Gisanten Jan en Joanna, sober maar modieus

In de zijmuur van de Sint-Ambrosiuskerk zie je een opvallend groot grafteken in Maaslandse kalksteen. De voorgestelde personen zijn Jan van Hoen en zijn echtgenote Joanna van Gulpen. De steen dateert uit de 17de eeuw. Wat we nu als een rechtopstaande steen buiten de kerk zien, lag oorspronkelijk plat horizontaal op een verhoogde sarcofaag uit zwart marmer in het koor van de oude kerk van Rummen.

De figuren lijken te twijfelen tussen liggen en staan, maar het hoofd ligt duidelijk op een kussen. De handen zijn in gebed gevouwen en de ogen zijn gesloten. De personen zijn in de volle kracht van hun leven, met een leeftijd van zowat 30 jaar. Dit was een idealisering van de werkelijkheid want Joanna was een oude vrouw toen ze stierf. Deze typische voorstelling noemen we ‘gisant’. Er zijn er slechts enkele te zien in het Hageland.

Hoewel de beelden flink wat groter dan een normale persoon uit die periode, is de presentatie vrij natuurgetrouw. Jan heeft de haartooi die kenmerkend is voor die periode: lange lokken, een nette middenstreep, een snor en sikje op de kin. Boven zijn harnas draagt hij een tabberd. Aan de polsen zie je de plooitjes van de linnen onderrok, de zgn. ‘gauntlet’. Aan zijn linkerzijde draagt hij aan een draagriem een lang, scherpgepunt zwaard, een ‘rapier’. De leeuw aan zijn voeten wijzen niet zozeer naar moed, maar vooral naar autoriteit en gezag.

Joanna is ondanks haar adellijke en rijke afkomst een eenvoudig gekleed. De losse krullen die samenkomen in een knot worden bescheiden bedekt door een driehoekige ‘coif’ en een lange hoofddoek. Ze heeft een jakje aan, dat vooraan uitloopt op een punt. De mouwen lijken met een lint aan d epols samengebonden te zijn en ook hier zien we het linnen onderhemd (ponjetten). Kijk ook eens naar de voeten; Die zijn gestoken in een puntige kous en een soort van open sandalen met riempjes (lachets).

Dat Jan van Hoen fier was op zijn afstamming zien we aan de talrijke wapenschilden aan de zijkanten.

Jan Rymenams