Bommenede

Bommenede is oorspronkelijk een van de vier eilanden waar het latere eiland Schouwen-Duiveland uit is ontstaan. De nederzetting Bommenede is begin 12e eeuw gesticht door monniken van de abdij Ten Duinen. In de 14e eeuw gaat het dorp door overstroming verloren. In 1412 wordt het gebied opnieuw bedijkt. Ook het water de Sonnemere is inmiddels ingedijkt (= de huidige polders Oud-Bommenede, Nieuw-Bommenede en Nataarspolder), waardoor Bommenede aan Schouwen vast komt te zitten. Het blijft echter vooralsnog een Hollandse enclave in Zeeland.

Het nieuwe Bommenede wordt een welvarend havenplaatsje. Het ziet eruit als een klein stadje, ongeveer als Brouwershaven, met huisjes om de haven en de spuikom en een forse kerk. Waarschijnlijk heeft Bommenede nooit stadsrechten gehad. In 1571 wordt Bommenede een hoge heerlijkheid met een eigen bestuur. Het ligt erg gunstig op een vooruitstekende punt in de Grevelingen, vlak bij een belangrijke vaarweg. Dit maakt de ligging echter ook kwetsbaar. Bij de Allerheiligenvloed van 1570 overstroomt Bommenede en een jaar later komt het weer droog te liggen. In 1573 worden er wallen en bastions aangelegd, want inmiddels is er een opstand tegen Spanje. Als de Spaanse bevelhebber Mondragon in 1573 tijdens zijn befaamde voettocht door het Zijpe op Schouwen aan komt, valt hij meteen Bommenede aan. Na 20 dagen hevige strijd weet hij het versterkte stadje te veroveren. De schade wordt hersteld, maar de welvaart komt niet meer terug.

Bommenede wordt tijdens een stormvloed in 1682 met kerk en al door het water verzwolgen. De Staten van Holland vinden het niet verantwoord om nog langer in het regelmatig door het water geteisterde Bommenede te investeren. In 1684 ontruimen ze wat er nog van de plaats over is en dragen Bommenede in 1687 over aan Zeeland. In 1701 wordt een deel van het voormalige eiland herdijkt. Het deel waar de voormalige plaats Bommenede heeft gelegen, blijft buiten deze bedijking. De overgebleven bewoners vestigen zich op de Dijk van Bommenede in het veiligste, zuidelijkste deel van de herdijkte polder en zo ontstaat de buurtschap Nieuw Bommenede, die van de Franse Tijd (begin 19e eeuw) t/m 3-4-1866 een zelfstandige gemeente is. De Bommeneders zijn nog vele generaties lang een aparte groep gebleven binnen de dorpsgemeenschap van Zonnemaire.

De resten van het oude stadje moeten nog altijd op de bodem van de Grevelingen liggen, maar omdat daar een diepe vaargeul is ontstaan, is dat niet meer terug te vinden. Bij een duikonderzoek zijn alleen wat resten van één van de havenhoofden opgespoord. Tegenwoordig resteren van dit voormalige dorp als herinnering nog slechts de benamingen hoeve Oud-Bommenede (1 km O van Brouwershaven, aan de Kijkuitsedijk), polder Bloois en Oud-Bommenede Z ervan, Nieuw-Bommenedepolder O ervan, Dijk van Bommenede direct N van Zonnemaire, en Werkhaven Bommenede NO van Zonnemaire aan de Grevelingen.

eendaanzee.nl