Jacobusroute Simpelveld

Jacobus-route Bocholtz 9,1 km

Start: ZLSM, Station Simpelveld

# station Simpelveld

Het authentieke stationsgebouw is in oude glorie hersteld en fungeert als centrum van het project Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM), die met 150 vrijwilligers op het oude baanvak van het ‘Miljoenenlijntje’ sinds 1995 weer een stoomtrein exploiteert.
De stationsrestauratie, een voormalige visitatiezaal (douanezaal), bezit nog de originele houten overkapping uit begin 20e eeuw en is ingericht restauratie uit de jaren twintig.

Met rug naar station, vervolgens

Re: Stationsstraat

Re: Oranjeplein
# monument voor slachtoffers van tweede
wereldoorlog

Re: richting Vaals, onder spoorbrug door (rechts aanhouden)

Deze spoorbrug, een industrieel monument, werd in 1927 geopend.

Bij rotonde Re: Gaasstraat

Li: aanhouden en rechtdoor ‘bergop’

De monumentale huizenrij aan uw linkerhand is ontworpen door architect Stuyt, die in het begin van de 20e eeuw in Oostelijk Zuid-Limburg veel gebouwen heeft ontworpen, al dan niet in relatie tot de opkomende mijnindustrie.

# aan uw rechterhand ; bungalowpark en Natuurtransferium (start- en informatiepunt fiets- en wandelroutes en fietsverhuur)

Bij eerste mogelijkheid li: oversteken (vóór Kruinweg)

Re: bij bordje fietsroute nr. 51 : veldweg vervolgen (Sint Nicolaasweg)

Bij splitsing: li afslaan

# rechterkant: wegkruis onder boom

Bij paaltje gasunie: rechts aanhouden

# rechts: visvijver

Vóór spoortunneltje: re : voetpad vervolgen

Onder viaduct door

Rechtdoor, bij eerstvolgende splitsing

2e links

Bij kruising li: onder tunneltje door (Groeneweg)

Re: Simpelvelderweg

Rechtdoor vervolgen : Schoolstraat

Hier lagen vroeger twee kloosters: het paterklooster van de ‘Paters Lazaristen’ (Duitse orde) en een zusterklooster ‘Zusters Vincentius á Paulo (Franse orde). Tevens twee scholen, een ‘openbare’ jongensschool en een ‘bijzondere’ meisjesschool. Nu staat op deze plek (op enig moment aan uw linkerhand) de Rabo bank en een verzorgingstehuis.

Rechtdoor richting kerk : Pastoor Neujeanstraat

# rechts: RK Begraafplaats Bocholtz

De pastorie, gebouwd uit Bocholtzer-steen, stamt uit 1794 en is gebouwd op een plek waar ten tijde van de tachtigjarige oorlog een gasthuis stond, gesticht door familie de Bongard. Dit gasthuis was bedoeld voor arme pelgrims die hier maximaal een dag en een nacht konden verblijven.

Kerkplein

# links: Kerk Parochie H. Jacobus de Meerdere

De kerk van Jacobus de Meerdere is in 1873 opgezet door Pierre Cuypers als traditionele kruisbasiliek met één toren. In vermoedelijk de jaren dertig van de 20e eeuw heeft men ten oosten van het bestaande transept een nieuwe oostpartij gebouwd met veel verder uitstekend transept.

Re: aanhouden, nog steeds Pastoor Neujeanstraat

# rechts: typische gevels

# li: hoekpand: blauwe nis met Mariabeeld

Bij T-splitsing

Re: Heiweg omhoog lopen, richting spoorwegovergang

# li: hoeve Scholtissenhof

Hoeve Scholtissenhof is een karakteristieke carréboerderij uit de 15e eeuw. Vroeger werd de hoeve bewoond door een schout (vroegere benaming voor burgemeester). De hoeve heeft altijd al als boerenbedrijf gefungeerd. In de stallen stonden koeien, paarden en varkens. Tegenwoordig is het er aangenaam vertoeven op het terras op de binnenplaats,
worden typische Limburgse lekkernijen te koop aangeboden en organiseert men er creatieve activiteiten.

Vanaf Scholtissenhof “terug” over spoor (Heiweg)

Rechts aanhouden: Dr. Nolensstraat

Bij kruising oversteken : Min. Ruysstraat

Deze straat (de vroegere Akerstrasse) was de belangrijkste straat van Bocholtz. Hier bevonden zich winkels en boerderijen. Tot 1938 ging men door deze straat richting Aken of station.

# links: karakteristiek kruisbeeld

Bij Plus supermarkt : rechts aanhouden

# links tegenover Rozenstraat: aparte gevel

Rechtdoor vervolgen

# rechterkant: huisnummer 60 :
authentieke gevelversiering

# wegkruis op kruising

Li: Overhuizerstraat

# rechts: complex Overhuizen

Re: Paumstraat

Vervolgen naar ingang

# Overhuizen

Het tegenwoordige Overhuizen (Oberhausen) is een complex van gebouwen, gegroepeerd rondom een langgerekte binnenplaats, hoofdzakelijk uit de 18e eeuw. Van het voormalige herenhuis, rond 1820 (‘wereldlijke macht’) afgebroken, zijn alleen nog een aantal kelderfragmenten bewaard gebleven. Het goed Overhuizen was in 1330 in het bezit van Wynand van Oberhausen, vervolgens van de familie Van den Hove. In 1666 werd het gekocht door Edmond Baron van Bocholtz. In 1677 ging het met de titel over aan de familie Van Rochow. In 1774 werd Oberhausen zetel van de heerlijkheid Bocholtz. In een nabijgelegen weiland ontspringt de Eyserbeek.

# omlijsting ingang

De met een ellipsboog overtogen toegangspoort heeft een hardstenen buitenomlijsting. In het fronton (bovenstuk) vinden we de wapens van Van Rochow en Lamargelle en onder andere de kwartierwapens Lopez de Villa Nova en Van Bocholtz; bij nader inzien blijken de wapenschilden op zich aanwezig, de details zijn echter onherkenbaar gemaakt door soldaten van Napoleon. Voorts enige Latijnse, Franse, Duitse, Nederlandse en Spaanse teksten, met chronogrammen, die het bouwjaar 1741 aangeven. Vóór de oude toegangspoort vinden we de resten van een oude gemetselde brug.

# Capella domestica

Achter aan de binnenplaats ligt een kapel, die in de kerkvisitaties van de 17e en 18e eeuw als ‘Capella Domestica’ (huiskapel) voorkomt. Vanaf de Franse tijd verliest zij deze functie ; zij werd vanaf ongeveer 1824 gebruikt als smederij, maar is inmiddels gerestaureerd en weer ingericht. De vierkante binnenruimte ervan is overkluisd met een bakstenen kruisgewelf. De kapel is vrij toegankelijk.

Met rug naar Overhuizen

Li: richting pleintje

Rechtdoor: Paumstraat

Re: omhoog : Hofstraat

# huis nr. 7: typische bouwstijl met ornamenten

Bij splitsing:

Rechtdoor: Steenberg

(in bocht) : li aanhouden: Steenberg

# rechts: pand Steenberg 36 : typische gevel

Rechtdoor vervolgen

# rechts: Steenberg 60 ;
boerderij in Kunradersteen

# rechts: Sint Gillishof

De hoeve Sint Gillishof wordt al genoemd in 1300. Hij viel onder de Commanderie Aken, een onderdeel van de Landscommanderie van de Duitse ridderorde te Aldenbiesen (B). In 1797 werd de hoeve geconfisceerd door de Franssen.

Li: voetpad naar beneden
(tegenover Sint Gillishof ; naast Steenberg 91)

Re: door hek voetpad in

# schapenbeheer

Hier wordt begrazingsbeheer toegepast. Door begrazing ontstaat een open landschap met veel verschillende soorten planten en dieren.

(ook bij trapje aan re:kant)

Route rechtdoor vervolgen

Bij ‘kruispunt’ : li

Bij T-splitsing: rechtdoor

# links Kasteel De Bongard

Kasteel De Bongard is oorspronkelijk gebouwd als ‘moeras’ kasteel: goed verdedigbaar, maar niet bewoonbaar. Het kasteel werd in de 16e eeuw (rond 1523) verbouwd tot woonkasteel. In het nooit volledig gerealiseerde oorspronkelijke ontwerp omsloten vier vleugels van het herenhuis een binnenplaats, terwijl er vier hoektorens waren. Tegenwoordig resteert hiervan een linker zijvleugel, een deel van de voorvleugels en de ronde toren op hun gemeenschappelijke buitenhoek. Vroeger was het kasteel omgracht.
Het herenhuis is een zeer karakteristiek voorbeeld van de overgangsstijl van late gotiek naar renaissance onder Luikse invloed.
Het goed behoorde al in 1314 toe aan de belangrijke familie Van den Bongard. Door erfopvolging werd de familie ‘heer’ van Simpelveld en Bocholtz. Sinds 1626 was het kasteel zetel van de heerlijkheid Bocholtz en Simpelveld. Vanaf 1678 ging het via huwelijk over aan het geslacht Von der Leyen. Sinds 1926 bewoond door de familie Schnackers, die sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw ook eigenaar is.

Pad vervolgen

Bij ‘grote weg’ (hekje)

Li: Prickart

Bij splitsing: rechtdoor : Broek

# links: kruising Kievit/Broek: kapel ; anno 1950

Deze omgeving wordt ‘Op de Kievit’ of, op z’n Limburgs, ‘Op der Kiefet’ genoemd. Een en ander heeft weinig of niets met de Kievit als vogel te maken, maar is een verbastering van het Duitse woord ‘Kiefert’ wat dennenbos betekent.

Met bocht mee (links aanhouden)

# links: Hoeve Viermorgen

Re: onder viaduct door, langs borden ‘Simpelveld’

Deze weg (Bocholtzerweg) volgen, met bocht mee richting spoorwegovergang oversteken ter hoogte van spoorwegovergang aan de linkerkant voetpad vervolgen

# rechterkant: overzijde spoor: werkplaats en
rangeerterrein ZLSM

Bij rotonde re: onder spoorbrug door

Direct li: Oranjeplein

Li: Stationsstraat

Station Simpelveld

Eindpunt van de wandeling

© Peter Crombach, Voerendaal, 2006-2007

Literatuur:

(bron: ‘Kijken naar kastelen..in Oostelijk Zuid-Limburg’
Stadsarchief Heerlen/Werkgroep Open Monumentendag Heerlen, 1994)

(bron: folder Hoeve Scholtissenhof)

(bron: ‘Op ontdekkingstocht door Zuid-Limburg’ / Frank van den Hoven,
uitgeverij Filatop, 2003)

(met dank aan: heemkundevereniging ‘De Bongard’/ Simpelveld-Bocholtz)