Zuiderzeestraatweg

De Zuiderzeestraatweg was vanaf het tweede kwart van de 19e eeuw tot diep in de 20e eeuw de belangrijkste landverbinding tussen het westen van Nederland en de noordoostelijke provincies. Koning Willem I gaf in 1825 het bevel om deze strategische straatweg tussen Amersfoort en Zwolle aan te leggen. Nog steeds is de weg grotendeels intact en tussen Harderwijk en Hattemerbroek is ook de oorspronkelijke naam gehandhaafd. In de hongerwinter nam het strategisch belang van de Zuiderzeestraatweg nog verder toe. Vanaf eind september 1944 verbood Seyss ?Inquart alle voedseltransporten naar het westen van Nederland. De rantsoenen in de steden krompen snel in en toen er ook nog een zeer strenge winter uitbrak, gingen veel mensen op zoek naar voedsel. Eerst in de eigen omgeving, maar al snel ook verder naar het oosten en noorden van het land. De aantallen 'hongertrekkers' gaan elk bevattingsvermogen te boven. Uit onderzoek is bekend dat in Amsterdam circa 62% van alle gezinnen op hongertocht ging. Aangenomen wordt dat dagelijks circa 50.000 mensen huis en haard verlieten op zoek naar voedsel. Volgens schattingen zijn in totaal zo'n 200.000 mensen de Oude IJsselbrug bij Zwolle overgestoken. Uitgaande van een periode van zo'n 6 maanden gaat het dus om gemiddeld meer dan 1.000 mensen per dag! Op de korte winterdagen spitste de drukte zich toe in een betrekkelijk korte tijd, want zo rond vieren in de middag werd het tijd om een onderkomen te zoeken voor de duisternis en de daarmee gepaard gaande onzekerheid van de nacht. Voor wie het zelf heeft meegemaakt staan de beelden voor eeuwig in het geheugen gegrift: een lange stoet van vrouwen, tieners en oudere mannen, die fietsend (op houten banden), lopend of met handkarren, bakfietsen of kinderwagens dagen lang van huis waren in de hoop op een beetje voedsel. Het leek de Kalverstraat wel in de laatste dagen voor Sinterklaas, zo druk was het; alleen was langs de Zuiderzeestraatweg armoede troef. Heen en weer terug legden hongertrekkers afstanden af van meer dan 200 kilometer en dat met een onzekere afloop. De Duitsers lagen altijd op de loer en bij de Oude IJsselbrug liepen velen letterlijk en figuurlijk in de fuik. Ook de gebrekkige conditie werd menigeen fataal; aangenomen wordt dat in totaal circa 22.000 mensen omgekomen zijn tijdens de hongertochten. Ooggetuigen hebben ze zien liggen in de bakfietsen, bedekt met stro en voedsel.

IJsseldelta