Astense Aa – van Helmond naar Leensel

(Klik op de vetgedrukte woorden voor meer informatie.)
Deze wandelroute is onderdeel van een serie wandeltochten, waarvan twee routes van A naar B en van B naar C gaan en vier lusvormige routes die de eerste twee overlappen.

Astense Aa – van Helmond naar Leensel
Astense Aa – van Leensel naar de Peel

AstenseAa1 Helmond-Vlierden
AstenseAa2 Vlierden-Liessel
AstenseAa3 Liessel-Neerkant
AstenseAa4 Neerkant-Meijel

En voor fietsliefhebbers is er een fietsroute door dit gebied.

De afgelopen tientallen miljoenen jaren heeft tektoniek in het stroomgebied van de Astense Aa voor meerdere peelrandbreuken en hoogteverschillen gezorgd. Tijdens de laatste ijstijd (circa 116.000 tot 11.700 jaar geleden) is in dit gebied het dekzandlandschap gevormd dat bestaat uit beekdalen tussen dekzandkoppen en lage landduinen die afhellen in noordwestelijke richting.

Kijkend naar de invloed van de mens, is het stroomgebied van de Astense Aa in tweeën te verdelen. Het stroomgebied tussen Liessel en de Peel is pas in de laatste twee eeuwen ingrijpend veranderd. Langs de benedenloop tussen Liessel en Helmond heeft de mens al eeuwen eerder zijn invloed laten gelden.

In de vroege middeleeuwen kwam bewoning langs de benedenloop van de Astense Aa sporadisch voor op de dekzandruggen. Het moeraslandschap en broekbos in het beekdal waren nauwelijks toegankelijk. Hier stroomde het grond- en regenwater langzaam naar lagergelegen gebied. Om akkerbouw op de iets hogere gronden langs het dal mogelijk te maken moesten afvoerkanalen aangelegd worden. Wanneer men met die ontwatering is begonnen, is niet duidelijk, maar men neemt aan dat daarmee begonnen is voor het begin van de 11e eeuw. Vooral vanaf de Volle Middeleeuwen (11e – 13e eeuw) werd het landschap ingrijpend veranderd. De sporen daarvan zijn nog herkenbaar in de vorm van de wegen en padenstructuur, beekovergangen, nederzettingen en gehuchten, oude akkers, gegraven waterlopen en houtwallen.

Het eerste deel van de wandelroute begint bij het terrein van HMVC (Helmondse Model Vliegclub) bij de Stipdonkse Goorweg. Geparkeerd kan worden langs deze weg, maar ook langs de onverharde Kadeweg tussen de Aa en de Zuid-Willemsvaart.

Vanaf de parkeermogelijkheid begint een autovrij wandelpad naar de op 350 meter verderop gelegen monding van de Astense Aa. Vanaf de monding gaat de route over onverharde paden langs de oever van de Astense Aa en, waar de oevers niet begaanbaar zijn, over verharde en onverharde landwegen. Onderweg zijn relicten uit voorbije landschapsvorming en landschap(her)inrichting te zien. Natuurgebieden en agrarische landschappen wisselen elkaar af. Ervaar in welk landschap de eerste boerengemeenschappen het landschap benutten en hoe de middeleeuwse bevolkingsgroei invloed had op het landschap. Zie ook wat de ruilverkaveling en schaalvergroting in de tweede helft van de vorige eeuw teweegbrachten en hoe, hier en daar, te zien is dat inzichten veranderen.

De hele wandeltocht van Helmond naar het Kanaal van Deurne is 23,3 km. lang. Voor wie deze afstand te lang vindt, is deze tocht in tweeën gedeeld met een tussenstop in Leensel.

Tip: De start- en stopplaatsen zijn met openbaar vervoer moeilijk te bereiken. Voor wie over een auto met fietsendrager beschikt is aan te raden om de fiets naar het stoppunt te brengen, daarna met de auto naar het startpunt te rijden, vervolgens de wandeling te maken naar de fiets en tenslotte met de fiets weer naar het startpunt te gaan.