Coppensmolen Zeeland

De geschiedenis van de Coppensmolen in Zeeland

Hoewel de molen niet bijzonder oud is, bleef het exacte bouwjaar lange tijd onbekend. Inmiddels is duidelijk dat de huidige stenen molen in 1883 werd gebouwd als opvolger van een standerdmolen uit 1857, die op initiatief van Johannes Versterren uit Ravenstein was geplaatst. Vermoedelijk verhuisde Versterren datzelfde jaar naar Zeeland en nam hij de standerdmolen als het ware mee. In Ravenstein werd toen, op initiatief van Matthias Versterren, een nieuwe ronde stenen stellingmolen gebouwd: de nog altijd bestaande korenmolen “De Nijverheid”. Of Johannes en Matthias Versterren broers waren, is niet met zekerheid vastgesteld, maar het lijkt aannemelijk.

De opdrachtgever voor de bouw van de stenen molen in 1883 was Nicolaas Coppens, lid van een bekende Brabantse molenaarsfamilie. Vermoedelijk was de standerdmolen door blikseminslag zodanig beschadigd geraakt dat herstel niet meer rendabel was, en men besloot tot nieuwbouw.

Bij de bouw van de nieuwe molen werd een groot aantal onderdelen hergebruikt uit de oude standerdmolen. Denk aan de trap, kruisplaat, burriebalken, hoekstijl, een tot spoorwiel omgebouwd bovenwiel, een schijf van het rondsel die als luitafel diende, diverse weegbanden en een balk van het voorste kapspant. Volgens overlevering zou de stenen romp zijn opgetrokken uit stenen afkomstig van de gesloopte vestingwerken van Grave, wat betekent dat ook de romp niet geheel nieuw was.

In de maalbak van het westelijke koppel stenen staat de inscriptie:
“De molen aangemalen den 17 november 1883”,
wat aangeeft dat de molen eind dat jaar maalvaardig was.

Al in 1910 werd bij de molen een maalderij opgericht, en in 1911 volgde de installatie van een ruwoliemotor. Het gebouw waarin deze zich bevond bestaat nog, maar de machine is verdwenen.

In 1947 brak tijdens het malen de binnenroede. De aanschaf van een goede tweedehands roede bleek financieel lastig, maar met hulp van De Hollandsche Molen kon de molen weer maalvaardig worden gemaakt.

Tot 1950 bleef de molen in handen van drie generaties Coppens, waarna hij werd overgenomen door de familie Van Dongen.

In het najaar van 1971 werd de molen eigendom van de toenmalige gemeente Zeeland, die al snel een restauratie voorbereidde. De molen was toen al jaren buiten bedrijf en in slechte staat. In augustus 1976 werden het wiekenkruis en de bovenas verwijderd, en ging de kap eraf. De restauratie verliep vlot: nog vóór de jaarwisseling kreeg de molen een nieuwe kap, staart en opgehekte roeden. In april 1977 werd de molen feestelijk draaivaardig in gebruik genomen. Het binnenwerk moest nog worden hersteld, maar de molen kon alvast weer draaien — en deed dat ook regelmatig.

In 1982/83 werd het gaandewerk hersteld, waardoor de molen ook weer kon malen. Oud-eigenaar Sjef van Dongen herontdekte zijn vroegere bezit en werd een van de vaste molenaars. Hij overleed in 2018, op 95-jarige leeftijd.

In het voorjaar van 2008 werden beide roeden gestreken voor inspectie en daarna opnieuw geplaatst. Bij deze gelegenheid kreeg de molen opnieuw het Van Bussel-stroomlijnsysteem.

Eind 2012 begaf het linker lange zwaard (schoor), wat aanleiding was om de molen voorlopig stil te zetten. Bij inspectie bleek dat vrijwel het hele staartwerk aan vervanging toe was. Begin september 2013 was dit werk voltooid en kon de molen opnieuw malen.

Huidige situatie (2025)

Midden 2025 staat de molen met kale roeden. Er wordt gewerkt aan de kapbedekking, wat hopelijk een nieuwe fase van herstel inluidt.

Bouwjaar

1883

Type

Ronde molen, beltmolen

Functie

korenmolen

Molenaar

Pieter van Dongen / Andries Bongers

Telefoon

06 - 46406817

E-mailadres

coppensmolen@hotmail.nl

Aandrijving

Wind

Adres

Kerkstraat 122

5411 CM Zeeland

Noord-Brabant

Open op afspraak

Nee

Open voor publiek

Ja

Openingstijden

Zaterdag 9.00 - 12.00 uur en op afspraak.

InSchaijk.nl