Een 200-jarige ijskelder. Cool!

Vlakbij de kapel zien we een kleine heuvel met de ingang van een ijskelder. Hij dateert uit 1816, op het moment dat het kasteel herbouwd werd en de toenmalige kapel werd afgebroken. Stenen van de kapel werden gerecupereerd en zijn verwerkt in de toegang en in de kelderruimte.

Het gaat om een zeldzaam type dat een spiraalvormig sas heeft dat eindigt in een omgekeerd-eivormige bewaarruimte.

IJs haalde men uit de naburig gelegen vijvers. Het werd in handzame blokken gezaagd en op een kruiwagen naar de ijskelder gebracht. Uiteraard werkte dit alleen wanneer de winters streng genoeg waren.

De kelder was zo gebouwd dat de koude maximaal werd bijgehouden. Of anders bekeken: dat er geen warmte werd toegelaten. Zoals het woord ‘kelder’ aangeeft, bevindt het grootste gedeelte zich onder de grond. De ingang loopt via een gang naar de kelder zodat wanneer de kelder geopend wordt, er geen direct contact is met de buitenlucht. Minstens twee deuren zorgen voor een sluis. De toegang werd soms in een bocht gebouwd; hier is het zelfs een spiraal. De opening is naar het noorden of noordoosten gericht.Het geheel is afgedekt met een berg aarde en struiken. Dit werkt isolerend, en geeft ook schaduw zodat de aarde niet rechtstreeks opwarmt. Niet zelden werd hierop een ‘folie’ aangebracht.

Het was belangrijk om de kelder zo droog mogelijk te houden. Smeltwater werd naar buiten afgevoerd. De conische vorm zorgde ervoor dat het water naar beneden liep. Het water sijpelde onderaan de grond in of werd via een afvoergeul naar de naburige vijvers weggevoerd. Het ijs kwam nooit rechtstreeks met de bodem in contact, maar rustte op een ijzeren rooster. Om te beletten dat de muren vochtig werden van het grondwater, werd de ijskelder op een lichte verhevenheid gebouwd. Een belangrijk deel stak dus uit boven het maaiveld.

Het was vooral de bedoeling om met het ijs producten te koelen of om het ijs zelf gewoonweg te kunnen consumeren in de vorm van sorbets. Er werd niets rechtstreeks in de kelder bewaard. Uitzonderlijk vinden we wel in de gang een nis of kamer waar producten koel konden bewaard worden. Maar dat was eerder uitzondering dan regel omdat het openen van de buitendeur de warmte binnen liet.

Het ijs werd ook door artsen gebruikt om zwellingen of infecties te verzorgen. Medicinale toepassingen hadden steeds een hoge prioriteit en de bezitters van een ijskelder dienden zonder dralen ijs ter beschikking te stellen.

Sinds enkele decennia hebben ijskelders een nieuw leven gekregen als slaapplaats voor vleermuizen tijdens de wintermaanden.

Jan Rymenams