkant. Getuige van de devotie van de stad is een rijke verzameling van votiefoffers, waarvan sommige in zilver de lichaamsdelen afbeelden waarop de wonderbaarlijke werking van Onze Lieve Vrouw heeft gewerkt, terwijl andere sieraden of andere persoonlijke voorwerpen zijn die bijzonder dierbaar zijn voor degenen die ze hebben geschonken.

Willem Vandenameele