Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk

Parochiekerk, tot 1000 afhankelijk van de abdij van Sint-Truiden, nadien van de graven van Loon en de heren van Kolmont en Wezemaal. Vanaf de tweede helft van de 12de eeuw in bezit van het gehucht Quamol, vanaf 1281 hoort ze bij de andere helft van Oostham. Tot 1823 bedieningsrecht en begevingsrecht . Driebeukige pseudo-basiliek met vierkante westtoren en transept. Vroegromaanse toren (10de - 11de eeuw), waarbij een éénbeukig zaalkerkje met rechthoekig koor hoorde (opgravingen in 1940). In de 14de eeuw was deze kerk te klein geworden, ze werd verbouwd met toevoeging van een laatgotisch koor en transeptarmen. In 1603 werden de zijbeuken en de kapel van de Heren van Ham (thans sacristie) bijgebouwd. Herstellingen aan toren (1749), schip (1757) en zijbeuken (1758). In 1836-1839 werden de kapelgevels afgebroken, en het geheel onder een dak gebracht, een portaal in de toren aangebracht en de kapel van de Heren van Ham tot sacristie omgevormd. In 1934 kwam dwars op de kerk een tweede schip met koor (neogotisch) waardoor de noordbeuk verdwijnt en de as van de kerk verlegd wordt. Toren en kerk werden in 1940 verwoest doch heropgebouwd, door architect N. Van Malleghem (1956-1958). De plattegrond beschrijft een vierkante westtoren, een driebeukig schip van drie traveeën, een transeptarm van één travee en een koor van een rechte travee met driezijdige sluiting, aan de zuidzijde geflankeerd door de kapel van de Heren van Ham.

Onroerend Erfgoed Vlaanderen